Tái tạo ba dây chằng cho thiếu nữ

TP HCMPhương, 16 tuổi, đứt ba dây chằng do ngã xe, được bác sĩ phẫu thuật tái tạo cả ba bằng gân tự thân và chỉ nhân tạo.

BS.CKI Nguyễn Đại Dương, chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết Phương bị tổn thương đa dây chằng phức tạp gồm đứt hoàn toàn dây chằng chéo trước (ACL), dây chằng bên trong và dây chằng chè đùi trong (MPFL). Tình trạng này khiến khớp gối mất vững theo nhiều hướng, không thể đảm bảo chức năng vận động nếu không điều trị kịp thời.

Phương được chỉ định phẫu thuật tái tạo cả ba dây chằng trong một ca mổ, tạo điều kiện tập phục hồi chức năng sớm. Do mô mềm xung quanh khớp gối Phương còn sưng nhiều, phẫu thuật dễ tăng nguy cơ nhiễm trùng, bác sĩ dời ca phẫu thuật hai tuần. Phương được dùng thuốc giảm đau, giảm phù nề để ổn định mô mềm, đồng thời tập gồng cơ để tránh teo cơ, gập duỗi gối nhẹ nhàng giúp tránh cứng khớp.

Sau hai tuần, ca mổ được thực hiện bằng kỹ thuật phẫu thuật nội soi ít xâm lấn, ít mất máu. Dây chằng chéo trước được tái tạo bằng kỹ thuật lấy gân tự thân thay thế. Bác sĩ lấy gân chân ngỗng ở mặt trong đầu gối và xử lý thành dây chằng, đồng thời giữ lại gốc dây chằng cũ để kích thích quá trình lành sinh học. Phương pháp này bảo tồn mạch máu nuôi và các thụ thể thần kinh còn sót lại trong gốc dây chằng nên mảnh ghép gân phục hồi sớm hơn và nhanh chóng tạo thành một phần của dây chằng tự nhiên.

Dây chằng bên trong được khâu bằng neo chỉ siêu bền, tái lập sự vững chắc của khớp gối theo chiều trong ngoài và giúp dây chằng bám chắc vào xương trong quá trình phục hồi. Dây chằng chè đùi trong được tái tạo bằng một phần gân tứ đầu nông, khôi phục cấu trúc giải phẫu tự nhiên, giữ xương bánh chè ổn định khi gập duỗi gối. Những tổn thương ở sụn chêm cũng được xử lý và khâu lại.

Ngày thứ hai sau mổ, Phương có thể gập duỗi chân, tự đi lại với nạng và xuất viện. Tái khám sau 6 tuần, người bệnh gập gối hơn 90 độ, dù trước mổ chỉ gập được khoảng 30 độ. Bác sĩ Dương tiên lượng sau 3-6 tháng, Phương có thể khôi phục sinh hoạt bình thường, vận động tối đa.

Bác sĩ cho biết đứt hoặc rách dây chằng là chấn thương khá phổ biến, xảy ra khi khớp bị tác động một lực quá lớn như chấn thương thể thao, ngã từ trên cao xuống hoặc tai nạn giao thông. Đa số người bệnh có thể đi lại sau chấn thương. Tuy nhiên, nếu không điều trị, theo thời gian khớp sẽ mất dần sự ổn định, dẫn đến thoái hóa sụn, cuối cùng là thoái hóa khớp.

Người bệnh nên đi khám nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường, cảnh báo đứt dây chằng như phát ra tiếng nổ nhỏ ở khớp khi xảy ra chấn thương, bầm tím, sưng và đau khớp, co thắt cơ, khớp lõm xuống, khả năng vận động giảm...

Theo bác sĩ Dương, điều trị tổn thương dây chằng có thể bằng nội khoa, tập vật lý trị liệu hoặc phẫu thuật. Tùy thuộc chấn thương, độ tuổi, nhu cầu vận động và khả năng tài chính của người bệnh, bác sĩ có thể tái tạo dây chằng bằng gân tự thân hoặc nhân tạo. Gân tự thân có khả năng tương thích sinh học và tái cấu trúc rất cao, bền lâu song người bệnh phục hồi chậm hơn. Trong khi đó, dây chằng nhân tạo giúp người bệnh ít đau, phục hồi nhanh nhưng một tỷ lệ rất nhỏ có nguy cơ phản ứng với vật liệu.

Phi Hồng