TS.BS Nghiêm Nguyệt Thu, khoa Dinh Dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, lưu ý hiểu rõ giá trị dinh dưỡng của từng món ăn để kiểm soát khẩu phần và cân đối thực phẩm trong những ngày Tết.

Bánh chưng, bánh tét - nguồn tinh bột, chất béo dồi dào

Bánh chưng, bánh tét có thành phần chính gồm gạo nếp, đậu xanh, thịt mỡ. Gạo nếp chứa nhiều tinh bột, cung cấp năng lượng cao, trong khi thịt mỡ giàu chất béo bão hòa.

Một miếng bánh chưng cỡ vừa (1/8) khoảng 100-110 g có thể cung cấp khoảng 200 kcal, tương đương nhu cầu năng lượng 1/3 bữa ăn chính của người trưởng thành, khoảng 1/2 của người cao tuổi. Ăn bánh chưng vào buổi tối hoặc ăn kèm nhiều thực phẩm giàu chất béo khác dễ gây đầy bụng, tăng đường huyết, tích mỡ nội tạng. Duy trì chế độ ăn này liên tục trong nhiều ngày, nguy cơ tăng cân và rối loạn đường máu, lipid máu tăng.

Thịt kho, giò chả, nem rán giàu protein, nhiều muối và chất béo

Thịt kho tàu, giò chả, nem rán cung cấp protein động vật trong mâm cỗ Tết. Tuy nhiên, những thực phẩm này cũng có nhiều chất béo bão hòa, natri. Một khẩu phần thịt kho khoảng 100 g có thể cung cấp 250-300 kcal và chứa lượng chất béo đáng kể. Ăn giò chả, nem rán cùng nước chấm làm tăng hàm lượng muối ăn vào. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo lượng muối tiêu thụ không nên vượt quá 5 g một ngày.

Người có tiền sử tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc bệnh thận cần tránh ăn nhiều thực phẩm giàu muối và chất béo.

Dưa hành, củ kiệu, đồ muối chua có nhiều lợi khuẩn

Dưa hành, củ kiệu, dưa món giúp cân bằng khẩu vị, kích thích tiêu hóa, cung cấp một lượng lớn lợi khuẩn nhất định. Tuy nhiên, các món muối chua thường chứa nhiều muối, dễ gây tăng huyết áp, giữ nước nếu ăn quá nhiều. Người cao tuổi, người bệnh tim mạch cần hạn chế lượng dưa muối trong khẩu phần.

Bánh kẹo, mứt Tết chứa nhiều đường đơn hấp thu nhanh

Khay bánh kẹo, mứt Tết, nước ngọt cung cấp nhiều đường đơn trong dịp lễ. Một khẩu phần mứt hoặc bánh kẹo nhỏ có thể chứa 10-20 g đường. WHO khuyến cáo không nên ăn hoặc uống quá 25 g đường mỗi ngày. Ăn nhiều đường làm tăng nhanh đường huyết, thúc đẩy quá trình glycation - phản ứng giữa đường, protein, làm tổn thương collagen, elastin, gây lão hóa da sớm. Đường dư thừa còn chuyển hóa thành mỡ, làm tăng nguy cơ béo phì, gan nhiễm mỡ.

Rượu bia chứa cồn tăng gánh nặng cho gan, tim mạch

Uống nhiều rượu bia khiến gan phải hoạt động quá tải, gây viêm gan, gan nhiễm mỡ, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Rượu bia còn gây mất nước, rối loạn giấc ngủ, làm trầm trọng bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường.

Bác sĩ Thu khuyến cáo gia đình nên cân đối mâm cỗ bằng cách tăng cường rau xanh, trái cây tươi, món luộc hoặc hấp để giảm lượng chất béo. Ăn lượng vừa phải bánh chưng, bánh tét và giảm khẩu phần thịt mỡ, giò chả. Uống đủ nước, hạn chế rượu bia, nước ngọt có gas. Người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, gout cần tuân thủ chế độ ăn theo hướng dẫn bác sĩ.

Duy trì vận động thường xuyên như đi bộ, tập yoga hoặc bài tập thể dục trong ngày Tết giúp tăng tiêu hao năng lượng, cải thiện chuyển hóa. Giữ nhịp sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc cũng góp phần bảo vệ sức khỏe trong kỳ nghỉ dài ngày.

Thanh Ba