Không thể phủ nhận rằng, trong bối cảnh áp lực công việc ngày càng gia tăng, nhịp sống đô thị gấp gáp và cường độ lao động cao, việc kéo dài các kỳ nghỉ lễ là mong muốn hoàn toàn chính đáng của đa số người lao động. Những ngày nghỉ không chỉ đơn thuần là khoảng thời gian tạm dừng công việc, mà còn là cơ hội để người dân tái tạo sức lao động, chăm sóc đời sống tinh thần, gắn kết gia đình và chuẩn bị tâm thế tích cực cho một chu kỳ làm việc mới.
Với ý nghĩa đó, việc nghỉ Tết Dương lịch bốn ngày liên tiếp giúp người dân có thêm thời gian để nghỉ ngơi, doanh nghiệp có điều kiện chủ động sắp xếp kế hoạch, còn thị trường dịch vụ có thể vận hành ổn định hơn khi nhu cầu được phân bổ hợp lý theo thời gian. Tuy nhiên, việc đề xuất hoán đổi và công bố quá sát kỳ nghỉ lại khiến nhiều người đánh mất quyền chủ động trong việc sử dụng quỹ thời gian ấy.
Thực tế, phần lớn các kế hoạch cá nhân và gia đình đều được xây dựng từ rất sớm, dựa trên giả định rằng kỳ nghỉ Tết Dương lịch chỉ kéo dài một ngày. Với quỹ thời gian ngắn như vậy, tôi và nhiều người đã lựa chọn phương án ở nhà nghỉ ngơi, không đi xa, không đặt vé máy bay, không đặt phòng khách sạn hay tour du lịch. Khi lịch nghỉ được điều chỉnh kéo dài hơn, mọi tính toán trước đó lập tức bị đảo lộn vì không còn đủ thời gian để chuẩn bị.
Vé máy bay tăng giá mạnh, thậm chí ở nhiều chặng bay phổ biến, mức giá bị đẩy lên gấp nhiều lần so với ngày thường; không ít chuyến đã kín chỗ hoặc chỉ còn lại những khung giờ bất tiện. Giá phòng khách sạn cũng leo thang chóng mặt do nhu cầu đặt sát ngày, khiến chi phí lưu trú trở thành gánh nặng lớn đối với nhiều gia đình. Các tour du lịch, nếu còn chỗ, cũng thường đi kèm mức giá cao hơn đáng kể so với việc đặt sớm từ trước.
Kết quả là, không ít người rơi vào tình thế "tiến thoái lưỡng nan": ở nhà thì tiếc vì có tới bốn ngày nghỉ liền, một khoảng thời gian đủ dài để đi đâu đó cùng gia đình; nhưng đi thì lại không dám, bởi chi phí phát sinh quá lớn, vượt xa dự toán ban đầu. Kỳ nghỉ vì thế trở nên lỡ dở, không trọn vẹn, không phải vì thiếu ngày nghỉ, mà vì mọi quyết định đều đến quá muộn.
>> Mệt mỏi dạy bù, học bù sau kỳ nghỉ Tết Dương lịch
Với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, việc nghỉ lễ kéo dài đồng nghĩa với việc phải rà soát lại kế hoạch sản xuất - kinh doanh đã được xây dựng từ trước đó. Ca làm việc phải sắp xếp lại, tiến độ giao hàng phải điều chỉnh, nhân sự trực lễ phải bố trí gấp, kéo theo chi phí làm thêm giờ, chi phí quản lý và rủi ro phát sinh do thay đổi kế hoạch đột ngột. Không ít doanh nghiệp rơi vào tình thế "xoay xở" trong thời gian ngắn, vừa đảm bảo tuân thủ quy định nghỉ lễ, vừa cố gắng không làm gián đoạn hoạt động sản xuất.
Đối với khu vực dịch vụ, đặc biệt là du lịch, vận tải, lưu trú, ăn uống, việc nhu cầu tăng vọt trong một khoảng thời gian rất ngắn tạo ra áp lực lớn lên hệ thống. Khi dòng khách dồn cục vào vài ngày, nguy cơ quá tải là điều khó tránh khỏi, từ tình trạng thiếu nhân lực, quá tải cơ sở hạ tầng đến suy giảm chất lượng phục vụ. Trong bối cảnh đó, ngay cả những đơn vị làm ăn nghiêm túc cũng khó duy trì chất lượng dịch vụ như mong muốn, còn người tiêu dùng thì phải chấp nhận mức giá cao hơn và trải nghiệm kém hơn.
Từ góc độ quản trị, câu chuyện này cho thấy vấn đề cốt lõi không nằm ở việc nghỉ bao nhiêu ngày, mà nằm ở cách thức hoạch định, dự báo và công bố. Một kỳ nghỉ dài chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó giúp giảm áp lực cho xã hội, chứ không phải vô tình tạo thêm gánh nặng. Và để làm được điều đó, yếu tố thời điểm - tưởng chừng mang tính kỹ thuật - lại đóng vai trò then chốt trong việc quyết định hiệu quả cuối cùng.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy, cách làm phổ biến hiện nay vẫn là đến gần mỗi dịp lễ, cơ quan quản lý lại trình phương án, chờ xin ý kiến, chờ phê duyệt rồi mới công bố. Quy trình này không sai về mặt thủ tục, nhưng lại tạo ra một độ trễ thông tin đáng kể, khiến người dân và doanh nghiệp luôn ở trong trạng thái "chờ đợi" và bị động. Khi quyết định được đưa ra quá sát kỳ nghỉ, mọi kế hoạch đã được xây dựng trước đó đều có nguy cơ phải điều chỉnh, kéo theo những chi phí không cần thiết cho xã hội.
Tôi chỉ hy vọng, lịch nghỉ lễ trong tương lai sẽ không phải là những "bất ngờ" được đưa ra vào phút chót. Khi lịch nghỉ được xác định rõ ràng và công bố từ sớm, người dân có thể tính toán dài hơi: đặt vé sớm với giá hợp lý, chọn điểm đến phù hợp với khả năng tài chính, chủ động cân đối thời gian giữa công việc và đời sống riêng. Chỉ khi đó, người dân mới thực sự được hưởng trọn vẹn những ngày nghỉ mà chính sách hướng tới.
- Cắt ngắn 3 tháng hè để học sinh không phải mong thêm ngày nghỉ Tết
- 'Nghỉ Tết chín ngày vẫn còn ít'
- 'Nghỉ Tết bảy ngày để người Việt thảnh thơi'
- Bốn ngày nghỉ lễ 'ở nhà cho khỏe'
- Ngày nghỉ là điều xa xỉ với nhiều lao động Việt
- '12 ngày nghỉ phép một năm có như không'