'Việt Nam xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh phát triển công nghệ lượng tử'

Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng Việt Nam không tiếp cận lượng tử theo phong trào, mà xây dựng năng lực thực chất bắt đầu từ nền tảng khoa học cơ bản, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh.

Thông điệp được Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nói khi trao đổi với các nhà khoa học trong khuôn khổ hội thảo khoa học quốc tế "Những tiến bộ mới trong nghiên cứu các hệ điện tử tương quan mạnh", tổ chức tại Trung tâm Quốc tế khoa học và Giáo dục Liên ngành (ICISE), Quy Nhơn, từ ngày 1-5/6. Sự kiện thu hút nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới như GS Charles Kane (Đại học Pennsylvania), GS Subir Sachdev (Đại học Harvard), GS Philip W. Phillips (Đại học Illinois Urbana-Champaign), GS.TS Đàm Thanh Sơn (Đại học Chicago), cùng nhiều nhà khoa học quốc tế.

Cùng tham dự có GS. TS Trần Tuấn Anh, Phó chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam và ông Lâm Hải Giang, Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, Việt Nam xác định công nghệ lượng tử là một hướng công nghệ chiến lược dài hạn, không tiếp cận theo phong trào, mà mong muốn xây dựng năng lực thực chất. Theo đó, cần bắt đầu từ nền tảng khoa học cơ bản, đào tạo nhân lực, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư hạ tầng dùng chung và lựa chọn một số hướng ứng dụng phù hợp với điều kiện trong nước.

Các chuyên gia khuyến nghị Việt Nam bắt đầu từ giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực, thông qua việc tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn về công nghệ lượng tử, mời các nhà khoa học quốc tế trình bày những bài giảng tổng quan, cập nhật xu hướng phát triển của lĩnh vực. Các hoạt động này sẽ tạo môi trường để sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ trong nước và khu vực gặp gỡ, trao đổi học thuật.

Cùng với việc gửi sinh viên trẻ đi đào tạo dài hạn tại các trung tâm nghiên cứu mạnh trên thế giới, Việt Nam cần có cơ chế thu hút các chuyên gia uy tín quốc tế, trao nguồn lực đủ mạnh để xây dựng nhóm nghiên cứu, dẫn dắt các hướng nghiên cứu trọng điểm và đào tạo nhân lực tại chỗ.

Nhiều ý kiến đề xuất Việt Nam phát triển hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lượng tử thông qua việc tận dụng mạng lưới trí thức người Việt ở nước ngoài, kết nối với các nhà khoa học đang làm việc tại các đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ lớn.

Các nhà khoa học khuyến nghị Việt Nam củng cố và kết nối các viện nghiên cứu, đại học hiện có để xem xét đầu tư phòng thí nghiệm dùng chung cho vật liệu lượng tử, mô phỏng lượng tử và các hướng nghiên cứu nền tảng. Việc đầu tư cần gắn với bài toán cụ thể và đội ngũ đủ năng lực vận hành. Nhiều ý kiến nhấn mạnh công nghệ lượng tử cần tầm nhìn dài hạn, có thể cần 5 đến 15 năm để tạo ra năng lực và ứng dụng rõ nét.

Thông tin trao đổi tại ICISE mở ra cơ hội hình thành mạng lưới hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và các nhà khoa học quốc tế trong đào tạo nhân lực, xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh và xác định các hướng nghiên cứu nền tảng cho công nghệ lượng tử Việt Nam.

Nam Nguyễn