Những ngày cuối năm, không ít người trẻ mở mạng xã hội trong tâm trạng vừa háo hức, vừa nặng nề. Giữa hàng loạt bài viết tổng kết, mục tiêu mới và những kế hoạch "làm lại từ đầu", tôi có cảm giác bản thân cần phải thay đổi dường như xuất hiện ngày một rõ.
Năm cũ chưa kết thúc, nhưng áp lực phải trở thành một phiên bản tốt hơn đã bắt đầu đè lên suy nghĩ của nhiều người. Với không ít người trẻ, thời điểm chuyển giao năm cũ và năm mới không chỉ là lúc nhìn lại hành trình đã qua, mà còn là mốc tự tạo áp lực cho chính mình.
"Reset bản thân" là cụm từ xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội mỗi dịp cuối năm. Reset có thể là đổi công việc, điều chỉnh lối sống, học thêm kỹ năng mới hoặc chọn một hướng đi khác cho tương lai.
Ở góc độ tích cực, đây là biểu hiện của khát vọng tiến bộ và mong muốn hoàn thiện bản thân. Tuy nhiên, khi khái niệm này được lặp lại liên tục, nó cũng vô tình trở thành một thước đo áp lực, khiến nhiều người trẻ cảm thấy mình đang chậm lại nếu chưa kịp thay đổi như những gì họ thấy trên mạng.
Thời điểm cuối năm vốn nhạy cảm, đặc biệt với người trẻ. Đó là lúc họ nhìn lại những mục tiêu đã đặt ra, những điều đạt được và cả những điều còn dang dở. Khi công việc chưa đạt kỳ vọng, tài chính chưa ổn định, trong khi xung quanh là những câu chuyện thành công và những kế hoạch năm mới được chia sẻ dày đặc, cảm giác so sánh dễ nảy sinh.
Không ít người trẻ tự đặt mình vào vòng đối chiếu với bạn bè đồng trang lứa, dù thực tế mỗi người có hoàn cảnh sống và nhịp phát triển rất khác nhau.
Mạng xã hội góp phần không nhỏ trong việc khuếch đại áp lực "reset". Những hình ảnh tích cực, những câu chuyện thay đổi ngoạn mục thường được lan tỏa mạnh mẽ hơn so với những giai đoạn chững lại hay thất bại.
Khi chỉ nhìn thấy phần nổi của người khác, người trẻ dễ quên rằng phía sau mỗi sự thay đổi là một quá trình dài, nhiều khi đầy thử thách và không phải ai cũng có điều kiện để bắt đầu lại ngay lập tức. Việc liên tục tiếp xúc với những "phiên bản thành công" ấy khiến áp lực tự thân ngày càng lớn hơn.
Áp lực cuối năm còn đến từ những biến động của đời sống và thị trường lao động. Yêu cầu về kỹ năng ngày càng cao, cơ hội không phải lúc nào cũng ổn định, trong khi kỳ vọng dành cho bản thân lại liên tục tăng lên.
Khi nhìn lại những mục tiêu chưa đạt được, không ít người trẻ tự trách mình và coi việc "reset" như một mệnh lệnh bắt buộc, thay vì một lựa chọn mang tính chủ động. Điều này khiến việc tổng kết năm cũ trở nên nặng nề, thay vì là bước chuẩn bị cần thiết cho chặng đường tiếp theo.
Theo các chuyên gia tâm lý, việc nhìn lại bản thân và đặt mục tiêu mới là điều cần thiết, nhưng vấn đề nằm ở cách tiếp cận. Nếu hiểu "reset" là xóa bỏ hoàn toàn những gì đã có để bắt đầu lại từ đầu, người trẻ rất dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi và kiệt sức. Trong thực tế, cuộc sống hiếm khi thay đổi bằng những bước ngoặt rõ ràng; nhiều tiến bộ quan trọng diễn ra âm thầm, qua từng nỗ lực nhỏ mỗi ngày mà chính người trong cuộc đôi khi không nhận ra.
Thực tế cho thấy, không ít người trẻ cảm thấy áp lực với những danh sách mục tiêu dài mỗi dịp cuối năm. Việc đặt quá nhiều kỳ vọng cho một "phiên bản mới" của bản thân đôi khi khiến họ bỏ qua những giá trị đã đạt được trong suốt một năm. Một năm chưa có thành tựu nổi bật không đồng nghĩa với thất bại, mà có thể là giai đoạn tích lũy kinh nghiệm, thích nghi với hoàn cảnh hoặc chuẩn bị cho những bước đi dài hơn trong tương lai.
Ở góc nhìn tích cực, áp lực "reset" cũng phản ánh mong muốn sống tốt hơn của thế hệ trẻ. Vấn đề là làm sao để biến áp lực đó thành động lực lành mạnh.
Thay vì "reset", nhiều người chọn cách "điều chỉnh" điều chỉnh mục tiêu cho phù hợp với năng lực và hoàn cảnh, điều chỉnh kỳ vọng để không tự tạo sức ép quá mức và điều chỉnh cách nhìn về thành công, không chỉ dựa trên kết quả mà còn ở quá trình.
Khi người trẻ biết lắng nghe chính mình và tiến lên theo nhịp độ phù hợp, năm mới có thể bắt đầu không bằng một sự lột xác ngoạn mục, mà bằng sự vững vàng và cân bằng hơn.
Huỳnh Ngọc Sơn