Trả lời:

Dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus dại gây ra. Virus dại có nhiều trong nước bọt của động vật có vú máu nóng như chó, mèo, chuột, khỉ, dơi... lây truyền sang người qua vết cắn, cào, liếm lên vết thương hở hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng. Thời gian ủ bệnh từ vài ngày đến vài tháng và có khi kéo dài đến một năm. Khi xuất hiện triệu chứng sợ nước, sợ gió, sợ ánh sáng, tiết nhiều nước bọt... gần 100% người bệnh tử vong.

Trường hợp vết thương chó cắn đã lành, vẫn có nguy cơ mắc bệnh dại. Thực tế, nước ta từng ghi nhận nhiều trường hợp vết thương chó cắn đã lành, vài tháng sau mới khởi phát dại và tử vong do không tiêm vaccine. Gần đây nhất là trường hợp bé gái 6 tuổi, ở Quảng Trị sau ba tháng bị chó cắn vào ngón tay, khởi phát bệnh dại vào ngày 9/3. Trước đó là bé trai 14 tuổi, ở Sơn La bị chó hoang cắn vào ngón tay, để lại vết thương dài 12cm, dù đã vết thương đã lành, bé vẫn mắc bệnh dại và tử vong. Con chó cắn bé trai cũng cắn nhiều người khác, song nhờ tiêm vaccine dại, họ không mắc bệnh.

Tiêm vaccine là cách phòng dại duy nhất hiện nay. Vaccine có khả năng kích hoạt hệ thống miễn dịch và tạo ra các kháng thể nhận diện virus và tiêu diệt chúng, bảo vệ cơ thể. Do đó, khi bị phơi nhiễm với virus dại qua vết cắn, cào, liếm bất cứ ai cũng cần tiêm vaccine dại ngay, càng sớm càng tốt. Trường hợp vết cắn, cào nặng, có nhiều vết thương và ở gần thần kinh trung ương, đầu chi, bộ phận sinh dục..., người bệnh cần được tiêm thêm huyết thanh kháng dại.

Trường hợp của bạn vết thương đã lành, bạn nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ khai thác lịch sử, kiểm tra vết thương để có chỉ định tiêm vaccine phù hợp.

Việt Nam có hai loại vaccine dại của Pháp và của Ấn Độ, phác đồ tiêm gồm 5 mũi tiêm bắp hoặc 4 mũi tiêm trong da trong vòng 1 tháng. Người chưa bị cào, cắn hoặc có nguy cơ cao phơi nhiễm bệnh dại như bác sĩ thú y, nhân viên vườn thú, làm việc tại cơ sở chăm sóc thú cưng... có thể tiêm vaccine để dự phòng. Phác đồ gồm ba mũi vaccine vào ngày 0, 7, 21 hoặc 28.

Người đã tiêm đủ phác đồ dự phòng trước phơi nhiễm hoặc đã tiêm đủ liều ở lần bị cắn trước đó, chỉ cần tiêm thêm hai mũi vaccine và không cần tiêm huyết thanh dù có vết thương nặng khi bị cào, cắn.

Ngoài vaccine, khi bị chó mèo cắn, cào, liếm trên vết thương hở, cần rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy trong 15 phút. Sau đó, sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc cồn iốt để làm giảm thiểu lượng virus dại tại vết cắn, chủng ngừa dại càng sớm càng tốt. Không điều trị bằng thuốc nam và các phương thuốc dân gian, gia truyền, làm chậm trễ cơ hội dự phòng dại.

BS.CKI Nguyễn Lê Nga
(Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC)