Căn nhà nằm trong ngõ hẹp tại Hà Nội, nơi có mật độ nhà ống cao tầng dày đặc. Khu đất rộng 20 m2, mặt tiền 2,5 m, chỉ tiếp cận bằng lối đi bộ, gây khó khăn trong thi công, tổ chức không gian.
Mật độ xây dựng cao tại các khu nhà trong ngõ, vấn đề thiếu ánh sáng và thông gió thường xuyên xảy ra. Tuy vậy, không gian này lại tạo điều kiện kết nối cộng đồng, với các hoạt động tương tác hàng ngày, và đây là tiền đề cho phương án thiết kế của các KTS.
Công trình mới (bên phải) được xây dựng như phần mở rộng của ngôi nhà hoàn thành năm 2021 trên khu đất liền kề, cùng thuộc sở hữu của gia đình. Hai ngôi nhà kết hợp thành một tổ hợp nhà ở theo chiều đứng, đáp ứng nhu cầu thay đổi của gia chủ theo thời gian.
Công trình được tổ chức theo chiều đứng nhằm khắc phục hạn chế mặt bằng. Thách thức lớn nhất của dạng nhà này là thiếu ánh sáng tự nhiên, thông gió kém và việc chia nhỏ không gian khiến sinh hoạt gia đình bị phân mảnh.
KTS tiếp cận vấn đề theo hướng mở rộng trải nghiệm không gian thay vì tăng diện tích, thông qua các khoảng rỗng đứng, tầm nhìn xuyên tầng và khả năng sử dụng linh hoạt. Chuỗi không gian liên hoàn cho phép các thành viên lựa chọn mức độ riêng tư khác nhau theo thời điểm trong ngày, đồng thời duy trì sự kết nối thị giác và sinh hoạt.
Do bề ngang hạn chế và sự tồn tại của tường chịu lực chung với nhà bên cạnh, phương án tường kết cấu dày không phù hợp. Thay vào đó, hệ kết cấu được tổ chức xoay quanh một cột thép sơn đỏ đặt ở trung tâm, chạy xuyên suốt từ tầng một đến tầng bốn.
Cột thép đảm nhận vai trò chịu lực chính cho nhiều không gian như phòng trà, phòng khách, khu sinh hoạt chung và phòng ngủ trẻ em. Nhờ dồn lực vào cột, tường bao quanh nhà được làm mỏng đi, giúp 'ăn gian' thêm diện tích và nới rộng không gian sử dụng.
Giải pháp kết cấu giúp hình thành các mảng mở dài trên mặt đứng và khoảng thông tầng lớn. Nhờ đó, công trình vẫn đảm bảo thông gió chéo hiệu quả dù nằm sâu trong ngõ.
Không gian được xếp chồng theo lớp, kết hợp nhiều công năng như phòng đọc, phòng trà, khu sinh hoạt linh hoạt, quầy bar và một sân hiên nhỏ.
Mặt đứng hướng Nam cung cấp nguồn sáng ổn định, trong khi giếng trời đưa ánh sáng xuống các tầng thấp, đồng thời tăng cường lưu thông không khí tự nhiên.
Vật liệu được KTS lựa chọn có chủ ý nhằm tạo sự đa dạng trong trải nghiệm không gian.
Sự kết hợp giữa bê tông trần, gỗ và kim loại giúp ngôi nhỏ bớt đơn điệu. Các chuyển đổi vật liệu theo từng góc cũng đánh lừa thị giác, khiến không gian có cảm giác rộng hơn thực tế.
Cây xanh được tích hợp xuyên suốt công trình, từ các bồn trồng trong nhà đến sân hiên, giúp bù đắp thiếu hụt mảng xanh và làm mát cho căn nhà.
Trình tự không gian theo chiều đứng đan xen giữa khu vực chung và riêng, giúp duy trì sự gắn kết gia đình trong khi vẫn đảm bảo những khoảng riêng tư cần thiết.
Những khoảng mở hướng ra ngõ giúp ngôi nhà giữ sự kết nối với nhịp sống bên ngoài, nét đặc trưng trong sinh hoạt của Hà Nội.
Sơ đồ mặt bằng tầng 1 của căn nhà.
Bích Phương
Đơn vị thiết kế: ODDO architects
Ảnh: Hoang Le