Một tuần nay, xóm Thanh Tú, xã Chấn Thịnh, tỉnh Lào Cai (Yên Bái cũ) trở nên náo nhiệt vì khách thập phương đến tham quan hoa lan nở. Giữa núi đồi, những giò phong lan đùi gà bung nở tím trên thân cây cau, tạo nên khung cảnh như cổ tích.
"Nhân dịp hoa nở đẹp, tôi nảy ra ý tưởng mở hội hoa. Đây cũng là mong muốn của dân bản và chính quyền nhằm quảng bá hình ảnh địa phương", ông Hoàng Văn Nam, 56 tuổi, một trong những gia đình mở cửa đón khách ngắm hoa, nói.
Đường tham quan "thủ phủ" lan đùi gà ở Thanh Tú khá thuận tiện do các nhà vườn nằm sát nhau. Điểm đến đầu tiên là cơ ngơi của chị Hồng Vân, 45 tuổi. Nơi đây có ngôi nhà sàn mộc mạc và ao cá rộng 1.000 m2 và gần 50 cụm lan trên thân cau soi bóng xuống mặt nước.
Cách một bức tường gạch là không gian vườn nhà ông Hoàng Văn Nam, 56 tuổi, với 85 khóm lan nằm trên 52 thân cau. Nhiều khóm ngang tầm với, hoa bung nở với bán kính rộng gần một mét.
Cách đó chừng 300 mét là khu vườn có 120 khóm lan bọc trên 80 gốc cau, của gia đình ông Hoàng Văn Đồng, 54 tuổi.
Mô hình trồng phong lan trên thân cau ở Thanh Tú có từ hơn 30 năm trước. Bụi lan đùi gà khi đó ít được chuộng. Thấy người ta bỏ đi, ông Đồng mang về ghép lên các gốc cau 5-6 năm tuổi trước nhà. Từ đam mê, ông tách dần, nhân giống ra các thân cau khác.
Trước đây mất tới 20 năm để khóm lan ôm kín vòng thân cau. Nay đã có kinh nghiệm, ông Đồng rút ngắn thời gian xuống khoảng 5 năm.
"Bí quyết là ghép tròn các nhánh quanh gốc ngay từ đầu; khi hoa tàn, bẻ gập nhánh xuống để kích thích mọc mầm mới, rồi dùng lạt buộc túm thành bó sát thân cây", ông nói.
Các mầm lan qua từng năm vươn dài từ 10 cm lên tới 60 cm, tạo thành những khóm khổng lồ nặng 10-20 kg.
Từ nhà ông Đồng, thú chơi ghép lan tỏa sang bốn hộ anh em họ hàng. Trong đó, ông Hoàng Văn Nam sở hữu số lượng nhiều thứ hai. "Ngày mới lấy vợ, ra ở riêng còn nghèo. Tôi trồng cau làm hàng rào, sau lên rừng lấy lan bọc vào gốc để làm đẹp cho nhà mình", ông Nam nói.
Đi sau, nhưng vườn ông cũng nổi bật không kém với những khóm lan to. "Lão nông" tự hào khoe vườn có 15 khóm đẹp nhất, nở tròn bao quanh thân cau với đường kính 1,2 - 1,4 mét.
Theo ông Nam, lan đùi gà ưa khí hậu lạnh và hợp với thân cây cau. Lá cau hoạt động như chiếc phễu tự nhiên, hứng sương và nước mưa chảy xuống làm ẩm gốc lan. Rễ bám vào thân cau, sống nhờ nguồn phù du từ vỏ, có thể sống khỏe nhiều năm.
Ông gần như không tốn công chăm sóc, chỉ thỉnh thoảng phun thuốc chống nấm. Đêm đến, ông cầm đèn pin đi bắt ốc sên để bảo vệ rễ non. Ồng Nam đã chia sẻ giống cho 16 hộ gia đình khác. Hiện trong thôn có khoảng vài chục hộ đang trồng lan lên thân cau.
Hình ảnh mùa hoa lan ở Thanh Tú xuất hiện trên mạng xã hội khiến nhiều người yêu hoa ngỡ ngàng. Ông Đồng cho biết ban đầu nhiều người nghi ngờ đây là sản phẩm ghép ảnh. Chỉ khi tận mắt chứng kiến những giò lan khổng lồ, họ mới tin.
Chị Hà Thị Hoài Thu (ảnh), ở Nghĩa Lộ đến tham quan, chụp hình ở khu vườn hôm 21/3 cho biết: "Hoa lan đồng loạt nở trên thân cau, trong không khí mát lành ở xóm núi tạo cảm giác như lạc vào miền cổ tích".
Nằm cách trung tâm thành phố Yên Bái gần 80 km, một tuần qua xóm núi đã đón vài nghìn lượt khách. Trong đó hai ngày cuối tuần cao điểm, mỗi ngày có 500-600 lượt người đổ về. Không chỉ người trong tỉnh, du khách từ Hà Nội, Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh hay Nha Trang, TP HCM cũng tìm đến. Toàn bộ hoạt động ngắm hoa, chụp ảnh đều miễn phí.
Bà Hoàng Thị Len, Phó Chánh văn phòng UBND xã Chấn Thịnh, cho biết trước đây địa phương chủ yếu phát triển du lịch di tích lịch sử như Đèo Din.
"Đây là lần đầu tiên địa phương tổ chức hội hoa lan, xuất phát từ nhu cầu của người dân và được chính quyền hỗ trợ. Lễ hội thành công ngoài mong đợi, du khách kéo đến đông, gây tắc cả đường", bà nói.
Dù có cơ ngơi hoa lan đồ sộ, nghề chính của các gia đình này là trồng cam và chăn nuôi bò, lợn, gà. "Nhiều người trả 15 triệu đồng một khóm lan nhưng tôi không bán", ông Đồng cho biết.
Những ngày này, ông Đồng, ông Nam và những người dân khác ở Thanh Tú bận rộn đón khách từ sáng đến chiều. "Mong muốn nhất của tôi là chăm để vườn lan nở rộ đúng dịp 8/3 hàng năm, đón khách thập phương".
Phan Dương
Ảnh: Nhân vật cung cấp