Uống nhiều nước ngọt có hại thận?

Tôi uống nước ngọt gần như mỗi ngày, nhiều hôm uống thay nước lọc nhưng chưa thấy triệu chứng bất thường. Tình trạng này có ảnh hưởng đến thận? (Minh Anh, Hà Nội)

Trả lời:

Uống nước ngọt thỉnh thoảng với lượng vừa phải không gây bệnh thận. Tuy nhiên, nếu thường xuyên uống nhiều, đặc biệt dùng nước ngọt thay nước lọc trong thời gian dài có thể làm tăng các yếu tố nguy cơ gây tổn thương thận. Ảnh hưởng thường không biểu hiện ngay mà có thể liên quan đến những thay đổi chuyển hóa diễn ra âm thầm trong nhiều năm.

Nước ngọt thường chứa nhiều đường bổ sung và năng lượng nhưng ít giá trị dinh dưỡng. Khi tiêu thụ thường xuyên, lượng đường và năng lượng dư thừa có thể góp phần gây tăng cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa và tăng nguy cơ đái tháo đường.

Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ và cầu thận, khiến chức năng lọc của thận suy giảm theo thời gian. Tăng huyết áp cũng là yếu tố quan trọng gây tổn thương thận. Vì vậy, thói quen uống nhiều nước ngọt có thể ảnh hưởng đến thận thông qua các bệnh lý chuyển hóa.

Một nguy cơ khác là hình thành sỏi thận. Nước lọc giúp cung cấp đủ dịch, duy trì lượng nước tiểu và làm loãng các chất có khả năng kết tinh thành sỏi. Khi nước ngọt trở thành nguồn cung cấp dịch chủ yếu, người uống có thể không duy trì được lượng nước phù hợp cho cơ thể.

Người uống nước ngọt hàng ngày, uống nhiều lần trong ngày hoặc có thói quen dùng nước ngọt thay nước lọc có nguy cơ tổn thương thận cao hơn so với người chỉ thỉnh thoảng uống. Đặc biệt, người thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường càng cần hạn chế đồ uống có đường để giảm các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến thận.

Nước ngọt không đường giúp giảm lượng đường và năng lượng nạp vào, nhưng không nên uống không giới hạn hoặc thay thế hoàn toàn nước lọc. Nước lọc vẫn nên là lựa chọn ưu tiên hàng ngày.

Mọi người nên uống đủ nước lọc, đồng thời giảm dần tần suất uống nước ngọt nếu đã hình thành thói quen. Không cần uống một lượng nước cố định mà nên điều chỉnh theo nhu cầu cơ thể, thời tiết và mức độ vận động. Riêng người mắc bệnh thận mạn, suy tim hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch, không nên tự ý uống nhiều nước mà cần tuân thủ lượng dịch được hướng dẫn riêng.

Bệnh thận mạn giai đoạn sớm thường diễn tiến âm thầm, chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, người có thói quen uống nhiều nước ngọt kéo dài, đặc biệt kèm tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc thừa cân, nên kiểm tra sức khỏe và chức năng thận định kỳ.

ThS.BS Nguyễn Quang Huy
Khoa Nội thận - Lọc máu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội