Vi khuẩn não mô cầu hoạt động trong họng con người thế nào?

Nhiều người nói, não mô cầu nằm ở vùng mũi họng của con người, vậy vi khuẩn hoạt động như thế nào và khi nào thì gây bệnh? (Trường Kha, 28 tuổi, TP HCM)

Trả lời:

Vi khuẩn gây bệnh não mô cầu Neisseria meningitidis có thể cư trú ở vùng mũi họng mà không gây triệu chứng, còn gọi là tình trạng người lành mang khuẩn. Tại vùng hầu họng, mầm bệnh bám vào niêm mạc và thích nghi với môi trường, có thể tồn tại nhiều tuần hoặc vài tháng.

Chúng bị hệ miễn dịch kiểm soát, do đó không gây bệnh hoặc chỉ gây viêm mũi họng nhẹ, song vẫn có thể lây cho người tiếp xúc gần. Khi sức đề kháng suy giảm hoặc niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương do tác nhân khác, vi khuẩn có thể xâm nhập sâu hơn và gây bệnh.

Khi vào máu, vi khuẩn não mô cầu có thể giải phóng nội độc tố, gây tổn thương thành mạch và rối loạn tuần hoàn. Vi khuẩn gây ra hai thể bệnh xâm lấn thường gặp là viêm màng não mủ và nhiễm trùng huyết; một số trường hợp có thể mắc đồng thời cả hai.

Trong đó, viêm màng não và nhiễm trùng huyết do não mô cầu cần được điều trị sớm vì bệnh có thể diễn tiến nhanh. Người sống sót sau bệnh nặng vẫn có nguy cơ gặp di chứng như giảm thính lực, tổn thương thần kinh, cắt cụt chi...

Bệnh do não mô cầu có thể xuất hiện quanh năm. Gần đây, TP HCM ghi nhận 5 ca bệnh, trong đó một trẻ tử vong. Tiêm vaccine là một trong những biện pháp phòng bệnh chủ động, giúp phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu thường gặp gồm A, B, C, Y và W.

Cụ thể, vaccine não mô cầu nhóm B tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến người lớn 50 tuổi, vaccine nhóm BC tiêm cho trẻ từ 6 tháng đến 45 tuổi. Vaccine não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135 có hai loại tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi.

Do các vaccine có phạm vi bảo vệ khác nhau, mỗi người cần tiêm phối hợp các vaccine để có thể bảo vệ đầy đủ cả 5 nhóm huyết thanh não mô cầu. Người từng tiêm vaccine nhóm BC, vẫn nên rà soát lịch tiêm để bổ sung vaccine thế hệ mới nhóm B và A, C, Y, W giúp mở rộng bảo vệ và phòng đầy đủ nhóm huyết thanh gây bệnh.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân nên rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế dùng chung vật dụng tiếp xúc với nước bọt và giữ không gian sinh hoạt thông thoáng. Người từng tiếp xúc gần với ca bệnh cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn dự phòng. Nếu xuất hiện sốt cao, đau đầu nhiều, nôn, cứng cổ hoặc ban xuất huyết, cần đi khám sớm.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC