Theo Rest of World, thị trường việc làm công nghệ đang được xây dựng "dựa trên sự mâu thuẫn", khi nhiều doanh nghiệp sa thải nhân viên với lý do AI sẽ làm được nhiều việc với ít nguồn lực hơn. Dù vậy, đa số những công ty này lại chưa tìm ra cách triển khai AI trên quy mô lớn một cách hiệu quả.
Giới chuyên gia đánh giá, nhân lực cấp thấp sẽ dần loại bỏ, nhưng các vị trí quan trọng vẫn khó tuyển dụng. Khi xu hướng tự động hóa tăng, thực tế phức tạp hơn: làm việc kết hợp vẫn là trở ngại lớn, chức danh công việc phân nhánh, còn người lao động được yêu cầu phải tạo ra nhiều sản lượng hơn.
Minh họa môi trường làm việc xen lẫn giữa con người và AI. Ảnh: ChatGPT
Tác nhân AI "đấu" con người
Theo nghiên cứu về xu hướng công nghệ mới nổi của Deloitte cuối 2025, 30% tổ chức được khảo sát đang tìm hiểu tác nhân AI cho công việc, 38% đã bắt đầu thử nghiệm ở giai đoạn đầu, và 14% đã sẵn sàng triển khai.
Còn theo dự đoán của Gartner, đến 2028, 15% quyết định công việc hàng ngày sẽ do tác nhân AI đưa ra một cách tự động, tăng từ mức 0% của năm 2024. Trong khi đó, 33% ứng dụng phần mềm doanh nghiệp sẽ tích hợp tác nhân AI, tăng so với chưa đến 1% của năm 2025.
Trong khi hầu hết người lao động cảm thấy thoải mái với robot truyền thống vốn hoạt động theo quy tắc và dễ dự đoán, các hệ thống trí tuệ nhân tạo có thể tự học hỏi và thích nghi. Điều này đem đến những bất ổn mới, đặc biệt nỗi lo mất việc làm khi AI tích hợp vào robot hình người - lĩnh vực phát triển mạnh mẽ từ năm ngoái và được dự đoán bùng nổ trong năm 2026.
Tuy nhiên, nghiên cứu của Deloitte cũng chỉ ra, chỉ 11% doanh nghiệp tích cực sử dụng các hệ thống này trong môi trường sản xuất, 42% đang phát triển lộ trình chiến lược về tác nhân, còn 35% hoàn toàn không có chiến lược cụ thể nào.
Nguyên nhân đến từ ba trở ngại cơ bản về hạ tầng. Trong đó, việc tích hợp công nghệ mới vào hệ thống cũ còn khó khăn, do không được thiết kế cho tương tác với tác nhân, qua đó tạo thành điểm nghẽn xử lý. Kiến trúc dữ liệu truyền thống vốn xây dựng dựa trên các quy trình trích xuất - chuyển đổi cũng cản trở việc triển khai tác nhân. Cuối cùng, khung quản trị và kiểm soát hạn chế, khi doanh nghiệp gặp hạn chế trong việc thiết lập những cơ chế giám sát phù hợp cho các hệ thống hoạt động tự động.
Deloitte dự đoán năm nay, hầu hết vị trí công việc công nghệ sẽ phát triển theo hướng hợp tác, tạo môi trường nơi tác nhân đảm nhiệm các nhiệm vụ lặp đi lặp lại hoặc nguy hiểm, trong khi con người tập trung giải quyết vấn đề sáng tạo và đưa ra quyết định phức tạp.
Hãng nghiên cứu Korn Ferry cũng đánh giá 2026 sẽ là năm nguồn nhân lực cấp thấp bị loại bỏ để thay bằng tác nhân AI. Dù giúp tiết kiệm ngân sách, tăng hiệu quả trong ngắn hạn, đây có thể là nguồn cơn khủng hoảng nhân sự trong tương lai.
"Sẽ sai lầm nếu ngừng tuyển dụng người trẻ, người mới vào nghề. Họ là những người tiếp thu công nghệ mới nhanh nhất", nhà phân tích David Ellis của Korn Ferry cho biết trên blog. "Nếu bạn không còn sở hữu thế hệ này còn đối thủ làm điều ngược lại, trong 3-5 năm tới, đối thủ sẽ nhanh hơn, linh hoạt hơn và sẵn sàng nắm bắt cơ hội mới".
Doanh nghiệp công nghệ "đau đầu" hơn với nội quy
Sau đại dịch, mô hình làm việc từ xa trở nên phổ biến. Khảo sát lực lượng lao động của Korn Ferry năm 2025 chỉ ra, gần 3/4 số nhân viên muốn lựa chọn làm việc kết hợp hoặc từ xa. Nhiều người nhấn mạnh "không nhượng bộ", sẵn sàng nghỉ việc nếu bị yêu cầu có mặt toàn thời gian ở văn phòng.
Trong khi đó, 52% nhà tuyển dụng cho biết quy định làm tại văn phòng cản trở quá trình tìm kiếm nhân sự, trong khi 72% nhận thấy việc tuyển nhân viên làm việc từ xa dễ dàng hơn. Kết quả được đưa ra sau khi khảo sát 230 chuyên gia và nhà tư vấn, 1.600 nhà lãnh đạo từ các lĩnh vực và quốc gia khác nhau.
"Nếu giá trị công ty đủ mạnh, chẳng hạn doanh nghiệp lớn hoặc trả lương cao, bạn có thể áp đặt yêu cầu tại nơi làm việc", Ellis giải thích. "Nhưng hầu hết tổ chức trong năm 2026 sẽ cần điều chỉnh chính sách phù hợp kỳ vọng của nhân tài muốn thu hút, hoặc tệ hơn là chấp nhận lấp đầy chỗ trống bằng bất cứ ai sẵn sàng làm việc thay vì chọn được người giỏi".
Chức danh mới xuất hiện nhờ AI
Theo nền tảng tuyển dụng công nghệ Built In, điểm nổi bật khi doanh nghiệp tìm kiếm nhân sự năm nay là sự xuất hiện của những chức danh mới lạ, đi kèm yêu cầu kỹ năng tinh tế hơn. Vị trí chung chung như "kỹ sư phần mềm", "nhà khoa học dữ liệu" sẽ ít xuất hiện hơn. Ở mảng AI và dữ liệu có những chức danh mới như "Kỹ sư prompt" chuyên về thiết kế, tinh chỉnh yếu tố đầu vào để tối ưu hóa đầu ra cho LLM; Kiến trúc sư giải pháp AI giúp thiết kế cấu trúc tổng thể nhằm tích hợp AI vào hệ thống kinh doanh hiện có; hay Huấn luyện viên AI giúp đào tạo hệ thống AI và hướng dẫn chi tiết cách áp dụng vào doanh nghiệp.
Ở mảng quản trị, đạo đức và an ninh AI, sẽ có một số vai trò mới như Giám đốc đạo đức AI giúp đảm bảo trí tuệ nhân tạo được phát triển và triển khai có trách nhiệm và minh bạch; Quản lý tuân thủ AI giúp giám sát tuân thủ quy định và tiêu chuẩn toàn cầu khi sử dụng AI và bảo mật dữ liệu; hay Kỹ sư DevSecOps đóng vai trò tích hợp các giao thức bảo mật trực tiếp vào vòng đời phát triển AI từ đầu.
Ngoài ra, sẽ có những vị trí chuyên biệt, ví dụ Nhà khoa học điện toán lượng tử trong việc nghiên cứu và ứng dụng mô hình điện toán lượng tử để giải quyết các vấn đề vượt quá khả năng của điện toán cổ điển; Kỹ sư điện toán biên tập trung vào xử lý dữ liệu ở "vùng biên" của mạng nhằm giảm độ trễ, đặc biệt là đối với thiết bị IoT; hay Nhà phát triển metaverse tạo ra môi trường và trải nghiệm ảo sống động bằng 3D và điện toán không gian.
"Lĩnh vực công nghệ đang thay đổi mạnh mẽ khi AI chi phối mọi thứ", Built In bình luận. "Các chuyên gia sẽ được ưu tiên tuyển dụng. Người có kiến thức tổng quát sẽ phải điều chỉnh hướng đi khi chức danh công việc mới xuất hiện. Nếu 2025 là năm của tái cấu trúc, 2026 sẽ là năm của sự cộng hưởng".
Bảo Lâm tổng hợp
- Lương nhân sự ngành IT tiếp tục tăng
- AI đe dọa 200.000 việc làm ngành ngân hàng châu Âu
- AI tác động đến làn sóng sa thải nhân sự công nghệ thế nào
- 'Mỏi mắt' tìm tổng công trình sư cho công nghệ chiến lược
- Cơn khát nhân lực AI Việt