Điều này phản ánh xu hướng tái cấu trúc nhân sự của doanh nghiệp, giảm nhân sự bậc trung và tốn chi phí.
Báo cáo thị trường tuyển dụng 2025- 2026 vừa được nền tảng công nghệ TopCV công bố dựa trên khảo sát hơn 3.000 đại diện tuyển dụng từ doanh nghiệp và lao động cả nước, tập trung tại Hà Nội và TP HCM, thực hiện trong quý ba năm 2025.
Lao động trước bảng tin tuyển dụng Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội đầu năm 2024. Ảnh: Hồng Chiêu
Điểm nổi bật của thị trường lao động năm qua là tính ổn định công việc bị suy giảm. Theo kết quả khảo sát, cứ 10 người lao động thuộc gen X, sinh trước năm 1980, thì có gần 2 người bị cắt giảm việc làm.
"Điều này phản ánh thực tế nhiều doanh nghiệp đang tái cấu trúc, giảm bớt các vị trí chi phí cao hoặc không còn phù hợp với mô hình kinh doanh mới", báo cáo nhận định, thêm rằng làn sóng này không nằm ngoài xu hướng chung ở nhiều thị trường phát triển. Dữ liệu cho thấy các tập đoàn lớn Mỹ, châu Âu cũng đẩy mạnh tái cấu trúc, số hóa và tự động hóa khiến các vị trí cấp trung hoặc thâm niên, chi phí cao bị thu hẹp dần.
Lao động bị cắt giảm tìm được công việc phù hợp không dễ dàng, nhất là những người không có kỹ năng đặc biệt hoặc nằm trong nhóm ngành đang gặp khủng hoảng. Chỉ số ít lao động bị cắt giảm tìm được việc mới, trong đó 4% đúng chuyên môn và gần 8% chấp nhận làm trái ngành, cho thấy sự cạnh tranh gay gắt, dần tạo ra sự dịch chuyển nghề.
Những người thay đổi công việc tốn nhiều thời gian hơn để tìm kiếm vị trí mới, gần 58% được khảo sát cho biết mất trung bình 12 tháng. Hai yếu tố chính dẫn đến tình trạng này là thị trường cạnh tranh cao khi lượng ứng viên vượt quá số việc làm và đối mặt với những yêu cầu khắt khe hơn từ phía nhà tuyển dụng.
Điều tích cực là gần 16% lao động chọn tạm dừng tìm việc để nghỉ ngơi và trau dồi kỹ năng mới. Xu hướng này phù hợp thực tế toàn cầu khi nhiều người nhận ra kiến thức cũ không còn đủ cạnh tranh khi công nghệ phát triển nhanh mạnh hiện nay. Song tỷ lệ khiêm tốn trên cũng cho thấy áp lực tài chính và việc làm vẫn là gánh nặng lớn trên vai người lao động.
Dù thị trường cạnh tranh khốc liệt, lao động đang có việc làm ổn định hay nghỉ việc trong sáu tháng cuối năm 2025 vẫn luôn tìm kiếm cơ hội tốt hơn. Với nhóm chủ động nhảy việc, trên 65% đã tìm được vị trí mới. Tỷ lệ tìm được việc mới thành công ở nhóm kiêm nhiệm, đa nhiệm cũng khá cao, đến 42%. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy tư duy linh hoạt của lao động: không còn bị động ở một chỗ mà luôn sẵn sàng nắm bắt cơ hội nghề nghiệp tốt hơn.
Lao động trẻ ngày càng đặt nhu cầu cá nhân, sự linh hoạt của công việc lên đầu. Ảnh: Hồng Chiêu
Nếu như gen X chịu bị mất việc thì gen Z (sinh trong khoảng 1997-2012) chủ động thay đổi công việc với gần 36%, tỷ lệ này giảm dần qua gen Y (sinh giữa 1980-1996) và X. Điều này cho thấy người trẻ đang tìm kiếm sự linh hoạt, cơ hội phát triển và cân bằng cuộc sống hơn thế hệ đi trước.
Đơn vị khảo sát nhận định đây không phải là hiện tượng cá biệt mà là trào lưu toàn cầu định hình lại thị trường lao động. Các công ty toàn cầu phải thích nghi với mô hình làm việc linh hoạt, tái định vị văn hóa doanh nghiệp để thu hút lao động trẻ - những người sẵn sàng dứt áo ra đi khi công việc không phục vụ cho sự phát triển toàn diện của họ.
Những bấp bênh của khu vực doanh nghiệp khiến tính ổn định của khu vực công trở thành lực hút. Hơn một nửa lao động được khảo sát thuộc khối tư nhân quan tâm đến lĩnh vực công, đặc biệt là bệnh viện, đơn vị y tế/nghiên cứu hay doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực điện lực, viễn thông - những nơi mà yếu tố ổn định và an toàn nghề nghiệp được đánh giá cao.
Gen X dẫn đầu nhóm quan tâm đến khối công, với tỷ lệ 53% trong số khảo sát, gen Y khoảng 32% và gen Z là 39%. Doanh nghiệp nhà nước như công ty điện lực, viễn thông chiếm ưu thế với 35% người lựa chọn. Tiếp đến là đơn vị sự nghiệp công như trường học, bệnh viện, viện nghiên cứu công với 27%.
Báo cáo xác định lạm phát, khó khăn kinh tế và làn sóng công nghệ, đặc biệt AI, sẽ tác động nguồn nhân lực và định hướng kinh doanh năm 2026. Hàng loạt chính sách thuế mới có thể tác động trực tiếp hoạt động và lợi nhuận của doanh nghiệp, đặc biệt là ngành thương mại điện tử, xuyên biên giới. Hơn một nửa doanh nghiệp được khảo sát cho biết ưu tiên giữ nguyên quy mô và tối ưu hiệu suất, vẫn tuyển dụng mở rộng kinh doanh nhưng thận trọng và chọn lọc cao hơn.
Nhìn tổng thể cả nước, theo Tổng cục Thống kê, năm 2025, lao động có việc làm là 52,4 triệu người, tăng hơn 578.000 nghìn, tương ứng tăng hơn 1% so với năm trước.
Hồng Chiêu