Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ, chủ yếu là triglycerid, tích tụ quá mức trong tế bào gan. Bệnh thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng ở giai đoạn đầu nhưng có thể dẫn đến viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan, suy gan nếu không được kiểm soát.

BS.CKI Đào Thị Yến Thủy, Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết chế độ ăn, đặc biệt là loại và lượng tinh bột, có thể ảnh hưởng đến tình trạng gan nhiễm mỡ. Người bệnh gan nhiễm mỡ chỉ nên ăn 1/2-1 bát cơm (80-120 g cơm chín) hoặc lượng tinh bột tương đương, kết hợp cùng rau xanh, đạm nạc và chất béo lành mạnh để hạn chế tăng đường huyết sau ăn.

Bác sĩ Thủy lưu ý người bệnh khi dùng tinh bột trắng. Đây là loại carbohydrate tinh chế, đã bị loại bỏ phần lớn chất xơ, vi chất trong quá trình chế biến. Khi ăn nhiều cơm trắng, bánh mì trắng, bún, phở, mì sợi, đường huyết tăng nhanh, kích thích tuyến tụy tiết insulin. Insulin dư thừa thúc đẩy gan chuyển hóa đường thành mỡ và tích trữ trong gan, làm tình trạng gan nhiễm mỡ nặng hơn.

Carbohydrate tinh chế còn làm tăng triglycerid trong máu, một trong những yếu tố liên quan trực tiếp đến gan nhiễm mỡ. Người ăn nhiều tinh bột trắng, đặc biệt khi ít vận động, dễ tăng cân, béo bụng, kháng insulin, từ đó đẩy nhanh quá trình tích mỡ tại gan.

So với tinh bột trắng, ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám chứa nhiều chất xơ giúp làm chậm hấp thu đường, giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan. Chất xơ còn giúp cải thiện hệ vi khuẩn đường ruột, trong khi sự mất cân bằng hệ vi khuẩn này có liên quan đến sự hình thành và tiến triển của bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Người bị gan nhiễm mỡ nên đưa các loại ngũ cốc nguyên hạt vào bữa ăn hàng ngày.

Bên cạnh tinh bột trắng, người bệnh cũng nên hạn chế đường tinh luyện từ bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa, nước ép đóng chai vì fructose làm tăng tổng hợp mỡ tại gan mạnh hơn glucose. Thói quen ăn ngọt kéo dài là yếu tố nguy cơ khiến gan nhiễm mỡ tiến triển nhanh, khó hồi phục.

Bác sĩ Yến Thủy khuyến cáo người bệnh gan nhiễm mỡ ăn đa dạng rau xanh, đậu, cá biển giàu omega-3, sử dụng dầu thực vật không bão hòa như dầu ôliu, hạn chế chiên rán và thực phẩm chế biến sẵn. Kết hợp giảm cân từ từ, vận động đều đặn ít nhất 150 phút mỗi tuần giúp giảm mỡ gan rõ rệt.

Người có các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, đầy tức hạ sườn phải, men gan tăng hoặc được phát hiện gan nhiễm mỡ qua siêu âm nên khám chuyên khoa tiêu hóa để được tư vấn chế độ ăn và theo dõi định kỳ. Bổ sung hoạt chất từ thiên nhiên như wasabia japonica, s.marianum hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường chuyển hóa, hoạt động của tế bào gan, góp phần phòng ngừa gan nhiễm mỡ.

Trọng Nghĩa