Phù toàn thân do hội chứng thận hư

TP HCMChị Lan, 39 tuổi, khó tiểu, phù toàn thân, tăng 7 kg trong một tháng, bác sĩ chẩn đoán mắc hội chứng thận hư thứ phát.

Chị Lan uống và tiêm thuốc trị rụng tóc theo liệu trình khoảng 7 tháng tại một cơ sở da liễu. Tình trạng tóc không cải thiện, mà chị thường xuyên cảm thấy nóng, bứt rứt, khó tiểu. Sau hơn một tháng ngừng thuốc, chị phù toàn thân, tăng từ 53 kg lên 60 kg, kèm sốt, tiêu chảy, mệt lả, tê cứng tay chân, điều trị ở bệnh viện địa phương không khỏi, sau đó chuyển đến khoa Nội thận - Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

Độ lọc cầu thận (eGFR) của người bệnh giảm còn 34,64 mL/phút/1,73 m² (bình thường trên 90 mL/phút/1,73 m²), có thời điểm kiểm tra gần như vô niệu (không có nước tiểu). BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, đánh giá chức năng thận của chị Lan suy giảm nhanh, phù nề và tăng cân nhiều nên chỉ định sinh thiết thận, phát hiện chị mắc hội chứng thận hư thứ phát.

Theo bác sĩ Dung, hội chứng này xảy ra do một bệnh lý hoặc yếu tố khác gây tổn thương cầu thận như đái tháo đường, bệnh tự miễn, nhiễm trùng, một số bệnh lý ác tính hoặc tác động của thuốc và các chất gây tổn thương thận. Mục tiêu điều trị không chỉ kiểm soát tình trạng mất protein qua nước tiểu, phù và suy giảm chức năng thận mà còn phải tìm kiếm, loại bỏ hoặc kiểm soát yếu tố gây bệnh.

Bác sĩ Dung đề nghị người bệnh ngưng các thuốc đang sử dụng trước đó và lên phác đồ điều trị tình trạng phù, theo dõi sát lượng nước tiểu, chức năng thận, lượng dịch trong cơ thể, các rối loạn chuyển hóa, đồng thời điều trị tổn thương cầu thận. Chị Lan cũng được kiểm soát các bệnh lý đi kèm, trong đó có rối loạn mỡ máu và đường huyết.

Sau hai tháng, chức năng thận của chị cải thiện rõ, giảm phù, các chỉ số thận hồi phục nên được tiếp tục theo dõi, tái khám định kỳ.

Một thời gian sau chị Lan bị tiêu chảy, mất nước, mệt mỏi nên đến một cơ sở y tế truyền dịch trái cây. Đường huyết tăng vọt gần 500 mg/dL, chị xuất hiện trạng thái lơ mơ, khát nước, cân nặng giảm.

Bác sĩ Dung nhận thấy các triệu chứng liên quan tình trạng tăng áp lực thẩm thấu ở người mắc đái tháo đường, dù chưa từng chẩn đoán hay ghi nhận bất thường này trước đó. Bác sĩ lý giải ở người mắc hội chứng thận hư, đái tháo đường khiến tình trạng sức khỏe diễn tiến phức tạp và nguy hiểm hơn rất nhiều. Hai bệnh này tạo thành một "vòng xoáy bệnh lý" tấn công trực tiếp vào cấu trúc cầu thận, làm tăng tốc độ phá hủy màng lọc khiến bệnh tiến triển nhanh. Người bệnh đối mặt nguy cơ phù nề toàn thân nghiêm trọng, rối loạn chuyển hóa lipid và biến chứng tim mạch nguy hiểm.

Chị Lan còn bị tiêu chảy và mất nước ảnh hưởng tưới máu thận, trong khi đường huyết tăng cao có thể làm tăng áp lực thẩm thấu, thúc đẩy mất nước qua nước tiểu. Hai yếu tố kết hợp khiến chức năng thận suy giảm nhanh, đặc biệt ở người vừa trải qua một đợt tổn thương thận cấp.

Bác sĩ Dung lên phác đồ điều trị phối hợp cho chị Lan, vừa kiểm soát đường huyết nghiêm ngặt vừa giữ huyết áp ổn định bằng các loại thuốc an toàn cho thận. Chị thực hiện chế độ ăn hạn chế muối, kiểm soát lượng đạm và theo dõi sát sao chức năng lọc của thận định kỳ. Bác sĩ sử dụng insulin kết hợp thuốc hạ đường huyết, đồng thời kiểm soát tình trạng mất nước và các rối loạn chuyển hóa, đưa đường huyết về mức mục tiêu an toàn.

Sau khi tình trạng chuyển hóa ổn định, bác sĩ tiếp tục theo dõi đường huyết, cho chị Lan ngừng thuốc trị đái tháo đường. Sau khoảng một năm kiên trì điều trị, chức năng thận của chị hồi phục rõ, độ lọc cầu thận đạt 112,65 mL/phút/1,73 m², cân nặng duy trì khoảng 48-50 kg, sức khỏe ổn định.

Người bệnh mắc đái tháo đường kèm hội chứng thận hư có nguy cơ tái phát suy thận cấp ngay cả khi các chỉ số chức năng thận hiện tại ở mức ổn định. Bác sĩ Dung lưu ý người bệnh tái khám định kỳ đúng lịch, kiểm soát chặt chẽ hai bệnh giúp bảo vệ chức năng thận.

Nếu phù nhiều, kèm tăng cân trong thời gian ngắn, tiểu ít hoặc tiểu bọt kéo dài, người bệnh cần đến bệnh viện khám và kiểm tra chức năng thận. Không tự mua thuốc điều trị tại nhà có thể làm rối loạn nước và điện giải, ảnh hưởng thêm chức năng thận.

Người đang sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị rụng tóc, giảm cân, làm trắng da, nhất là sản phẩm không rõ thành phần, nên lưu lại tên thuốc, đơn thuốc và thông tin sản phẩm. Nếu xuất hiện phù, tiểu ít, nước tiểu bất thường, mệt nhiều hoặc tăng huyết áp, người bệnh cần đi khám sớm và thông báo đầy đủ với bác sĩ các loại thuốc, thực phẩm chức năng đang sử dụng.

Hà Thanh