Sai lầm thường gặp khi bồi bổ trước mang thai

Ăn quá nhiều, uống nhiều các loại vitamin có thể vượt nhu cầu, khiến phụ nữ tăng cân, thừa vi chất, tương tác thuốc trước khi mang thai.

Khi có kế hoạch sinh con, nhiều phụ nữ thường tăng khẩu phần, sử dụng cùng lúc nhiều sản phẩm bổ sung với mong muốn cải thiện sức khỏe, tăng khả năng thụ thai. Chuyên viên dinh dưỡng Nguyễn Thị Quỳnh, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà NộI, lưu ý nhu cầu năng lượng và vi chất phụ thuộc vào thể trạng, chế độ ăn, bệnh lý nền và thuốc đang sử dụng của mỗi người. Bổ sung không đúng nhu cầu có thể gây thừa chất, tương tác thuốc hoặc ảnh hưởng quá trình điều trị bệnh.

Ăn quá nhiều hoặc kiêng khem quá mức

Trước khi mang thai, phụ nữ không cần ăn gấp đôi hoặc tăng mạnh khẩu phần với suy nghĩ "ăn cho cả mẹ và thai nhi". Ăn dư năng lượng, nhất là từ đồ ngọt, thức ăn nhanh, món chiên rán và tinh bột tinh chế, dễ gây tăng cân, tích mỡ và làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết.

Ngược lại, nhịn ăn, cắt giảm nghiêm ngặt tinh bột, chất béo hoặc một nhóm thực phẩm trong thời gian dài khiến cơ thể thiếu năng lượng, protein, sắt và các vi chất cần thiết. Giảm cân quá nhanh cũng ảnh hưởng đến sức khỏe, chu kỳ kinh nguyệt ở một số người.

Chế độ ăn trước thai kỳ nên đa dạng, gồm rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thịt, cá, trứng, sữa, đậu và các loại hạt. Khẩu phần cần điều chỉnh theo cân nặng, mức độ vận động và bệnh lý đi kèm, hướng đến duy trì cân nặng hợp lý thay vì ăn quá nhiều hoặc kiêng khem cực đoan.

Uống cùng lúc nhiều loại vitamin

Vitamin tổng hợp, viên sắt, canxi, dầu cá và các sản phẩm hỗ trợ sinh sản có thể chứa những thành phần giống nhau. Uống đồng thời nhiều loại mà không kiểm tra nhãn sản phẩm dễ dẫn đến trùng hoạt chất, bổ sung vượt nhu cầu hoặc tương tác với thuốc đang sử dụng.

Phụ nữ cũng không nên tự dùng vitamin A liều cao hoặc sản phẩm chứa retinol khi chưa có chỉ định. Thừa vitamin A dạng này trong giai đoạn chuẩn bị và đầu thai kỳ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Việc bổ sung sắt, iốt và các vi chất khác cần căn cứ vào chế độ ăn, tình trạng sức khỏe, chỉ định phù hợp. Người mắc bệnh mạn tính hoặc đang điều trị nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng thêm sản phẩm bổ sung.

Không phải mọi phụ nữ chuẩn bị mang thai đều cần dùng cùng một loại vitamin với liều giống nhau. Việc lựa chọn sản phẩm nên dựa trên chế độ ăn, tiền sử bệnh, thuốc đang dùng, kết quả khám, xét nghiệm khi cần thiết.

Tự tăng liều axit folic

Axit folic giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi. Phụ nữ dự định mang thai thường được khuyến nghị bổ sung khoảng 400 mcg mỗi ngày, bắt đầu ít nhất một tháng trước khi thụ thai và tiếp tục trong giai đoạn đầu thai kỳ.

Tuy nhiên, không nên tự tăng liều với suy nghĩ uống càng nhiều càng tốt. Người từng mang thai hoặc sinh con mắc dị tật ống thần kinh, mắc một số bệnh lý hay đang sử dụng một số thuốc có thể cần liều cao hơn. Mức bổ sung này phải do bác sĩ chỉ định sau khi đánh giá nguy cơ.

Trước khi uống thêm axit folic riêng lẻ, phụ nữ nên kiểm tra thành phần của viên vitamin tổng hợp đang dùng. Nhiều sản phẩm đã chứa axit folic, do đó uống thêm có thể làm tổng liều cao hơn dự kiến.

Ăn nhiều thực phẩm được cho là "bổ"

Yến, rong biển, nước ép, các loại hạt thường được lựa chọn để bồi bổ trước khi mang thai. Những thực phẩm này có thể cung cấp năng lượng hoặc một số dưỡng chất, nhưng chưa có cơ sở để cho rằng ăn nhiều sẽ càng dễ thụ thai.

Rong biển và sản phẩm từ tảo có thể chứa hàm lượng iốt cao, không phù hợp nếu dùng quá nhiều, đặc biệt ở người mắc bệnh tuyến giáp. Nước ép cung cấp ít chất xơ, làm tăng lượng đường nạp vào nếu uống nhiều, trái cây nguyên quả thường là lựa chọn phù hợp. Các loại hạt giàu chất béo có lợi nhưng cũng giàu năng lượng, nên dùng với khẩu phần vừa phải.

Nhân sâm, đông trùng hạ thảo và các chế phẩm thảo dược cô đặc không nên được xem như thực phẩm thông thường. Thành phần và hàm lượng hoạt chất có thể khác nhau giữa các sản phẩm. Phụ nữ đang dùng thuốc hoặc điều trị bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để hạn chế nguy cơ tương tác.

Tin vào sản phẩm "bổ trứng"

Chuyên viên Quỳnh cho hay các sản phẩm được quảng cáo là "bổ trứng", "cân bằng nội tiết" hoặc "tăng khả năng thụ thai" không thể thay thế việc xác định nguyên nhân khiến một phụ nữ khó mang thai. Hiệu quả và độ an toàn của mỗi sản phẩm phụ thuộc vào thành phần, liều dùng, chất lượng sản xuất và tình trạng sức khỏe của người sử dụng.

Một số sản phẩm chứa nhiều vitamin, khoáng chất hoặc thảo dược nhưng không công bố rõ hàm lượng. Một số thành phần có thể tương tác với thuốc hoặc không phù hợp với người mắc bệnh gan, tăng huyết áp, rối loạn đường huyết và bệnh tuyến giáp.

Trước khi sử dụng, phụ nữ nên kiểm tra nguồn gốc, đọc kỹ thành phần, hàm lượng và hướng dẫn dùng. Người đang điều trị hiếm muộn hoặc sử dụng thuốc nội tiết cần trao đổi với bác sĩ, không tự thêm hoặc ngừng sản phẩm trong quá trình điều trị.

Chuyên viên Quỳnh khuyên phụ nữ có ý định mang thai nên khám sức khỏe tiền mang thai. Bác sĩ có thể đánh giá cân nặng, huyết áp, nguy cơ thiếu máu, rối loạn đường huyết, bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng và tình trạng tiêm chủng. Từ đó, phụ nữ được tư vấn chế độ ăn, loại vi chất, liều bổ sung phù hợp.

Vân Anh