Đọc bài viết "Thạc sĩ bằng Giỏi 10 năm thất nghiệp", tôi rất đồng cảm với tác giả Van Toan. Tôi làm quản lý nhân sự cho một doanh nghiệp đã hơn 15 năm. Trong quãng thời gian đó, tôi đã phỏng vấn không biết bao nhiêu ứng viên, từ những bạn mới tốt nghiệp đại học, thạc sĩ cho đến những người chỉ có bằng cao đẳng, thậm chí không bằng cấp chính quy nhưng đã lăn lộn nhiều năm trong nghề. Càng làm lâu, tôi càng nhận ra một điều: trong thực tế tuyển dụng, bằng cấp không phải lúc nào cũng là yếu tố quyết định.
Tôi thà tuyển một người ít bằng cấp nhưng đã làm quen việc, có kỹ năng thực tế, có mối quan hệ trong ngành và phản xạ nhanh với công việc. Những người như vậy khi vào làm có thể bắt nhịp gần như ngay lập tức, hiểu quy trình, hiểu khách hàng, biết cách xử lý tình huống phát sinh. Họ không cần ai phải "cầm tay chỉ việc" từng bước, cũng không mất quá nhiều thời gian thử sai. Quan trọng hơn, họ chấp nhận mức lương phù hợp với mặt bằng chung của ngành, và sẵn sàng chứng minh giá trị của mình bằng hiệu quả công việc.
Ngược lại, không ít ứng viên trẻ, hồ sơ rất đẹp: bằng giỏi đại học, Thạc sĩ, chứng chỉ quốc tế, IELTS 7.5 trở lên... nhưng khi bước vào phỏng vấn, điều khiến tôi băn khoăn nhất lại là kỳ vọng lương của họ. Có bạn mới ra trường bằng cấp đầy mình, chưa từng đi làm toàn thời gian, nhưng đề xuất mức thu nhập cao hơn cả những nhân sự đã có vài năm kinh nghiệm trong công ty. Khi được hỏi về khả năng đóng góp cụ thể, họ thừa nhận vẫn cần người hướng dẫn, đào tạo trong thời gian đầu.
>> Tôi đánh trượt ứng viên xin việc có CV 'khủng', IELTS 8.0
Tôi không phủ nhận giá trị của việc học hành bài bản hay bằng cấp chuyên môn. Doanh nghiệp nào cũng cần người có nền tảng tốt, tư duy hệ thống, khả năng học hỏi nhanh. Nhưng thực tế là, với người mới ra trường, doanh nghiệp phải bỏ chi phí đào tạo, thời gian kèm cặp và cả rủi ro khi giao việc. Trong giai đoạn đó, năng suất lao động của họ thường chưa cao, thậm chí còn làm chậm tiến độ chung. Nếu vừa chưa tạo ra giá trị rõ ràng, vừa đòi hỏi mức lương "trên mây", thì rất khó để thuyết phục nhà tuyển dụng.
Tôi từng chứng kiến nhiều bạn trẻ sau một, hai năm chấp nhận mức lương khởi điểm vừa phải, chịu khó làm việc, học hỏi từ đồng nghiệp, dần dần trở thành nhân sự nòng cốt. Khi năng lực đã được chứng minh bằng kết quả cụ thể, chuyện tăng lương, thưởng hay nhảy việc với mức thu nhập tốt hơn là điều hoàn toàn chính đáng. Lúc đó, không ai còn so đo bằng cấp, mà nhìn vào giá trị thực bạn mang lại.
Tôi muốn nhắn nhủ với các bạn trẻ rằng: hãy chọn công việc phù hợp với khả năng, nhưng đừng quá nặng nề chuyện lương cao ngay từ đầu. Những năm đầu đi làm là giai đoạn tích lũy kỹ năng, kinh nghiệm và uy tín nghề nghiệp. Khi bạn làm tốt, thị trường lao động sẽ tự động trả công xứng đáng. Thu nhập cao là kết quả của năng lực được chứng minh, chứ không phải là điểm xuất phát với bằng cấp trong tay.
- 52 tuổi kinh nghiệm đầy mình nhưng xin việc không ai nhận
- Tôi không tuyển ứng viên giỏi chuyên môn nhất
- Sinh viên bằng giỏi loay hoay xin việc ở công ty tôi
- Thất nghiệp tuổi 30 dù gửi 40 CV xin việc trong ba tháng
- Tôi loại ngay ứng viên nói 'đi làm vì đam mê' nhưng chê lương 10 triệu
- Tôi xin được việc ngân hàng dù không có chuyên môn