Đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu. Bệnh xảy ra quanh năm, ảnh hưởng đến nhiều độ tuổi. TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức, Trưởng khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết những thay đổi đột ngột về lối sống trong các ngày lễ thường ảnh hưởng xấu đến huyết áp, đường huyết, từ đó dẫn đến đột quỵ ở những người có yếu tố nguy cơ tiềm ẩn.

Ăn mặn, nhiều dầu mỡ

Các món ăn truyền thống ngày Tết thường chứa nhiều muối, chất béo bão hòa, cholesterol. Tiêu thụ quá nhiều dễ tăng mỡ máu - yếu tố thúc đẩy xơ vữa mạch máu, tăng nguy cơ đột quỵ. Người có tình trạng xơ vữa động mạch từ trước nếu ăn uống không kiểm soát thường thúc đẩy mỡ máu tăng, gây hại sức khỏe.

Uống rượu bia thường xuyên

Rượu bia có thể làm giãn mạch tạm thời, sau đó gây co mạch phản xạ và tăng huyết áp. Uống nhiều rượu trong những ngày liên tiếp còn làm rối loạn nhịp tim, đặc biệt là rung nhĩ - yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ do huyết khối từ tim di chuyển lên não. Nguy cơ này tăng cao ở người lớn tuổi và người có tiền sử bệnh tim mạch.

Thức khuya, thiếu ngủ

Thiếu ngủ làm rối loạn nhịp sinh học, kích hoạt hệ thần kinh giao cảm khiến huyết áp tăng cao, nhất là vào ban đêm và sáng sớm. Ngủ không đủ giấc kéo dài làm giảm khả năng điều hòa huyết áp và đường huyết của cơ thể.

Căng thẳng tâm lý

Stress trong dịp Tết xảy ra do nhiều nguyên nhân như áp lực tài chính, công việc, mâu thuẫn gia đình hoặc lo lắng cá nhân. Căng thẳng kéo dài làm tăng tiết hormone stress như cortisol và adrenaline khiến nhịp tim nhanh, mạch máu co thắt, huyết áp tăng. Theo bác sĩ Minh Đức, yếu tố tâm lý thường bị xem nhẹ nhưng là tác nhân thúc đẩy đột quỵ ở người đã có sẵn bệnh nền.

Thời tiết lạnh và thay đổi nhiệt độ đột ngột

Dịp Tết thường trùng với giai đoạn thời tiết lạnh, nhất là khu vực miền Bắc và Trung Bộ. Khi trời lạnh, mạch máu co lại gây tăng huyết áp. Bên cạnh đó, sự thay đổi môi trường đột ngột từ nóng sang lạnh và ngược lại có thể làm huyết áp dao động mạnh, tăng nguy cơ xuất huyết não.

Ngưng hoặc dùng thuốc không đều

Một số người tự ý ngưng thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường hoặc thuốc tim mạch trong dịp Tết do bận rộn hoặc chủ quan. Việc làm này làm mất kiểm soát các chỉ số sinh tồn, dễ dẫn đến biến cố mạch máu não cấp.

Để phòng ngừa đột quỵ trong dịp Tết, bác sĩ Minh Đức khuyến cáo người trưởng thành cần duy trì chế độ ăn uống điều độ, hạn chế muối, mỡ và rượu bia, ngủ đủ giấc, tránh thức khuya kéo dài. Giữ ấm cơ thể đúng cách và hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột, dùng thuốc đều đặn theo chỉ định, theo dõi huyết áp và đường huyết thường xuyên để bảo vệ sức khỏe.

Những người có các dấu hiệu như tê yếu tay chân, méo miệng, nói khó, đau đầu dữ dội, chóng mặt, rối loạn ý thức cần đi khám, không chờ qua kỳ nghỉ lễ. Tầm soát và kiểm soát sớm các yếu tố nguy cơ giúp giảm nguy cơ đột quỵ cũng như biến chứng thần kinh.

Trọng Nghĩa