Thư mắc thủy đậu vào năm lớp 12, đúng giai đoạn ôn thi đại học. Mong bệnh nhanh khỏi và không để lại sẹo, cô cùng mẹ mua thuốc bôi theo quảng cáo trên mạng. Tuy nhiên, nhiều nốt mụn nước bị kích ứng, viêm kéo dài, đóng vảy không đều, để lại sẹo lõm rõ rệt trên mặt.
"Dùng mỹ phẩm chỉ che tạm thời, tôi rất tự ti vì sẹo rỗ", Thư nói.
Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM điều trị sẹo rỗ ở trán cho một nam bệnh nhân. Ảnh: Anh Thư
Nhựt Minh, 23 tuổi, TP HCM, cũng bị thủy đậu khi đang là sinh viên. Do thời tiết nóng, phòng trọ bí bách, anh thường xuyên gãi khiến mụn nước vỡ và lan rộng. Sau khi khỏi bệnh, da xuất hiện nhiều vùng lõm, đặc biệt ở má.
"Tôi nghĩ sẹo sẽ mờ dần, nhưng thực tế ngày càng rõ hơn. Nếu đi khám sớm và vệ sinh da kỹ thì đã khác", Minh nói.
BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra, thường bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa. Bệnh lây lan chủ yếu qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với dịch mụn nước bị vỡ.
Virus cũng có thể tồn tại trên các bề mặt sinh hoạt như quần áo, đồ dùng cá nhân, bàn ghế, đồ chơi..., từ đó lây sang người lành chưa có miễn dịch. 70-90% người sống chung với bệnh nhân thủy đậu có thể bị lây nhiễm nếu chưa có miễn dịch.
Theo bác sĩ Đạo, thủy đậu tuy phổ biến ở trẻ nhỏ nhưng người lớn vẫn có thể mắc, đặc biệt nếu chưa từng bị bệnh hoặc chưa tiêm vaccine, và thường dễ gặp biến chứng nặng hơn. Bệnh khởi phát với triệu chứng sốt, mệt mỏi, sau đó xuất hiện mụn nước khắp cơ thể, đôi khi trong miệng gây đau rát, khó ăn uống và dễ bội nhiễm, dễ nhầm với tay chân miệng hoặc dị ứng da.
Nhiều trường hợp để lại sẹo rỗ sâu không phải do bệnh mà do chăm sóc sai cách như gãi mạnh, bôi thuốc không rõ nguồn gốc, kiêng tắm, áp dụng mẹo dân gian khiến da nhiễm trùng và tổn thương nặng. Thuốc bôi trôi nổi còn có thể gây kích ứng, bít tắc lỗ chân lông, làm mụn nước khó khô và tăng nguy cơ sẹo.
Nếu không điều trị đúng, thủy đậu có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm da, viêm phổi, viêm não - màng não, viêm cơ tim, thận, khớp, thậm chí suy giảm miễn dịch. Nhóm nguy cơ cao gồm trẻ sơ sinh, người suy giảm miễn dịch, bệnh mạn tính và phụ nữ mang thai, trong đó thai phụ mắc bệnh có thể sảy thai hoặc gây dị tật thai nhi.
Trẻ em tiêm vaccine thủy đậu tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Khánh Hòa
Để hạn chế biến chứng và sẹo do thủy đậu, bác sĩ Tiến Đạo khuyến cáo người bệnh cần giữ da sạch sẽ, tắm nhẹ bằng nước, lau khô và tuân thủ chỉ định thuốc, tránh gãi hay áp dụng mẹo dân gian. Quần áo nên rộng rãi, thoáng mát để giảm kích ứng.
Về dự phòng, tiêm vaccine thủy đậu là biện pháp hiệu quả với tỷ lệ bảo vệ đến 98% nếu tiêm đủ phác đồ. Hiện Việt Nam có các loại vaccine Varilrix (Bỉ) tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi và người lớn, Varivax (Mỹ) và Varicella (Hàn Quốc) tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn. Còn vaccine Proquad (Mỹ) phòng thêm sởi, quai bị, rubella, tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn. Phụ nữ nên tiêm trước khi mang thai ít nhất 1-3 tháng tùy loại vaccine.
Bình An