Pháo đài hình cánh cung hơn 100 tuổi ở miền Tây
Tây NinhĐồn Rạch Cát rộng 15.000 m2, được người Pháp xây dựng cách đây 116 năm, từng được xem là pháo đài lớn nhất Đông Dương, chưa mở cửa tham quan tự do.
Pháo đài nằm ở bờ bắc sông Rạch Cát (tức sông Cần Giuộc), được xây dựng từ năm 1903 đến 1910. Sắt thép, xi măng được đưa từ Pháp sang, còn người dân địa phương bị bắt lao động để hoàn thành công trình. Nơi này thuộc ấp Long Ninh, xã Long Hựu (huyện Cần Đước, Long An cũ), cách trung tâm TP HCM khoảng 50 km.
Đồn có hình cánh cung, dài 300 m, rộng 100 m. Tường bằng bêtông cốt thép dày một mét. Hiện cây xanh che phủ hai đầu cánh cung. Theo đơn vị quản lý công trình, quy mô của pháo đài lớn nhất Đông Dương thời điểm bấy giờ.
Pháo đài có 2 tầng nổi, 3 tầng dưới lòng đất hiện bị ngập nước, có đường hầm thông ra sông. Bảo vệ pháo đài là tường thành dài 84 m, cao 5 m, dày 70 cm. Chạy dọc tường thành có hai hàng tổng cộng 100 lỗ châu mai
Pháp lo sợ tàu chiến của Anh, Đức, Hà Lan từ Vũng Tàu về Sài Gòn theo sông Soài Rạp nên đặt pháo đài nằm án ngữ tại vị trí chiến lược, kiểm soát ba sông lớn gồm Rạch Cát, Vàm Cỏ Đông và sông Sài Gòn.
Hỏa lực trong đồn gồm 2 tháp pháo, đường kính 6 m đặt song song hai khẩu pháo 240 mm. Đây là loại pháo hạm trên tàu chiến, mỗi khẩu nặng 140 tấn, đạn nặng 162 kg tầm bắn xa 30 km.
Sau thế chiến thứ thứ nhất, 4 khẩu trọng pháo đã bị Pháp chở đi, chỉ còn lại tháp pháo xoay 360 độ. Các bộ phận như sàn, trần, bệ chứa đạn theo thời gian đã rỉ sét.
Cổng vào pháo đài được trang bị hai cánh cửa thép dày 12 cm. Phía trên vòm cửa là dòng chữ tiếng Pháp "Ouvrage du Rạch Cát" và năm hoàn thành 1910, hiện đã bong tróc.
Dù lớp cửa khá dày, nhiều viên đạn trong chiến tranh vẫn xuyên qua, để lại chi chít dấu vết qua thời gian.
Nhóm giáo viên trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP HCM đến tham quan các phòng giam tại pháo đài.
Đây là khu vực quân sự nên không mở cửa tự do cho khách tham quan, chỉ phục vụ cho số ít đơn vị có nhu cầu nghiên cứu, học tập.
Năm 1992, đồn Rạch Cát được UBND tỉnh Long An cũ công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh.
Trước đây, Sở Văn hóa, Thể Thao và Du lịch tỉnh Long An cũ từng đề xuất đổi đất để đầu tư khu di tích Đồn Rạch Cát làm điểm du lịch sinh thái. Tuy nhiên, dự án này sau đó không thể triển khai. Hiện khu vực Đồn Rạch Cát vẫn do Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh quản lý.
Hoàng Nam
Thêm VnExpress trên Google
