Sau kỳ nghỉ Tết, nhiều phương tiện không được sử dụng trong nhiều ngày có thể gặp tình trạng khó khởi động, vận hành không ổn định hoặc phát sinh tiếng ồn bất thường. Việc kiểm tra một số bộ phận cơ bản trước khi sử dụng trở lại giúp hạn chế hỏng hóc và đảm bảo an toàn khi di chuyển.
Ắc-quy
Với cả xe máy và ôtô, ắc quy là bộ phận cần kiểm tra đầu tiên sau thời gian dài không sử dụng. Ắc-quy vẫn tiêu hao điện năng tự nhiên (tự xả) ngay cả khi xe tắt máy, đồng thời một số hệ thống điện vẫn hoạt động ngầm, khiến điện áp giảm dần. Do đó, khi xe không hoạt động khoảng hai tuần trở lên, điện áp của ắc-quy có thể bị sụt giảm dưới ngưỡng cho phép, nhất là những ắc-quy đã sử dụng lâu mà chưa thay.
Dấu hiệu phổ biến của ắc-quy yếu là xe đề khó, phải đề nhiều lần mới nổ, đèn pha hoặc màn hình chập chờn. Trong một số ít trường hợp, xe không có phản hồi khi bấm nút khởi động hoặc chỉ phát ra tiếng "tạch" do không đủ điện để quay động cơ. Trong trường hợp ắc-quy yếu, chủ xe cần tiến hành sạc lại. Đối với xe máy, chủ xe có thể tháo ắc-quy mang đi sạc tại cửa hàng hoặc sử dụng bộ sạc chuyên dụng tại nhà, với ôtô thì dùng bộ sạc ngoài hoặc kích điện từ xe khác để khởi động tạm thời, sau đó để động cơ chạy khoảng 15-30 phút giúp nạp lại điện.
Ắc-quy trên ôtô đang được kiểm tra và thay thế. Ảnh: Hồ Tân
Việc để động cơ chạy không tải cũng giúp luân chuyển dầu bôi trơn đến các chi tiết kim loại trong động cơ. Sau thời gian dài không sử dụng, dầu động cơ lắng xuống đáy các-te, khiến các chi tiết bên trong không còn được bôi trơn đầy đủ như khi xe vận hành thường xuyên.
Lốp xe
Lốp xe có xu hướng giảm áp suất tự nhiên theo thời gian, kể cả khi không sử dụng. Không khí trong lốp có thể thoát dần qua van hoặc thành lốp, khiến áp suất giảm sau vài tuần. Với xe máy, tình trạng này thường biểu hiện bằng cảm giác lái nặng, tay lái kém linh hoạt. Với ôtô, xe có thể ì hơn khi khởi động hoặc tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn.
Đối với ôtô đỗ lâu tại một vị trí, lốp còn có thể bị biến dạng tạm thời tại điểm tiếp xúc với mặt đất. Khi bắt đầu di chuyển, chủ xe có thể cảm nhận rung nhẹ trong vài km đầu. Hiện tượng này thường biến mất sau khi lốp nóng và trở lại hình dạng ban đầu, nhưng nếu xe để quá lâu hoặc áp suất quá thấp, lốp có thể bị hư hại cấu trúc và không thể trở lại hình dáng ban đầu nữa.
Trước khi sử dụng lại, chủ xe nên kiểm tra áp suất lốp bằng đồng hồ đo chuyên dụng hoặc trên máy bơm lốp. Mức áp suất khuyến nghị thường được ghi trên tem dán ở khung xe với xe máy hoặc ở khung cửa tài xế đối với ôtô. Việc bơm đúng áp suất giúp xe vận hành ổn định, đảm bảo độ bám đường và giảm nguy cơ hao mòn không đều ở hai bên hông lốp.
Khử gỉ đĩa phanh
Sau thời gian dài không sử dụng, hệ thống phanh, đặc biệt là đĩa phanh trên ôtô, có thể xuất hiện một lớp gỉ mỏng do tiếp xúc với không khí ẩm. Đây là hiện tượng phổ biến, nhất là trong điều kiện thời tiết nồm ẩm hoặc xe đỗ ngoài trời.
Khi vận hành trở lại, lớp gỉ này có thể khiến phanh phát ra tiếng kêu nhẹ hoặc tạo cảm giác phanh không mượt như bình thường. Với xe máy, tình trạng tương tự cũng có thể xảy ra ở bề mặt má phanh và đĩa phanh, khiến phanh kém "ăn" trong những lần bóp đầu tiên.
Trong đa số trường hợp, đây chỉ là hiện tượng tạm thời. Chủ xe có thể xử lý bằng cách chạy xe ở tốc độ thấp và rà phanh nhẹ vài lần để làm sạch bề mặt tiếp xúc giữa má phanh và đĩa phanh. Sau một quãng ngắn, hệ thống phanh sẽ hoạt động trở lại bình thường.
Đĩa phanh có thể bị gỉ sau một thời gian dài dỗ xe ở nơi nồm, ẩm thấp. Ảnh: Wagnerbrake
Kiểm tra ca-pô
Tại Việt Nam, xe đỗ lâu ngày, đặc biệt ở những khu vực ít sử dụng hoặc gần cây cối, bãi đất trống, có thể trở thành nơi trú ẩn của chuột, gián hoặc các loại côn trùng. Khoang máy ôtô với nhiều khe hở, vật liệu cách nhiệt và dây điện là môi trường thuận lợi để chuột làm tổ.
Chuột có thể cắn phá dây điện, ống dẫn hoặc các chi tiết cao su, gây ảnh hưởng đến hệ thống điện và vận hành của xe. Một số trường hợp có thể dẫn đến lỗi đèn cảnh báo, xe không khởi động được hoặc thậm chí tiềm ẩn nguy cơ chập điện. Ngoài ra, xác côn trùng hoặc chất thải cũng có thể gây mùi khó chịu khi xe vận hành trở lại.
Trước khi khởi động, chủ xe nên mở nắp ca-pô để kiểm tra sơ bộ khoang máy, quan sát các dấu hiệu như dây điện bị cắn, vật liệu bị xáo trộn hoặc có rác, lá khô tích tụ. Nếu phát hiện bất thường, nên xử lý hoặc vệ sinh trước khi vận hành để tránh phát sinh hư hỏng.
Hồ Tân