Những điều cần biết về tiêm vaccine não mô cầu

Vaccine não mô cầu cần tiêm đủ loại phòng nhóm B và ACYW, có thể tiêm cùng các vaccine khác, cần tiêm nhắc lại để đảm bảo hiệu quả phòng bệnh.

Trong bối cảnh nhiều ca não mô cầu được ghi nhận ở cả trẻ em và người lớn, nhu cầu tiêm vaccine phòng bệnh này tại các trung tâm VNVC tại TP HCM tăng gấp 125 lần so với cùng kỳ tháng trước. Từ ngày 16/10 đến nay, gần 300 trung tâm VNVC trên 31 tỉnh, thành đã tiêm hơn 50.000 mũi vaccine não mô cầu.

Để đảm bảo hiệu quả phòng bệnh, BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, khuyến cáo cần tiêm đúng thời điểm, đúng liều, đúng lịch, đúng khoảng cách với vaccine khác và tuân thủ lịch tiêm nhắc vaccine não mô cầu.

Cần tiêm đủ hai loại

Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh gây bệnh, bao gồm 6 nhóm chính A, B, C, Y, X và W-135. 6 nhóm này gây ra 90% các vụ dịch trên toàn cầu, trong đó nhóm X gặp ở "vành đai não mô cầu" châu Phi cận Sahara.

Tại Việt Nam, ngoài nhóm B, các nhóm khác cũng được ghi nhận gây bệnh não mô cầu xâm lấn. Tháng 2/2025, một nam thanh niên 24 tuổi tử vong do sốc nhiễm khuẩn não mô cầu thể tối cấp, nhóm huyết thanh gây bệnh được xác định là W.

Do đó, người dân nên chủng ngừa đầy đủ các vaccine phòng ngừa các nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh. Hiện có các loại vaccine phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu A, B, C, Y và W. Vaccine BC giúp phòng nhóm B và C, vaccine nhóm B thế hệ mới mở rộng khả năng bảo vệ với nhiều chủng thuộc nhóm B. Vaccine thế hệ mới tứ giá ACYW phòng 4 nhóm A, C, Y và W. Do mỗi loại chỉ bảo vệ trước những nhóm huyết thanh có trong thành phần vaccine, người đã tiêm một loại trước đây vẫn nên rà soát lịch tiêm và được tư vấn bổ sung các nhóm huyết thanh còn thiếu phù hợp.

Lịch tiêm

Vaccine não mô cầu nên được tiêm theo lịch khuyến cáo, không nên đợi đến khi địa phương, khu vực xuất hiện ca bệnh mới tiêm. Sau tiêm, cơ thể thường cần khoảng 7-14 ngày để hình thành đáp ứng miễn dịch, vì vậy người tiêm vẫn có thể chưa được bảo vệ đầy đủ trong khoảng thời gian này. Người dân cần hoàn thành đủ mũi, đúng lịch và tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng bệnh khác như rửa tay, che miệng khi ho, hắt hơi và hạn chế dùng chung đồ cá nhân.

Có thể tiêm cùng vaccine khác

Theo thông tin kê toa từ nhà sản xuất, vaccine não mô cầu có thể tiêm cùng lúc với các vaccine khác như cúm, phế cầu, thủy đậu, sốt xuất huyết, HPV, ho gà, viêm gan A, B... Mỗi mũi tiêm sẽ được tiêm ở các vị trí chi khác nhau, chỉ hoãn tiêm khi đang sốt, đang điều trị các bệnh nhiễm trùng cấp tính. Đối với trường hợp vừa hoàn thành mũi vaccine uốn ván, vaccine dại cần được sự tư vấn của bác sĩ thời gian tiêm các mũi trên.

Lịch nhắc lại

Các vaccine phòng bệnh do não mô cầu là vaccine bất hoạt, do đó kháng thể sẽ giảm dần theo thời gian. Tùy thuộc vào từng loại vaccine, người tiêm có thể cần tiêm nhắc lại theo khoảng thời gian nhất định để duy trì hiệu quả phòng bệnh. Việc tiêm nhắc phụ thuộc độ tuổi, tình hình dịch tễ của địa phương, bệnh lý nền, yếu tố tiếp xúc và mức độ phơi nhiễm.

Nhóm cần được ưu tiên tiêm nhắc não mô cầu gồm: người mắc bệnh nền suy giảm miễn dịch, người sống trong môi trường nguy cơ lây nhiễm cao, người đi du lịch hoặc cư trú ở vùng có dịch lưu hành... Mọi người nên trao đổi với bác sĩ để xác định thời điểm tiêm nhắc phù hợp.

Ngoài ra, vaccine BC bảo vệ trước nhóm B và C nhất định, trong khi vaccine nhóm B thế hệ mới giúp bảo vệ chủng nhóm B rộng hơn và vaccine ACYW có phạm vi bảo vệ 4 chủng nhóm huyết thanh có trong thành phần vaccine. Vì vậy, người đã tiêm BC vẫn nên rà soát lịch tiêm và được bác sĩ tư vấn bổ sung vaccine phù hợp để mở rộng bảo vệ trước các nhóm huyết thanh não mô cầu còn lại.

Nhật Minh