Người bệnh đái tháo đường có nguy cơ suy thận?

Tôi bệnh đái tháo đường nhiều năm nhưng đường huyết khá ổn định, tiểu tiện chưa bất thường. Bệnh có thể tổn thương thận không và làm thế nào phát hiện sớm? (Tuấn Anh, Hà Nội)

Trả lời:

Đái tháo đường có thể gây tổn thương thận sau nhiều năm mắc bệnh, nhưng không có một khoảng thời gian cố định cho tất cả người bệnh. Nguy cơ phụ thuộc vào mức độ kiểm soát đường huyết, huyết áp, thời gian mắc bệnh và các yếu tố đi kèm. Tổn thương thận do đái tháo đường thường diễn tiến âm thầm, người bệnh có thể không cảm thấy bất thường trong giai đoạn đầu.

Đường huyết tăng kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ và cầu thận. Ban đầu, thận có thể tăng mức lọc để đáp ứng với những thay đổi về chuyển hóa. Sau một thời gian, cấu trúc của cầu thận bị ảnh hưởng, hàng rào lọc trở nên bất thường và cho phép albumin, một loại protein trong máu, đi qua nước tiểu nhiều hơn. Khi tổn thương tiếp tục tiến triển, lượng albumin trong nước tiểu tăng lên và chức năng lọc của thận có thể suy giảm dần.

Một trong những dấu hiệu sớm của tổn thương thận do đái tháo đường là albumin xuất hiện trong nước tiểu. Lượng albumin ban đầu thường rất nhỏ, không thể nhận biết bằng mắt thường và có thể không phát hiện qua xét nghiệm nước tiểu thông thường. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm tỷ lệ albumin/creatinine trong nước tiểu, kết hợp kiểm tra creatinine máu và mức lọc cầu thận để đánh giá tình trạng và theo dõi chức năng thận.

Người bệnh không nên đợi đến khi có phù hoặc tiểu bất thường mới kiểm tra. Khi chức năng thận suy giảm ở giai đoạn sớm, nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường và không có triệu chứng rõ ràng. Mệt mỏi, chán ăn, khó ngủ hoặc tăng huyết áp có thể xuất hiện nhưng không đặc hiệu. Đến giai đoạn muộn hơn, người bệnh có thể phù chân hoặc toàn thân, buồn nôn, nôn, mệt nhiều, khó thở do ứ dịch hoặc xuất hiện các rối loạn chuyển hóa.

Ngoài đường huyết, tăng huyết áp là yếu tố quan trọng thúc đẩy tổn thương thận ở người đái tháo đường. Huyết áp cao kéo dài làm tăng áp lực lên các mạch máu và cầu thận, khiến quá trình tổn thương diễn tiến nhanh hơn. Rối loạn mỡ máu, thừa cân, hút thuốc, tuổi cao hoặc đã có bệnh thận cũng có thể làm tăng nguy cơ suy thận.

Anh mắc đái tháo đường cần kiểm soát đồng thời đường huyết, huyết áp và các yếu tố nguy cơ tim mạch, thay vì chỉ tập trung vào chỉ số đường máu. Anh nên kiểm tra thận định kỳ giúp phát hiện tổn thương trước khi xuất hiện triệu chứng.

Người bệnh có thể trao đổi với bác sĩ điều trị về xét nghiệm albumin niệu và chức năng thận, đặc biệt khi mắc đái tháo đường lâu năm, đường huyết khó kiểm soát hoặc đồng thời bị tăng huyết áp. Phát hiện sớm và điều trị đúng có thể giúp kiểm soát các yếu tố gây tổn thương, làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận.

Chế độ ăn nên điều chỉnh phù hợp, hạn chế muối, duy trì vận động và cân nặng hợp lý, không hút thuốc và dùng thuốc theo chỉ định. Nếu đã có tổn thương thận cần được bác sĩ cá thể hóa lượng đạm, nước và các chất điện giải tùy mức độ suy giảm chức năng thận, không nên tự kiêng khem quá mức.

BS Hồ Mạnh Linh
Khoa Nội thận - Lọc máu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội