Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh xuất hiện quanh năm, bùng phát mạnh vào hai đợt từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 12. Bác sĩ Đỗ Thanh Trà, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM hướng dẫn cách nhận biết các dấu hiệu bệnh giai đoạn sớm.

Sốt, quấy khóc

Bệnh bắt đầu với các triệu chứng không đặc hiệu như trẻ sốt nhẹ đến vừa (khoảng 37,5-38,5 độ C), quấy khóc, kém ăn, có thể đau họng, một số trường hợp chảy nhiều nước bọt do tổn thương khoang miệng. Các biểu hiện này dễ nhầm lẫn với nhiễm siêu vi đường hô hấp trên. Phụ huynh cần theo dõi các dấu hiệu đặc trưng xuất hiện sau đó.

Loét miệng

Bệnh xuất hiện vết loét hay bóng nước có đường kính khoảng 2-3 mm, tập trung ở vòm họng, niêm mạc má, nướu và lưỡi, gây đau, bú kém, ăn uống kém, quấy khóc nhiều.

Tổn thương da

Bệnh thường gây nổi các mụn nước nhỏ ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối hoặc vùng mông, kích thước khoảng 2-10 mm. Mụn nước có dịch trong, nằm trên nền hồng ban, có thể ngứa, không đau, khi khô, để lại vết thâm, không loét. Phụ huynh nên kiểm tra toàn thân cho trẻ, chú ý những vị trí dễ bỏ sót như kẽ ngón tay, kẽ ngón chân, vùng mông và quanh hậu môn. Nếu xác định trẻ mắc bệnh, phụ huynh cần cho trẻ nghỉ học để hạn chế lây lan.

Bệnh tay chân miệng có các biến chứng nặng (thần kinh, tim mạch, hô hấp) có thể xuất hiện sớm trong giai đoạn đầu, đặc biệt trong 5 ngày đầu của bệnh. Dấu hiệu thần kinh như trẻ giật mình chới với, bứt rứt, lừ đừ, run chi, đi loạng choạng... Dấu hiệu hô hấp, tim mạch như nhịp tim nhanh, nổi bông trên da, thở không đều, thở nhanh, rút lõm ngực...

Bác sĩ Trà khuyến cáo phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay khi có một hoặc nhiều dấu hiệu như sốt từ 39 độ C trở lên hoặc sốt kéo dài trên hai ngày, giật mình chới với, run tay chân, ngồi không vững, đi loạng choạng hoặc yếu tay chân. Trẻ nôn ói nhiều, thở nhanh, khó thở hoặc thở bất thường, da nổi bông, lừ đừ, quấy khóc kéo dài hoặc ngủ gà, vã mồ hôi nhiều, li bì, khó đánh thức hoặc co giật cũng cần đi khám.

Nếu trẻ mắc bệnh tay chân miệng, phụ huynh nên cho trẻ nghỉ học ít nhất 7 ngày, cách ly trẻ lành với trẻ mắc bệnh để ngăn lây lan. Đồng thời, phụ huynh nên chú ý các biện pháp phòng ngừa và chăm sóc trẻ mắc bệnh tại nhà bằng cách rửa tay thường xuyên với xà phòng. Thời điểm cần rửa tay gồm trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã, lau nước bọt, tiếp xúc dịch tiết của trẻ. Cha mẹ không cho trẻ ngậm đồ chơi, mút tay, dùng chung muỗng, ly, khăn với trẻ khác.

Phụ huynh cần lau, rửa các bề mặt thường tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn ghế, sàn nhà mỗi ngày. Đồ chơi của trẻ nên rửa bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn để hạn chế lây bệnh.

Bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu điều trị triệu chứng. Trường hợp nhẹ, bác sĩ chỉ định điều trị ngoại trú và hẹn tái khám, dặn dò các dấu hiệu nặng cần theo dõi cho phụ huynh. Cha mẹ cần hạ sốt, bổ sung nước, đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nuốt, chia nhỏ nhiều bữa.

Minh Tâm