Gần 10 năm sống khỏe với quả thận ghép

TP HCMSuy thận ở tuổi 25, chị Hoa may mắn được ghép thận và duy trì cuộc sống bình thường gần 10 năm qua nhờ tuân thủ điều trị.

Chị Hoa là một trong số những bệnh nhân ghép thận đang được theo dõi sức khỏe định kỳ tại khoa Nội thận - Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Sau gần 10 năm ghép thận, chị Hoa hiện đi làm, chăm sóc gia đình và sinh hoạt bình thường nhờ tuân thủ uống thuốc ức chế miễn dịch, thay đổi lối sống và được bác sĩ theo dõi chặt chẽ chức năng thận ghép hàng tháng.

"Quả thận ghép là cơ hội để tôi được sống khỏe", chị Hoa nói.

Chị Hoa phát hiện mắc bệnh thận mạn giai đoạn 2 kèm tăng huyết áp vào năm 2016, khi mới 25 tuổi - cú sốc với cô gái tuổi đôi mươi. Chị điều trị nội khoa tại một bệnh viện để kiểm soát các yếu tố nguy cơ đồng thời theo dõi sát chức năng thận. Gần một năm sau, cơ thể bị phù, chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, chị phải lọc máu cấp cứu. Bác sĩ đặt cầu nối động - tĩnh mạch (AVF) tạo đường vào mạch máu để chuẩn bị lọc máu lâu dài.

Sau hơn nửa năm chạy thận, chị Hoa tìm được người hiến thận. Ngày 8/3/2018 trở thành một trong những dấu mốc quan trọng nhất cuộc đời khi chị được phẫu thuật ghép thận. Sau khoảng một tuần, chị xuất viện và từng bước trở lại nhịp sống quen thuộc.

Ghép thận nhiều năm nay trở thành phương pháp thường quy và "cứu cánh" đối với bệnh nhân suy thận mạn. Kể từ ca ghép tạng đầu tiên vào năm 1992, đến nay Việt Nam đã thực hiện hơn 10.000 ca ghép tạng tại 31 cơ sở y tế, trong đó ghép thận nhiều nhất với gần 9.000 trường hợp. Năm 2026, hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh chính thức tham gia vào mạng lưới ghép tạng Việt Nam với 5 ca ghép thận thành công, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận kỹ thuật điều trị chuyên sâu cho người bệnh, giảm tải cho các bệnh viện công lập và nâng cao năng lực ghép tạng của hệ thống y tế quốc gia.

BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, người điều trị cho chị Hoa nhiều năm qua, cho biết so với lọc máu lâu dài, ghép thận giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống và phục hồi chức năng thận tốt hơn. Người bệnh có thể kéo dài tuổi thọ trung bình 15-25 năm, thậm chí sống khỏe mạnh trên 30 năm sau ghép thận.

"Tuy nhiên, ghép thận thành công chỉ là điểm khởi đầu", bác sĩ Dung nói, thêm rằng thách thức là ở việc bảo vệ thận ghép. Người được ghép thận phải uống thuốc chống thải ghép lâu dài, đối diện nguy cơ nhiễm trùng, thải ghép, tác dụng phụ của thuốc, phòng ngừa các biến chứng hậu ghép và nhiều bệnh lý có thể ảnh hưởng đến chức năng thận ghép. Ngay cả khi sức khỏe ổn định, người bệnh vẫn cần tái khám định kỳ vì một số biến chứng có thể diễn tiến âm thầm, chưa gây triệu chứng rõ rệt.

Những tháng đầu sau ghép, chị Hoa luôn trong tâm trạng lo lắng về quả thận mới, đặc biệt các nguy cơ ở bệnh nhân sau ghép thận như sức khỏe tim mạch, các bệnh nhiễm trùng cơ hội, ung thư do tác dụng phụ của thuốc miễn dịch kéo dài. Chị theo dõi từng thay đổi nhỏ của cơ thể như lượng nước tiểu, tình trạng phù chân đến những cơn mệt mỏi thoáng qua hay sốt bất thường, tuân thủ uống thuốc và sang Thái Lan tái khám mỗi tháng. Từ khi dịch Covid-19 bùng phát đến nay, chị tái khám tại bệnh viện trong nước và được bác sĩ Dung trực tiếp theo dõi điều trị.

6 năm trước, chị bị nhiễm trùng đường tiết niệu, sốt nhẹ và một số chỉ số xét nghiệm bất thường. Bác sĩ Dung chỉ định điều trị bằng kháng sinh, theo dõi sát creatinine, chức năng thận ghép, các chỉ số viêm và thuốc chống thải ghép. Chị Hoa đáp ứng thuốc, chức năng thận ổn định đến nay.

Cùng với tuân thủ dùng thuốc, chị Hoa thay đổi chế độ ăn uống và lối sống khoa học hơn. Mỗi sáng thức dậy, chị uống một ly nước ấm, nấu bữa trưa mang đến công ty với thực đơn đủ chất và hạn chế thịt đỏ, không ăn uống đồ lạnh. Chị cũng thay đổi thói quen sinh hoạt, không ăn uống sau 17h và luôn đi ngủ trước 22h. Khi chức năng thận ghép ổn định, bác sĩ cho phép chị tập yoga, thiền, vận động nhẹ nhàng giúp tăng cường tuần hoàn máu, thư giãn tinh thần và hỗ trợ cơ thể phục hồi.

Tái khám giữa tháng 10, các chỉ số thận ghép của chị Hoa trong ngưỡng an toàn. Bác sĩ Dung tiếp tục phác đồ chống thải ghép, lưu ý chị dùng thuốc ức chế miễn dịch đúng thời gian, không tự ý thay đổi liều hoặc ngưng thuốc, duy trì lối sống lành mạnh và tái khám theo lịch. Bác sĩ tiếp tục theo dõi chặt chẽ chức năng thận, huyết áp, các dấu hiệu nhiễm trùng, thải ghép hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Bộ Y tế ước tính hơn 10 triệu người Việt sống chung bệnh thận mạn tính. Với người suy thận giai đoạn cuối, lọc máu là phương pháp duy trì sự sống nhưng đòi hỏi thời gian, chi phí và nguồn lực y tế lâu dài. Cả nước hiện có hơn 400 đơn vị chạy thận nhân tạo phục vụ khoảng 30.000 bệnh nhân, mới đáp ứng khoảng 30% nhu cầu lọc máu. Khoảng 6.000 người có nhu cầu ghép thận, trong khi nguồn tạng hiến khan hiếm, chi phí điều trị đáng kể và mạng lưới cơ sở ghép tạng còn hạn chế. Do đó, nhiều người hiện trong danh sách chờ ghép thận, có khi qua đời vẫn chưa thể chờ đến món quà cuộc sống như mong ước.

Còn với chị Hoa, sau một thập kỷ ghép thận, điều quý giá nhất là có thể làm việc và chăm sóc gia đình. "Sau ghép thận, tôi càng trân trọng cuộc sống hiện tại, chỉ mong sức khỏe ổn định để được ở bên gia đình", chị chia sẻ.

Hà Thanh