Với quan điểm "béo khỏe béo đẹp", bố mẹ luôn ép Trang ăn thật nhiều khi còn nhỏ. Khi Trang vào lớp 6, nặng 45 kg, mẹ bắt đầu lo lắng và lên kế hoạch kìm tốc độ tăng cân của Trang bằng cách ép ăn nhiều rau, giảm tinh bột, thịt cá. Cơ thể vốn đã quen với lượng thức ăn được nạp vào, khi không được ăn ở nhà, Trang sang nhà ông bà hoặc lén ăn vặt bên ngoài, kết quả, cân nặng vẫn tăng đều. Cơ thể nặng nề, Trang cũng lười vận động. Hồi cấp ba, Trang hay nghe các bạn chê sau lưng là xấu, béo, tham ăn nên cô sống khá tự ti. Năm thứ 4 đại học, Trang chủ động tìm cách giảm cân, trong đó có cả cách cực đoan như ăn chanh nhưng chỉ số BMI vẫn không cải thiện, "còn bản thân lúc cũng thèm ăn và ngủ", Trang chia sẻ.
Một lần đi khám sức khỏe tổng quát, Trang được bác sĩ cảnh báo về nguy cơ đột quỵ và biết rằng béo phì là bệnh, cô quyết tâm giảm cân theo cách khoa học hơn. "Mình nghiêm túc giảm cân với chế độ dinh dưỡng theo chỉ định của bác sĩ cùng tập luyện thể thao, hai tháng qua, giảm được 4 kg", Trang kể.
Thực tế, rất nhiều người vẫn coi béo phì là vấn đề liên quan đến thẩm mỹ và lối sống chứ không phải là bệnh lý phức tạp, nên mới quyết định "tự giải quyết béo phì" tại nhà.
Nhiều người nhầm tưởng rằng béo phì là vấn đề liên quan đến thẩm mỹ và lối sống chứ không phải là bệnh lý. Ảnh: Pexels
Cao 1,68 m, Cường (35 tuổi, TP HCM) có con số cân nặng trên 85 kg suốt 7 năm qua. Anh nhiều lần tập giảm cân bằng cách nhịn ăn nhưng nhịn một bữa, bữa sau lại ăn nhiều hơn. Tháng 9 năm ngoái, Cường nghe bạn hướng dẫn, mỗi ngày mặc áo mưa, chạy 10-20 km để mồ hôi ra thật nhiều trong khi giảm tối đa khẩu phần ăn. Thế nhưng, cân nặng vẫn trụt sồi khó kiểm soát. Một lần đang chạy, Cường bị tụt đường huyết, phải đi cấp cứu. Sau đó, anh được bác sĩ tư vấn quản lý cân nặng theo phác đồ y khoa rõ ràng, anh mới biết, bao nhiêu năm nay mình sống chung với một bệnh lý phức tạp liên quan đến chuyển hóa.
Những câu chuyện sức khỏe như trên không hiếm gặp. Vì không coi béo phì là bệnh, nhiều người không chủ động đi khám bệnh sớm. Họ chỉ đến gặp bác sĩ khi xảy ra các biến chứng, như tim mạch, cơ xương khớp hoặc ngừng thở khi ngủ. Việc hiểu sai về béo phì là một trong những nguyên nhân chính khiến tỷ lệ béo phì ở Việt Nam tiếp tục tăng cao.
Theo một báo cáo vừa được công ty nghiên cứu thị trường Decision Lab công bố gần đây, trong hơn 1.000 người Việt Nam tham gia khảo sát, 42% phụ huynh vẫn cho rằng trẻ em càng mập thì càng khỏe, vẫn xem béo phì là vấn đề thẩm mỹ thay vì liên quan tới bệnh lý và sức khỏe thể chất của trẻ.
Còn nghiên cứu nhận thức, thái độ, hành vi và rào cản trong điều trị bệnh béo phì tại Việt Nam - Action Vietnam (công bố tháng 6/2025) cho thấy chỉ 56% người mắc béo phì tự nhận thức tình trạng bệnh của mình. Những người thừa cân hoặc béo phì đang phải đối mặt với sự kỳ thị rất lớn từ xã hội. 79% người béo phì gặp những trở ngại liên quan đến công việc cần ngoại hình, 62% người béo phì có xu hướng bị trêu chọc hoặc phân biệt, 54% người béo phì bị cho rằng, họ béo phì là do họ lười biếng. Người thừa cân béo phì thường mất 2-5 năm loay hoay tự tìm cách quản lý cân nặng và sức khỏe trước khi tìm đến bác sĩ, chuyên viên y tế
Việc hiểu sai về béo phì được Action Việt Nam nhận định là một trong những nguyên nhân chính khiến tỷ lệ béo phì ở Việt Nam tiếp tục tăng cao.
Theo báo cáo năm 2021 của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Việt Nam có khoảng 19,5% dân số (tương đương 20 triệu người) đang sống chung với thừa cân - béo phì (chỉ số BMI >= 25).
Còn World Obesity Atlas 2023 dự báo chi phí y tế trực tiếp liên quan tới béo phì tại Việt Nam năm 2035 sẽ chạm ngưỡng 1,269 tỷ USD, tăng 3,4 lần so với con số đã sử dụng trong năm 2020 (372 triệu USD). Báo cáo này cũng ước tính gánh nặng với toàn bộ nền kinh tế mà béo phì gây ra có thể cán mốc 16,282 tỷ USD, chiếm 2% tổng giá trị GDP (tổng sản phẩm quốc nội) của Việt Nam trong năm 2035
Hưởng ứng Ngày Béo phì thế giới (4/3) và nhằm nâng cao hiểu biết của người dân về bệnh béo phì, VnExpress phối hợp Tổng hội Y học Việt Nam và công ty TNHH Novo Nordisk Việt Nam tổ chức tọa đàm "Hiểu đúng về béo phì - từ nhận thức đến hành động". Tọa đàm có sự chia sẻ của GS.TS Trần Hữu Dàng, ủy viên Ban chấp hành Tổng hội Y học Việt Nam, kiêm Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam; PGS.TS Vũ Thị Thanh Huyền, Trưởng khoa Nội tiết - Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Lão khoa Trung ương; và ông Erik Wiebols, Tổng giám đốc Novo Nordisk Việt Nam.
GS.TS Trần Hữu Dàng. Ảnh: NVCC
GS.TS Trần Hữu Dàng là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực nội khoa tại Việt Nam. Giáo sư đã chủ trì một đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước, 5 đề tài cấp bộ-tỉnh, đồng thời được cấp một bằng độc quyền giải pháp hữu ích, biên soạn 12 sách, giáo trình xuất bản và đăng tải hơn 230 bài báo khoa học trên các tạp chí trong nước và quốc tế.
PGS.TS Vũ Thị Thanh Huyền. Ảnh: NVCC
PGS.TS Vũ Thị Thanh Huyền là bác sĩ điều trị nội tiết chuyển hóa kiêm giảng viên trường Đại học Y Hà Nội từ năm 2003 đến nay. Phó giáo sư được đào tạo tại Việt Nam, Đức, Thụy Điển, đã công bố 90 bài báo khoa học, tham gia nhiều chuyên đề tư vấn sức khỏe cộng đồng trong lĩnh vực nội tiết và lão khoa trên báo chí, truyền hình.
Ông Erik Wiebols. Ảnh: NVCC
Novo Nordisk là tập đoàn chăm sóc sức khỏe toàn cầu, được thành lập vào năm 1923 tại Đan Mạch với mục đích "Thay đổi để đẩy lùi các bệnh mạn tính nghiêm trọng", bao gồm đái tháo đường, béo phì, các bệnh hiếm,... Novo Nordisk có mặt tại Việt Nam hơn 30 năm qua, góp phần đưa các giải pháp điều trị tiên tiến đến gần hơn với người bệnh. Công ty cũng hợp tác Bộ Y tế, Đại sứ quán Đan Mạch và các hội chuyên ngành, bệnh viện lớn nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và năng lực cho đội ngũ y tế trong quản lý các bệnh mạn tính, bao gồm đái tháo đường và béo phì tại Việt Nam.
Tọa đàm phát sóng trên báo VnExpress và Fanpage báo vào lúc 19h ngày 5/3.
*Tên nhân vật trong bài đã được thay đổi.
Kim Anh