Trả lời:

Lạm dụng thuốc giảm đau là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tổn thương thận âm thầm. Thận là cơ quan đảm nhận vai trò lọc máu và đào thải các chất chuyển hóa của thuốc. Khi cơ thể tiếp nhận một lượng thuốc giảm đau quá mức hoặc quá thường xuyên, thận phải làm việc quá tải dẫn đến các tổn thương cấu trúc và chức năng.

Đặc biệt, nhóm thuốc giảm đau phổ biến nhất hiện nay có nguy cơ tổn thương thận là thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs). Người bệnh tự ý dùng thuốc giảm đau này kéo dài có thể gây tình trạng viêm thận kẽ mạn tính và hoại tử nhú thận, dẫn đến suy thận mạn. Nguy hiểm hơn tổn thương thận do thuốc thường diễn tiến âm thầm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh hầu như không có triệu chứng rõ rệt. Khi bắt đầu xuất hiện các biểu hiện như phù chân, tiểu ít, nước tiểu có bọt hoặc tăng huyết áp, chức năng thận có thể đã suy giảm đáng kể.

Người có sẵn các yếu tố nguy cơ như trên 60 tuổi, có bệnh nền tiểu đường, cao huyết áp hoặc đang bị mất nước (do sốt, tiêu chảy), nếu dùng thuốc giảm đau nhóm NSAIDs có nguy cơ bị suy thận cấp cao gấp nhiều lần so với người bình thường.

Tại hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, các bác sĩ tiếp nhận nhiều trường hợp người bệnh nhập viện trong tình trạng suy thận giai đoạn muộn do thói quen tự dùng thuốc giảm đau không kiểm soát trong nhiều năm.

Để bảo vệ chức năng thận, anh chỉ dùng thuốc giảm đau khi thật sự cần thiết và tuân thủ đúng liều lượng, thời gian bác sĩ kê đơn, không tự ý tăng liều. Trường hợp đã dùng thuốc giảm đau thời gian dài, cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, nước tiểu có màu lạ hoặc sưng nề vùng mắt... anh nên đến bệnh viện uy tín để được kiểm tra thận chuyên sâu và can thiệp kịp thời.

Để đánh giá chính xác mức độ tổn thương thận do thuốc, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các xét nghiệm như định lượng Cystatin C, đo mức lọc cầu thận (eGFR), xét nghiệm đạm niệu 24 giờ và siêu âm Doppler mạch máu thận để kiểm tra lưu lượng máu nuôi dưỡng nhu mô thận. Nếu bác sĩ nghi ngờ viêm thận kẽ hoặc hoại tử nhú thận có thể chỉ chỉ định chụp CT hoặc MRI để phát hiện các tổn thương, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

Anh cũng nên uống 1,5-2 lít nước mỗi ngày (hoặc hơn nếu như có tình trạng mất nước nhiều như khi vận động, tập thể thao...) giúp thận thải lọc các chất chuyển hóa của thuốc tốt hơn. Đồng thời anh nên kết hợp các biện pháp vật lý trị liệu, thay đổi tư thế ngồi, tập thể dục hoặc châm cứu, massage... thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc giảm đau.

ThS.BS Trần Âu Quế Nhung
Khoa Nội thận - Lọc máu
Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM