Phân biệt 'đau tốt' và 'đau xấu' khi chạy bộ

Mọi người chạy bộ đều từng "đánh bạn" với cơn đau. Đó có thể là cảm giác tê cứng bắp chân sau một buổi chạy dài, hay cơn đau bụng bất chợt ập đến trên đường. Khoa học chỉ ra rằng thích nghi với những cơn đau là chìa khoá để runner tăng ngưỡng chịu đựng. Nhưng cũng chính cơn đau là tín hiệu cảnh báo chấn thương nghiêm trọng. Vậy đâu là cơn đau cho thấy bạn đang tiến bộ, còn đâu là cơn đau cảnh báo nguy hiểm?

Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Đức Lộc (chuyên Y học Thể thao và Chẩn đoán hình ảnh), cơ thể luôn có những phản ứng đau mang tính xây dựng để thích nghi với tải trọng vận động. Đó là sự đau nhức, căng cứng xuất hiện sau 12 đến 24 tiếng kể từ lúc kết thúc bài tập. Cơn đau này thường lan tỏa đều ở hai bên cơ thể, chẳng hạn như mỏi cả hai đùi hoặc hai bắp chân.

Đây là phản ứng sinh lý hoàn toàn bình thường, sinh ra từ các vi tổn thương khi sợi cơ phải làm quen với khối lượng vận động mới. Người chạy sẽ nhận thấy tình trạng này thuyên giảm khi tái vận động nhẹ nhàng hoặc khởi động kỹ. Quá trình này chính là lúc cơ bắp tái cấu trúc, trở nên bền bỉ và mạnh mẽ hơn. Khi gặp cơn "đau tốt" này, runner hoàn toàn có thể yên tâm nghỉ ngơi và mỉm cười đón nhận sự tiến bộ của bản thân.

Ngược lại, "đau xấu" do chấn thương mang những đặc điểm hoàn toàn khác biệt. Bác sĩ Đức Lộc nhấn mạnh, nếu cơn đau xuất hiện ngay trong lúc đang sải bước, cường độ tăng dần theo thời gian hoặc trở nên rõ rệt hơn sau khi dừng nghỉ, người tập cần thận trọng. Đặc biệt, sự đau đớn khu trú tại một điểm cụ thể như khớp, gân hoặc xương là dấu hiệu tuyệt đối không thể phớt lờ. Việc tiếp tục chạy trong tình trạng này không mang lại bất kỳ lợi ích nào mà chỉ đẩy tổn thương tiến triển nặng hơn.

Có những dấu hiệu nghiêm trọng đòi hỏi runner phải thăm khám y tế sớm. Đó có thể là cảm giác đau nhói cấp tính như điện giật, hoặc cơn đau khiến bạn phải chạy khập khiễng, làm biến dạng dáng chạy tự nhiên. Tình trạng sưng, nóng, đỏ, bầm tím tại vùng bị đau cũng là minh chứng rõ ràng của viêm nhiễm hoặc rách mô mềm. Đáng lưu ý, nếu cơn đau vẫn âm ỉ không giảm sau 48 đến 72 giờ nghỉ ngơi, hoặc đau nhói tại một điểm xương, runner đang đứng trước nguy cơ rất cao bị rạn xương do mỏi.

Việc mím môi chịu đựng để theo đuổi thành tích có thể biến một tổn thương cấp tính thành mãn tính. Khi cố chấp chạy tiếp với một cơn "đau xấu", cơ thể sẽ tự động thay đổi tư thế để né tránh vị trí tổn thương. Điều này tạo ra một chuỗi chấn thương dây chuyền do áp lực dồn sang hông, lưng dưới hoặc bên chân còn lại.

Một tình trạng viêm gân nhẹ nếu không được điều trị có thể tiến triển thành thoái hóa gân, làm mất độ đàn hồi. Nguy hiểm hơn, những vết nứt li ti của hội chứng rạn xương do mỏi nếu tiếp tục chịu tải có thể dẫn đến gãy xương hoàn toàn, buộc runner phải ngưng tập luyện nhiều tháng hoặc lên bàn phẫu thuật. Về lâu dài, việc bề mặt khớp bị bào mòn dưới áp lực tiêu cực sẽ dẫn đến thoái hóa khớp sớm.

Quỳnh Hương