Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Con tôi 7 tuổi đi học có bạn bị mắc bệnh thủy đậu, nghe nói bệnh lây lan nhanh dễ để lại sẹo, giờ tiêm thì còn kịp không?
Linh Anh, 34 tuổi, Đắk Nông
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh thủy đậu do virus Varicella zoster gây ra, dễ lây qua đường hô hấp, khi người chưa có kháng thể với thủy đậu hít phải dịch tiết mũi họng có chứa virus từ người bệnh hoặc chạm phải dịch từ nốt phỏng thủy đậu. Mẹ bầu mắc thủy đậu trong thai kỳ, trẻ sinh ra có nguy cơ mắc hội chứng thủy đậu bẩm sinh. Đặc biệt, virus còn có thể tồn tại tới vài ngày trong vẩy thủy đậu sau khi bong ra khỏi cơ thể.

Bệnh thủy đậu thường lây từ 1-2 ngày trước khi phát ban và trong vòng 5 ngày sau khi xuất hiện nốt bọng nước đầu tiên, song, những triệu chứng ban đầu của bệnh thường không điển hình như: mệt mỏi, nhức đầu, sốt nhẹ, chảy nước mũi, đau họng có thể nhầm lẫn với cảm cúm khiến phụ huynh chủ quan.

Học sinh là nhóm tuổi còn vô tư, đặc biệt là các cấp nhỏ như mầm non, tiểu học, nhiều bé chưa có ý thức tự giữ gìn vệ sinh cá nhân để phòng bệnh. Trẻ cũng thường tụ tập để chơi đùa, học bài nhóm, tranh luận… dễ khiến virus lây lan trong không gian kín. Trên thực tế, năm 2025, nước ta cũng đã ghi nhận các ổ dịch thủy đậu trong trường học.

Trường học của con bạn đã có ca thủy đậu, nếu bé chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm chủng, bạn nên sớm cho con tiêm vaccine thủy đậu để phòng bệnh. Nếu con bạn đã tiếp xúc với bạn học mắc thủy đậu, tiêm vaccine trong vòng 72 giờ đầu sẽ giúp sinh kháng thể kịp thời giảm biến chứng nặng.

Việt Nam hiện có 2 loại vaccine thủy đậu mũi đơn và vaccine 4 trong 1 phòng thêm các bệnh sởi, quai bị, rubella. Lịch tiêm gồm hai mũi, khoảng cách tùy theo loại vaccine. Tiêm đủ 2 mũi vaccine, hiệu quả phòng bệnh lên đến 98%.

Bên cạnh đó, phụ huynh nên hướng dẫn cho trẻ cách giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ bằng cách rửa tay thường xuyên với nước và xà phòng, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, tránh tiếp xúc với người có dấu hiệu ho, sốt, phát ban; bổ sung dinh dưỡng phù hợp độ tuổi và thể trạng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Chỗ tôi nước đọng muỗi nhiều nên muốn tiêm vaccine sốt xuất huyết và đến cả lịch tiêm cúm. Tôi đang bị đái tháo đường type 2, có thể tiêm vaccine sốt xuất huyết cùng vaccine cúm được không?
Quang Đại, 64 tuổi, Tây Ninh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bác!

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Dengue gây ra, lây từ người sang người qua vết đốt của muỗi vằn cái. Bệnh thường có biểu hiện là sốt cao đột ngột, đau đầu, đặc biệt là đau sau hốc mắt, đau họng, đau cơ khớp, mệt mỏi. Ở giai đoạn hạ sốt hoặc hết sốt, người bệnh có nguy cơ bị biến chứng và nguy kịch nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Những biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết bao gồm: xuất huyết, sốc sốt xuất huyết, tổn thương gan, thận, suy đa cơ quan, tràn dịch màng phổi, suy hô hấp...

Năm 2025, số ca mắc sốt xuất huyết tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái, với 181.237 trường hợp mắc; số ca tử vong cũng cao hơn 17 người, với 43 ca.

Bất cứ ai cũng có nguy cơ mắc và diễn tiến nặng do sốt xuất huyết. Song, với người bệnh mắc đái tháo đường khi mắc sốt xuất huyết còn dễ biến chứng nặng do tiểu cầu hạ sâu, sức đề kháng kém cùng nguy cơ bội nhiễm các bệnh khác trong quá trình điều trị.

Hiện nay, vaccine sốt xuất huyết Qdenga của Hãng Takeda (Nhật Bản) sản xuất tại Đức có thể phòng cả 4 type huyết thanh virus gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4, hiệu quả phòng bệnh lên đến 80% và giảm nguy cơ nhập viện lên đến 90%.

Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau ba tháng, dành cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm trước khi có thai tối thiểu một tháng.

Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất và theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có thể tiêm đồng thời vaccine Qdenga với các vaccine khác như vaccine bất hoạt, vaccine tiểu đơn vị hay vaccine công nghệ mRNA. Vì vậy, bác hoàn toàn có thể tiêm chung vaccine sốt xuất huyết và cúm mùa trong một lần đi tiêm.

Bên cạnh tiêm ngừa, bác cũng nên dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, thoáng đãng, quét dọn, đổ bỏ nước thừa đọng trong chai lọ, vũng nước xung quanh nhà; giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, đeo khẩu trang khi tới nơi đông người để phòng bệnh lây qua đường hô hấp.

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 27 tháng, đã tiêm ngừa đủ 4 mũi phế cầu 13, tại sao mới đây bác sĩ vẫn khuyên cho con tôi tiêm thêm vaccine phế cầu khác?

Bùi Hạnh, 29 tuổi, TP HCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Phế cầu là vi khuẩn thường trú ở vùng hầu họng. Trong nhiều trường hợp, chúng nằm im không gây bệnh, còn được gọi là người lành mang trùng, song vẫn có thể lây nhiễm cho những người xung quanh. Khi gặp điều kiện thuận lợi như suy giảm hệ miễn dịch hoặc viêm đường hô hấp, vi khuẩn sẽ nhân cơ hội tấn công gây các bệnh từ nhẹ đến nặng như viêm họng, viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết...

Phế cầu là tác nhân phổ biến nhất gây viêm phổi đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính, mỗi năm toàn cầu có khoảng 1,6 triệu người tử vong bởi các bệnh do phế cầu, trong đó, khoảng 1 triệu ca là trẻ dưới 5 tuổi. 30-50% trẻ sống sót sau viêm màng não do phế cầu phải chịu nhiều di chứng vĩnh viễn như điếc, mù, liệt, suy giảm trí nhớ.

Hiện nay, các nhà khoa học đã tìm thấy hơn 100 type huyết thanh phế cầu khuẩn. Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã cấp phép 5 loại vaccine phòng bệnh. Bao gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23.

Bé nhà bạn đã hoàn thành lịch tiêm vaccine phế cầu 13, có thể tiếp tục tiêm bổ sung vaccine phế cầu 20 hoặc phế cầu 23 nhằm mở rộng khả năng bao phủ các chủng phế cầu nguy hiểm khác không có trong vaccine phế cầu 13, đồng thời củng cố kháng thể bảo vệ đối với các chủng có trong vaccine trước đó.

Mỗi loại vaccine có ưu điểm riêng, bạn có thể đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ trực tiếp tư vấn và chỉ định lịch tiêm phù hợp cho bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khoẻ!

Tôi nghe nói Nhà nước sẽ cho tiêm ngừa HPV miễn phí cho bé gái từ năm nay, con gái tôi đúng 11 tuổi, có nên đợi để được tiêm miễn phí không?
Cẩm Loan, 39 tuổi, Nghệ An
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Theo thông tin từ chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia, từ năm 2026-2028, vaccine HPV được ưu tiên thí điểm triển khai 4 tỉnh Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Vĩnh Long. Gia đình bạn ở Nghệ An, không thuộc 4 địa phương trên, bạn có thể tiêm ngừa vaccine HPV trong tiêm chủng dịch vụ cho bé.

Hiện tiêm chủng dịch vụ đang sử dụng hai loại vaccine phòng HPV. Trong đó, vaccine Gardasil phòng 4 type virus phổ biến gồm: 6, 11, 16 và 18, tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 14 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi, từ 14 tuổi đến 26 tuổi cần tiêm ba mũi trong 6 tháng. Vaccine Gardasil 9 giúp phòng thêm 5 chủng nguy cơ cao so với Gardasil như: 31, 33, 45, 52 và 58. Đây là vaccine thế hệ mới, tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi, từ 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Trẻ em từ 9-14 tuổi được đánh giá là độ tuổi vàng để tiêm ngừa phòng HPV, bởi hệ miễn dịch của trẻ đáp ứng tốt nhất, có khả năng phòng bệnh từ trước khi có nguy cơ tiếp xúc với virus HPV, giảm thiểu rủi ro mắc. Vì vậy, phụ huynh nên chủ động đưa con đi tiêm ngừa sớm để được bảo vệ hiệu quả, đồng thời giúp tiết kiệm chi phí.

Khi được tiêm đủ liều, đúng lịch, vaccine có hiệu quả bảo vệ hơn 90% trước các bệnh ung thư và sùi mào gà do HPV.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 9 tuổi, chưa từng tiêm ngừa não mô cầu thì nên tiêm vaccine nào để phòng bệnh tối ưu nhất, thưa bác sĩ?

Đại Phúc, 39 tuổi, TP Huế
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Đối với vaccine phòng bệnh do não mô cầu, hiện Việt Nam có 5 loại, bao gồm:

3 loại vaccine tứ giá phòng 4 nhóm huyết thanh A, C, Y và W:

NimenrixMenquadfi tiêm sớm nhất cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn không giới hạn độ tuổi.

Menactra tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi.

Vaccine VA-Mengoc-BC phòng nhóm B và C, dành cho trẻ từ 6 tháng trở lên và người lớn đến 45 tuổi;

Vaccine Bexsero là vaccine thế hệ mới phòng nhóm B, dành cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên đến 50 tuổi.

Các vaccine này không có tác dụng phòng ngừa chéo, mỗi người cần tiêm kết hợp các vaccine để được bảo vệ toàn diện và hiệu quả trước các nhóm huyết thanh. Bạn nên đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn loại vaccine phù hợp.

Vi khuẩn não mô cầu thường trú ở vùng hầu họng, lây lan qua đường hô hấp do hít phải dịch mũi họng của người bệnh hoặc người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng bệnh, còn gọi là người lành mang trùng. Mầm bệnh cũng có thể lây lan khi vô tình chạm tay vào bề mặt cứng có chứa khuẩn như mặt bàn, tay nắm cửa, hoặc sử dụng chung đồ cá nhân như điện thoại, ly uống nước, son môi; thực hiện hành vi ôm hôn thân mật.

Trong cộng đồng, tỷ lệ người lành mang vi khuẩn não mô cầu có thể lên đến 20%, cao hơn trong vùng có dịch. Đây là nguồn lây nhiễm âm thầm, gây nguy hiểm cho các nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh lý nền.

Những biểu hiện ban đầu của bệnh thường không điển hình như sốt, ho, đau họng, đau đầu, dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường, gây chậm trễ điều trị dẫn đến hậu quả nặng nề.

Vi khuẩn não mô cầu gây hai thể bệnh chính là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, hoặc có thể kết hợp cả hai. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao, lên tới 50% nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời và 15% ngay cả khi được phát hiện và điều trị tích cực. Riêng thể bệnh nhiễm trùng huyết tối cấp, người bệnh có thể tử vong trong chưa đầy 24 giờ kể từ khởi phát triệu chứng. Trường hợp sống sót sau nhiễm não mô cầu, người bệnh cũng có nguy cơ bị di chứng suốt đời như cụt chi, liệt, điếc, mù.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Được biết VNVC đang triển khai tiêm kháng thể đơn dòng tại các trung tâm tiêm chủng. Con tôi sinh non lúc 7 tháng, giờ bé được 4 tháng tuổi, nặng 5kg thì tiêm được không? Vì sao giá của kháng thể đơn dòng lại cao hơn vaccine?
Thiên Thanh, 35 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ 23/12, kháng thể đơn dòng phòng virus hợp bào hô hấp RSV cho trẻ được mở rộng triển khai tiêm tại gần 260 trung tâm tiêm chủng VNVC. Đây là loại kháng thể do Tập đoàn Sanofi, Pháp đưa về Việt Nam, có hiệu quả bảo vệ 5-6 tháng, giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện do viêm phổi, viêm tiểu phế quản do RSV.

Trẻ từ 1 ngày tuổi đến 12 tháng tuổi tiêm một mũi, liều lượng căn cứ theo cân nặng. Trẻ dưới 5 kg tiêm 0,5 ml, còn trẻ từ 5 kg trở lên tiêm 1 ml. Trẻ trên 12 tháng đên 24 tháng tuổi nguy cơ cao mắc RSV, cũng có thể sử dụng. Phác đồ hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai vị trí khác nhau trong một ngày. Do đó, con bạn hoàn toàn có thể tiêm được kháng thể đơn dòng, liều lượng sẽ được chỉ định sau khi thăm khám sàng lọc.

Vaccine chứa mầm bệnh đã bất hoạt hoặc làm yếu, giúp cơ thể tạo kháng thể sau 2-3 tuần. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh, sinh non, nhẹ cân có miễn dịch chưa hoàn thiện nên đáp ứng chưa đủ mạnh trước RSV. Trong khi đó, kháng thể đơn dòng Nirsevimab được các nhà nghiên cứu chọn lọc kháng thể từ người từng nhiễm RSV phục hồi tốt, nhân lên và tinh lọc trong phòng thí nghiệm để đạt độ tinh khiết, an toàn cho trẻ. Quy trình phức tạp, chi phí cao khiến giá thành thường đắt hơn vaccine.

Khi tiêm cho trẻ, kháng thể đơn dòng có mặt ngay trong máu và có khả năng nhận diện, ngăn chặn không cho virus xâm nhập vào tế bào cũng như gây bệnh cho cơ thể. Nhờ đó, trẻ được bảo vệ ngay lập tức, không phụ thuộc vào sự trưởng thành của hệ miễn dịch. Với bệnh có thể diễn tiến nhanh thành viêm phổi, viêm tiểu phế quản, hiệu quả bảo vệ sớm có ý nghĩa quyết định trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện cho trẻ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi là nữ, năm nay 32 tuổi, đã có quan hệ tình dục, dương tính với type virus HPV 52, giờ tiêm vaccine HPV thì có diệt được virus và vaccine còn hiệu quả bảo vệ cao không?
Diệu Hoa, 32 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus HPV (Human Papillomavirus) có hơn 200 chủng, trong đó khoảng 40 chủng có thể gây mụn cóc sinh dục hoặc ung thư. Không có khả năng một người có thể nhiễm hết tất cả các chủng này. Do vậy, nếu đã nhiễm một chủng HPV thì vẫn nên tiêm ngừa để phòng những chủng còn lại.

Bên cạnh đó, cơ thể vẫn có khả năng tự đào thải virus sau khi nhiễm. Tuy nhiên, kháng thể có được từ lần nhiễm các chủng HPV không tồn tại lâu dài. Do đó, việc nhiễm một chủng HPV không làm giảm nguy cơ nhiễm chủng khác hoặc tái nhiễm. Nếu có nhiều bạn tình, tỷ lệ mắc HPV sẽ cao hơn, các biện pháp dự phòng càng cần thiết.

Hiện Việt Nam sử dụng vaccine Gardasil (cho bé gái và phụ nữ 9-26 tuổi) và vaccine thế hệ mới Gardasil 9 (cho cả nam và nữ 9-45 tuổi). Hai loại vaccine này giúp phòng sùi mào gà và nhiều bệnh ung thư do HPV gây ra, với hiệu quả bảo vệ trên 90%, kể cả với người đã quan hệ, sinh con.

Với Gardasil, nữ từ 9 đến dưới 14 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, nữ 14-26 tuổi tiêm ba mũi. Còn với Gardasil 9, trẻ từ 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, người từ 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng. Bạn 32 tuổi, cần tiêm ba mũi Gardasil 9 để được bảo vệ toàn diện.

Việc tiêm vaccine HPV không có nghĩa là loại bỏ 100% nguy cơ mắc các bệnh do HPV. Vì thế, bạn vẫn cần thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh như: quan hệ tình dục an toàn, quan hệ một vợ một chồng, hạn chế các chất kích kích, sinh hoạt lành mạnh, duy trì khám sức khỏe định kỳ...

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đã tiêm vaccine RSV khi mang thai tuần 32, và sinh bé đủ tháng, nay thấy có kháng thể đơn dòng thì con tôi có cần tiêm nữa không?
Ánh Nguyệt Trần, 25 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện gần 260 trung tâm tiêm chủng của VNVC triển khai tiêm vaccine RSV Abrysvo của Pfizer (Mỹ, sản xuất tại Bỉ) dành cho phụ nữ mang thai từ 24-36 tuần và người lớn từ 60 tuổi trở lên. Vaccine giúp mẹ tạo kháng thể và truyền miễn dịch thụ động cho thai nhi, bảo vệ trẻ ngay từ khi chào đời. Vaccine giúp giảm 81,8% nguy cơ trẻ mắc nhiễm trùng hô hấp dưới nặng cần chăm sóc y tế trong 90 ngày đầu đời, hiệu lực bảo vệ 69,4% đến 6 tháng tuổi.

Thông thường, nếu người mẹ đã tiêm vaccine đúng thời điểm khuyến cáo trong thai kỳ (từ tròn 24 tuần đến 36 tuần thai và trước thời điểm sinh từ 2 tuần), thì em bé khi sinh ra sẽ không cần tiêm kháng thể đơn dòng Nirsevimab (Sanofi đưa về Việt Nam). Lượng kháng thể khi mẹ tiêm vaccine đủ để bảo vệ em bé ngay từ khi chào đời và kéo dài trong khoảng 6 tháng.

Tuy nhiên, một số trường hợp ngoại lệ mà bác sĩ có thể cân nhắc tiêm kháng thể đơn dòng cho trẻ ngay cả khi mẹ đã tiêm Abrysvo, như:

- Trẻ (sinh non/đủ tháng) từ người mẹ đã được tiêm vaccine RSV nhưng trước 24 tuần thai.

- Trẻ (sinh non/đủ tháng) từ bà mẹ đã tiêm vaccine RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm vaccine dưới 2 tuần.

- Trẻ sinh ra từ người mẹ được tiêm vaccine RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm trên 2 tuần nhưng người mẹ có tình trạng bệnh lý suy giảm miễn dịch (bẩm sinh, mắc phải hoặc đang điều trị ức chế miễn dịch), trẻ có nguy cơ cao mắc RSV nặng.

Trường hợp của bạn tiêm vaccine RSV ở tuần 32, bé sinh đủ tháng nếu ở tuần 39 đến 42 thì không cần tiêm kháng thể đơn dòng trong năm đầu tiên. Ngoài ra, trẻ có nguy cơ cao mắc bệnh nặng do RSV từ trên 12 tháng đến 24 tháng tuổi vẫn có thể tiêm kháng thể đơn dòng. Bạn có thể đến trung tâm tiêm chủng VNVC, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và phòng khám Nutrihome gần nhất để được tư vấn thêm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đọc tin tức thấy số ca mắc bệnh do não mô cầu có vẻ tăng tại nhiều địa phương, hiện đã có 95 ca. Con tôi sinh viên, đang ở ký túc xá, 24 tuổi lúc nhỏ chưa tiêm thì nên tiêm loại nào?
Trần Hoàng, 45 tuổi, Bình Dương
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ đầu năm đến nay cả nước ghi nhận 95 ca mắc não mô cầu, tăng gấp nhiều lần so với cùng kỳ năm 2024. Riêng phía Nam ghi nhận 27 ca mắc, trong đó có những bệnh nhi rơi vào sốc nhiễm khuẩn ngay khi nhập viện. Tại Thái Bình, một ổ dịch cũng khiến 74 người phải giám sát y tế sau khi có ca bệnh nặng.

Vi khuẩn não mô cầu lây qua đường hô hấp, gồm hít phải các giọt bắn dịch tiết mũi họng chứa vi khuẩn, tiếp xúc gần như hôn. Đặc biệt, thanh thiếu niên 14-24 tuổi vừa là nguồn mang trùng chủ yếu, vừa dễ mắc bệnh do sinh hoạt tập thể trong trường học, ký túc xá, dùng chung đồ uống, hút thuốc.

Khi xâm nhập, vi khuẩn tồn tại ở vùng hầu họng, có thể nhân lên khi sức đề kháng suy giảm, gây viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết. Bệnh diễn tiến qua ba giai đoạn trong vòng 24 giờ: triệu chứng mơ hồ như đau đầu và sốt. Những giờ tiếp theo, bệnh nhân tiêu chảy, cứng cổ, lạnh tay chân, xuất hiện tử ban và sau đó rơi vào hôn mê, lú lẫn, tử vong. Ở trẻ sơ sinh, các dấu hiệu có thể không điển hình, bao gồm li bì, bỏ bú, quấy khóc hoặc thóp phồng căng. Trong thể nhiễm trùng huyết tối cấp, thời gian từ khởi phát đến tử vong có thể chỉ 6-8 giờ nếu không được xử trí kịp thời. Trường hợp được điều trị tích cực, khoảng 10-19% bệnh nhân vẫn tử vong. Trong số người sống sót, 20-50% phải chịu di chứng nặng nề suốt đời.

Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng bệnh viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm khớp, viêm màng ngoài tim... do vi khuẩn não mô cầu gây ra. Cụ thể:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi.

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi.

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

- Nimenrix (Bỉ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

Con bạn 24 tuổi, tiền sử chưa tiêm vaccine có thể tiêm cả 5 loại vaccine não mô cầu nói trên. Bạn nên đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được thăm khám và tư vấn loại vaccine phù hợp với độ tuổi và cần tiêm phối hợp các loại vaccine để phòng ngừa đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến là A, B, C, Y, W-135.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi khuyên mẹ đi tiêm phòng cúm nhưng mẹ bảo ở nơi sống chưa có dịch nên không cần tiêm sớm, đợi khi nhiều ca mắc mới cần tiêm. Điều này có đúng không?
Trần Đình Quang Huy, 25 tuổi, Bình Dương
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm là Vaxigrip Tetra của Pháp, Influvac Tetra của Hà Lan, GC Flu Quadrivalent của Hàn Quốc và Ivacflu-S của Việt Nam, phòng 2 chủng cúm A (A/H3N2; A/H1N1) và 2 chủng cúm B. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm bất kỳ thời điểm nào, tốt nhất từ tháng thứ 4 trở đi, giúp bảo vệ sức khỏe và truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé trong 6 tháng đầu đời.

Tiêm ngừa cúm giúp giảm đến 60% các bệnh liên quan đến cúm, 90% tỷ lệ nhập viện và khoảng 70-80% tỷ lệ bị tử vong do cúm, đặc biệt ở những người có miễn dịch kém, bệnh lý mạn tính. Vaccine phòng cúm cần tiêm nhắc một mũi hằng năm. Lý do, virus cúm liên tục biến đổi, thay đổi cấu trúc kháng nguyên, vaccine cúm được cập nhật mỗi năm phù hợp với chủng cúm đang lưu hành theo khuyến cáo của WHO.

Bạn không nên đợi dịch cúm xảy ra hoặc xung quanh có nhiều người mắc bệnh mới đi tiêm phòng. Vaccine không phát huy tác dụng ngay tức thì mà cần 2-3 tuần để tạo kháng thể bảo vệ. Trước thời điểm này bạn vẫn có nguy cơ nhiễm cúm. Ngoài ra, khi dịch bùng phát, nhu cầu tiêm chủng tăng vọt cũng dễ gây thiếu hụt vaccine và quá tải các cơ sở y tế.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Bác sĩ ơi, virus bại liệt có lây bệnh cho trẻ lớn không và lây qua đường nào. Con em 3 tuổi, bị quên tiêm mũi nhắc lại 6 trong 1 thứ tư thì giờ tiêm loại vaccine nào để phòng lây bại liệt?
Liên Lê, 31 tuổi, Quảng Trị
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus bại liệt tồn tại trong nước, trong phân, thực phẩm ô nhiễm xâm nhập vào cơ thể theo đường ăn uống, bàn tay bẩn. Đặc biệt, virus bại liệt có thể tồn tại trong nước, trong phân vài tuần hoặc ba tháng ở 0-4 độ C, chỉ bị tiêu diệt ở 56 độ C trong 30 phút. Virus cũng có khả năng thích nghi tốt khi thay đổi môi trường, dễ đột biến, có thể gây dịch khi miễn dịch cộng đồng suy giảm.

Dù Việt Nam đã thanh toán bại liệt từ năm 2000, tuy nhiên nguy cơ mầm bệnh có thể xâm nhập. Như mới đây, Lào ghi nhận một ca dương tính với virus bại liệt. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo Lào có thể là nguồn lây của khu vực, đánh giá nguy cơ bại liệt xâm nhập Việt Nam. Do đó, kể cả trẻ nhỏ, trẻ lớn hay người lớn đều có nguy cơ lây nhiễm bại liệt nếu chưa tiêm đầy đủ vaccine, hoặc chưa có miễn dịch với bệnh.

Tiêm vaccine là cách phòng bệnh bại liệt hiệu quả. Việt Nam đang dùng vaccine bại liệt loại đơn (uống và tiêm) và vaccine phòng bại liệt phối hợp 6 trong 1 phòng thêm bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, các bệnh do Hib. Vaccine cần tiêm ba mũi cơ bản lúc 2, 3, 4 tháng tuổi và mũi nhắc lại lúc 16-18 tháng, hiệu quả tới 99%. Sau các mũi tiêm trước 2 tuổi, trẻ có thể tiêm một liều vaccine có thành phần bại liệt vào lúc 4-6 tuổi để củng cố miễn dịch. Con bạn hiện 3 tuổi, nếu đã quên mũi nhắc lại phòng bại liệt 6 trong 1 thì có thể cho trẻ tiêm vaccine 4 trong 1 có thành phần bại liệt và phòng thêm bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván để củng cố miễn dịch.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Mẹ tôi 62 tuổi bị khớp, cườm mắt (cườm khô), tiêm loại vaccine ngừa viêm phổi do RSV vừa ra mắt được không, hiệu quả và lịch tiêm ra sao?
Hoa Phan, 25 tuổi, Bắc Ninh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản, suy hô hấp và nhập viện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi. Ở người cao tuổi, đặc biệt khi có bệnh nền như tim mạch, COPD, đái tháo đường, suy thận... mắc bệnh do RSV thường diễn tiến nhanh, dễ biến chứng nặng làm tăng nguy cơ tử vong và trầm trọng thêm các bệnh nền đang mắc.

Vaccine RSV có chất bổ trợ chuyên biệt do Tập đoàn Dược phẩm GSK (Anh) sản xuất, giúp nhận diện virus sớm và chính xác hơn, từ đó phòng bệnh hiệu quả và bền vững ở người sức khỏe yếu, hệ miễn dịch lão hóa khi cao tuổi, mắc bệnh mạn tính. Vaccine được đưa về Việt Nam, chỉ định tiêm cho người từ 60 tuổi trở lên và mắc bệnh mạn tính từ ngày 14/12. Mỗi người chỉ cần tiêm một mũi duy nhất. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra, vaccine đạt hiệu quả bảo vệ hơn hơn 82% ở người trên 60 tuổi, gần 95% ở người có ít nhất một bệnh nền.

Mẹ bạn hiện 62 tuổi, có bệnh nền thuộc nhóm tuổi được tiêm vaccine RSV. Bác sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước tiêm. Còn mẹ bạn khi đi tiêm cần chia sẻ đầy đủ, chính xác các bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá tình hình sức khỏe, quyết định mũi tiêm phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Chào bác sĩ, nơi tôi ở hiện có người mắc sốt xuất huyết, có gia đình 2-3 người mắc thì tiêm vaccine thế nào, sau tiêm bao lâu là được bảo vệ?
Phạm Trường, 41 tuổi, Long Trường, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus Dengue gây ra, lây qua vết đốt của muỗi vằn cái Aedes aegypti. Hiện nước ta đang cao điểm mùa sốt xuất huyết, với hàng chục ngàn ca mắc ở cả trẻ em và người lớn. Bệnh dễ đột ngột trở nặng, người bệnh có thể gặp biện chứng sốc sốt xuất huyết, suy gan, suy thận, suy tim cấp, rối loạn điện giải, nhiễm trùng, suy đa tạng, cô đặc máu và tử vong, song bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Tiêm vaccine sốt xuất huyết là cách phòng bệnh hiệu quả. Hiện Việt Nam đang sử dụng vaccine sốt xuất huyết Qdenga, giúp phòng cả 4 type huyết thanh gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4, tiêm cho trẻ từ 4 tuổi đến người lớn. Tiêm đầy đủ hai mũi vaccine giúp ngăn nguy cơ mắc bệnh hơn 80% và nguy cơ nhập viện hơn 90%.

Giống như các vaccine khác, vaccine sốt xuất cần hai tuần sau tiêm để tạo kháng thể bảo vệ. Do đó, mọi người nên tiêm vaccine càng sớm càng tốt, không nên chờ khi cao điểm sốt xuất huyết mới chủng ngừa. Trường hợp của bạn hoàn toàn có thể tiêm vaccine sốt xuất huyết và không cần xét nghiệm trước tiêm. Lịch tiêm của bạn gồm 2 mũi cách nhau ba tháng. Việc tiêm vaccine sẽ giúp bảo vệ bạn không chỉ trong cao điểm dịch sốt xuất lần này, còn giúp bảo vệ ở các mùa dịch sốt xuất huyết sau.

Ngoài vaccine, bạn cũng nên phòng sốt xuất bằng cách giữ vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, loại bỏ nơi ở của muỗi qua việc đậy kín các lu đựng nước, loại bỏ các dụng cụ chứa nước xung quanh nhà, mặc quần áo dài tay, ngủ màn ngay cả ban ngày để tránh muỗi chích. Trong trường hợp mắc bệnh cần đi khám sớm, uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ, không nên tự mua thuốc uống và cần theo dõi các dấu hiệu chuyển nặng ở ngày bệnh thứ 3-7 như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu ra máu, chảy máu cam, chảy máu chân răng, chân tay lạnh, vật vã, mệt mỏi, li bì…

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, vaccine não mô cầu nào có thể tiêm cho người lớn? Tôi năm nay 50 tuổi chưa từng tiêm vaccine não mô cầu, giờ muốn tiêm thì tiêm thế nào?
Hòa, 50 tuổi, Lâm Đồng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng bệnh viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm khớp, viêm màng ngoài tim… do vi khuẩn não mô cầu gây ra. Cụ thể:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm)

- Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm)

Bạn hiện 50 tuổi có thể tiêm vaccine não mô cầu Bexsero, Menactra, MenQuadfi, hoặc Nimenrix. Bạn nên đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được thăm khám và tư vấn loại vaccine phù hợp với độ tuổi và cần tiêm phối hợp các loại vaccine để phòng ngừa đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến, trong đó có Việt Nam gồm A, B, C, Y, W-135.

Ngoài vaccine, bạn cũng nên phòng bệnh do não mô cầu bằng cách giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, đeo khẩu trang nơi đông người, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng và không dùng chung vật dụng cá nhân.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi tiêm mũi vaccine cúm đến nay được 10 tháng, chưa đủ 1 năm mà ở văn phòng đang nhiều người mắc cúm, muốn tiêm sớm hơn được không?
Nhung, 28 tuổi, Đà Nẵng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Điều kiện thời tiết chuyển lạnh, ô nhiễm môi trường, khói bụi, sự giao lưu đi lại vào những tháng cuối năm là cơ hội cho virus cúm cúm phát triển và lây lan, đặc biệt với sự xuất hiện biến thể K của chủng cúm A/H3N2 đang gây ra nhiều ca mắc ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Như thời gian qua, các bệnh viện nước ta ghi nhận nhiều ca mắc cúm ở cả trẻ em và người lớn biến chứng viêm phổi, viêm màng não, suy hô hấp và đã có ca tử vong. Tiêm vaccine cúm và tiêm nhắc lại hằng năm là biện pháp phòng bệnh cúm chủ động, hiệu quả.

Hiện Việt Nam đang sử dụng bốn loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, giúp phòng các chủng cúm A/H1N1, AH3N2 và chủng cúm B gây bệnh phổ biến. Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần 2 mũi cách nhau một tháng; từ 9 tuổi trở lên và người lớn tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào, tốt nhất từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi để truyền kháng thể cho con. Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhập viện và tử vong do cúm lên đến 90%.

Tuy nhiên, miễn dịch vaccine cúm có thể giảm sau 6-12 tháng, do đó cần tiêm nhắc hằng năm nhằm củng cố miễn dịch và cập nhật loại vaccine phòng chủng cúm lưu hành theo khuyến cáo của WHO. Bạn đã tiêm vaccine cúm lần trước được 10 tháng, hoàn toàn có thể tiêm mũi nhắc lại.

Ngoài vaccine, bạn cũng nên phòng cúm bằng mang khẩu trang khi ra đường, thường xuyên rửa tay, súc họng, rửa mũi bằng nước muối sinh lý, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và tập luyện để nâng cao sức đề kháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!