Căng thẳng Trung Đông từ cuối tháng 2 khiến eo biển Hormuz - nơi trung chuyển 20% lượng dầu thô toàn cầu - bị phong tỏa, đẩy giá xăng tại nhiều nước leo thang.
Theo Reuters, biến động này góp phần thúc đẩy thay đổi hành vi tiêu dùng và chính sách năng lượng tại nhiều quốc gia. Cụ thể, giá xăng tăng khiến người dân tại châu Âu và Mỹ quan tâm hơn đến xe điện, với nhu cầu tại một số thị trường ghi nhận mức tăng rõ rệt ngay sau khi xung đột bùng phát.
Tại Đức, lượng truy cập liên quan đến xe điện trên trang web bán xe trực tuyến MeinAuto tăng 40% kể từ xung đột. "Các cuộc tư vấn của chúng tôi cho thấy nhiều người hiện tập trung hơn vào chi phí vận hành xe", công ty cho biết.
Sàn thương mại điện tử Carwow (Đức) cho biết giai đoạn ngày 2-12/3, có 66% khách hàng tìm kiếm xe điện, tăng từ mức 55% vào cuối tháng 2. Khảo sát 1.164 khách hàng ngày 12/3 của Carwow cho thấy 48% người dùng thừa nhận giá nhiên liệu tăng cao "sẽ ảnh hưởng đến quyết định cân nhắc mua xe điện".
Không chỉ ở phía người mua, các chính phủ cũng bắt đầu đưa ra những phản ứng chính sách nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tại châu Âu, các nhà lãnh đạo coi cú sốc năng lượng lần này là minh chứng cho sự cần thiết phải đẩy nhanh quá trình "khử carbon", giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu
Trong ngắn hạn, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã khuyến nghị hàng loạt biện pháp khẩn cấp như giảm tốc độ giao thông, tăng làm việc từ xa, hạn chế sử dụng xe cá nhân nhằm cắt giảm nhu cầu dầu. Các khuyến nghị này đã được một số nước như Mỹ, Anh, Australia cân nhắc triển khai. Tuy nhiên, về dài hạn, xu hướng chuyển sang xe điện được xem là giải pháp căn cơ hơn.
Xe lưu thông trên đường phố châu Âu. Ảnh: 3dan3
Tại Đông Nam Á, Theo hãng tin Bernama, các chính phủ từ Lào đến Philippines đang tăng tốc chính sách thúc đẩy xe điện nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong dài hạn và tăng khả năng chống chịu trước cú sốc dầu.
Cụ thể, Lào đang xem xét điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt để khuyến khích phương tiện điện, trong khi Philippines thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sang xe điện. Các nhà hoạch định chính sách nhận định việc điện hóa giao thông có thể giúp giảm đáng kể nhu cầu nhập khẩu dầu thô và hạn chế tác động từ biến động giá nhiên liệu toàn cầu.
Theo một kịch bản mô phỏng từ BloombergNEF, việc sử dụng xe điện (EV) ngày càng tăng trên toàn cầu đã giúp tránh tiêu thụ 2,3 triệu thùng dầu mỗi ngày vào năm 2025.
Xu hướng này cũng diễn ra tại Việt Nam, tại Chỉ thị 09 ngày 19/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá xung đột quân sự và căng thẳng địa chính trị tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu mỏ, khí đốt và than, gia tăng rủi ro lên an ninh năng lượng của Việt Nam.
Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thúc đẩy chuyển đổi xe điện, phát triển hạ tầng sạc. Trong đó, cơ quan chức năng nghiên cứu cơ chế khuyến khích sản xuất và sử dụng xe điện, từng bước chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng và công vụ sang dùng loại năng lượng này.
Bộ Xây dựng khuyến khích các dự án khu đô thị, bãi đỗ xe tích hợp hạ tầng sạc cho xe điện. Cùng với đó, Bộ phối hợp với các tỉnh, thành thúc đẩy hệ thống giao thông công cộng chạy điện tại đô thị lớn... nhằm giảm nhu cầu xe cá nhân và tiêu thụ xăng, dầu. Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế khuyến khích sản xuất và sử dụng xe điện, ưu đãi với các dự án tiết kiệm năng lượng, hoàn thành trong tháng 6.
Ngoài ra, quy định về quản lý, thu hồi, tái chế pin xe điện và các chất thải liên quan cần được hoàn thành trong quý III, nhằm bảo đảm phát triển xe điện bền vững.
Thủ tướng nhấn mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu nhằm giảm thiểu rủi ro về nguồn cung, góp phần bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia.
Các mẫu xe điện VinFast trưng bày tại một sự kiện 6/2025 ở TP HCM. Ảnh: VinFast
Tính đến hiện tại, Hà Nội có hàng nghìn trụ sạc các loại cho xe công cộng, ôtô và xe máy, xe đạp điện, chủ yếu do doanh nghiệp nội địa như V-Green phát triển. Cuối năm ngoái, Hà Nội đã khảo sát 110 vị trí tiềm năng làm trạm sạc tập trung từ vành đai 3 trở vào để triển khai thí điểm giai đoạn đầu. Thành phố cũng nghiên cứu hệ thống trạm đổi pin cho xe điện hai bánh.
Tại TP HCM, ngoài hệ thống trạm sạc hiện tại, thành phố cho phép lắp đặt tủ đổi pin xe máy điện trên vỉa hè hồi đầu năm. Tính tới cuối tháng 1, cơ quan chức năng đã cấp phép hơn 91 điểm đổi pin xe điện.
Thái Anh