Nhà sáng tạo vật lộn chứng minh 'tính người' trong thời AI

AI đang tạo nên "kỷ nguyên của sự ngờ vực", khiến người làm nội dung phải tìm nhiều cách chứng minh như viết sai chính tả, ghi hình quá trình sáng tác, thuê luật sư.

Mùa đông năm ngoái, Jared Hewitt bị đồng nghiệp công khai nói dùng AI để viết báo cáo. "Tôi làm ở nhà trẻ, nên cô ấy mắng tôi ngay trước mặt bọn trẻ", Hewitt kể lại. Người đồng nghiệp đọc to văn bản, cho rằng một số từ ngữ phức tạp, mang tính học thuật là dấu hiệu của AI.

"Tôi vốn không viết kiểu suồng sã mà theo cách nghiêm túc, chính xác hơn nhiều. Và tôi phải trả giá vì sống trong xã hội ChatGPT", anh nói với New York Magazine.

Đây không phải lần đầu văn phong của anh bị cho là sản phẩm AI. Anh giải thích, anh nói lắp, nhưng khi đánh máy, anh có thể diễn đạt liền mạch mà không bị ngắt quãng. Do đó, anh luôn tận dụng triệt để lợi thế.

Giống như chatbot, Hewitt viết rất dài, thường xuyên tách đoạn khi đăng bài trên Reddit và lồng ghép nghiên cứu, ngay cả với chủ đề khá đời thường. Anh chia sẻ, bản thân đam mê viết lách và từng luôn đạt điểm cao môn tiếng Anh. Tuy nhiên, trong bối cảnh văn bản AI tăng vọt, khoảng thời gian trau chuốt văn phong vốn tràn đầy niềm vui giờ lại thành trở ngại với Hewitt.

Cố tình viết sai chính tả, ngữ pháp

Để tránh bị nghi ngờ như Hewitt, một số nhà sáng tạo nội dung chọn cách nghe có vẻ "ngược đời": cố tình viết dở. Theo WSJ, AI là cây bút giỏi vì được đào tạo trên kho tàng tác phẩm khổng lồ, từ văn học kinh điển đến bài phê bình hiện đại. Tuy vậy, việc quá chỉn chu và sử dụng lặp đi lặp lại thủ pháp văn học có thể trở thành dấu hiệu nhận biết văn bản AI.

Sarah Suzuki Harvard, cây bút chuyên nghiệp ở Mỹ, vốn không hay viết văn suồng sã, nhưng đang thay đổi. "Tôi phải ngôn ngữ văn nói, kiểu 'ê này, thật luôn đấy', hoặc thêm nhiều dấu chấm than. Dù khó chịu, tôi phải làm vậy để nghe giống con người", nhà sáng tạo nội dung 32 tuổi chia sẻ với WSJ.

"Nếu viết đúng cách, chúng ta sẽ bị cáo buộc dùng AI. Thật vô lý. Về lâu dài, tôi nghĩ đây sẽ là vấn đề lớn", Aldan Creo, nghiên cứu sinh tại Đại học California San Diego (Mỹ), chia sẻ trên NBC News.

Tháng 11 năm ngoái, một trợ giảng trong khóa học khoa học dữ liệu nói Creo dùng AI và chấm điểm thấp. Anh giải thích mình thường trình bày từng bước cách bản thân suy luận để giải quyết vấn đề, điều ChatGPT cũng thực hiện tương tự. Cuối cùng, điểm được sửa lại, nhưng để tránh rắc rối, Creo đôi khi tự "hạ thấp độ hoàn thiện" của bài viết bằng cách để lại lỗi chính tả, dùng cấu trúc sai ngữ pháp tiếng Anh. Anh cũng chủ động đưa mọi bài viết vào hệ thống dò AI để kiểm tra trước.

Erin Ramirez, phó giáo sư ngành giáo dục tại Đại học Bang California Vịnh Monterey, cho rằng nhiều người sử dụng công cụ phát hiện AI chưa từng tự kiểm tra tác phẩm của mình. Bà đã thử và hệ thống luôn báo nội dung AI chiếm tới 98%, trong khi bà tự viết hoàn toàn.

"Cảm giác bạn viết càng giỏi, AI càng tin bạn là AI", bà nói.

Theo Andy O'Bryan, nhà đồng sáng lập cộng đồng trực tuyến dành cho doanh nhân quan tâm đến AI, ngày càng nhiều người buộc phải "phá" văn bản bằng cách thêm lỗi hoặc viết vài ba câu trúc trắc để chứng minh tác giả là con người. "Nhiều khi đọc bài đăng trên nền tảng sáng tạo nội dung Substack hoặc blog của ai đó, bạn sẽ thấy giữa một đoạn văn hoàn hảo đột nhiên xuất hiện lỗi sai rõ ràng", ông cho hay.

Ghi lại bằng chứng công việc

Bên cạnh để lại "vết tích" trong tác phẩm, người làm nội dung cũng cung cấp bằng chứng về quá trình làm việc, cho thấy họ tự sáng tạo thay vì lạm dụng AI. Năm ngoái, Victoria Aveyard, tác giả truyện giả tưởng dành cho thanh thiếu niên Red Queen, từng đứng đầu bảng xếp hạng sách bán chạy của New York Times, đã quay video quá trình chỉnh sửa 1.000 trang bản thảo và đăng lên TikTok.

Trong video thu hút hơn 350.000 lượt xem, Aveyard chú thích: "Dùng AI tạo sinh để viết sách không khiến bạn trở thành nhà văn, mà thành kẻ trộm cắp".

Ashley Godschild, tác giả tiểu thuyết giả tưởng The Hunter and The Hunted, đồng tình với hành động của Aveyard. "Tôi muốn thấy nhiều tác giả đăng tải quá trình sáng tác và làm rõ họ không dùng AI, vì chúng ta cần lên tiếng mạnh mẽ rằng AI không được chào đón trong lĩnh vực này", bà nói với Wired.

Vài ngày sau khi xem video chỉnh sửa bản thảo của Aveyard, Godschild cũng đăng video tua nhanh quá trình bà viết trên máy kèm chú thích: "Hãy xem video time-lapse quá trình tôi viết một cảnh trong chương trình truyền hình trinh thám mà không dùng AI tạo sinh".

Không chỉ nhà văn, nhà thiết kế hay họa sĩ cũng phải chứng minh "tính người" trong tác phẩm. Hồi tháng 5, trong bộ phim nổi tiếng The Devil Wears Prada 2, ảnh chế nhân vật Miranda Priestly mặc trang phục nhân viên cửa hàng đồ ăn nhanh chỉ xuất hiện thoáng qua nhưng gây chú ý trên mạng xã hội vì phong cách giống ảnh AI.

Ngay sau khi phim ra rạp, họa sĩ kỹ thuật số Alexis Franklin khẳng định đã tự tay vẽ ảnh chế theo yêu cầu của đạo diễn. Video ghi lại quá trình vẽ của Franklin trên X thu hút 4 triệu lượt xem cùng hàng trăm bình luận, nhiều ý kiến khen ngợi đoàn làm phim đã giữ đúng thông điệp đề cao nghệ thuật.

 

 

Nhà sáng tạo vật lộn chứng minh 'tính người' thời AI

Thuê luật sư

Công cuộc chứng minh "tính người" của người làm nội dung nhiều khi cũng tốn kém, gây khó khăn cho sinh viên, vốn thường có kinh tế eo hẹp.

Tháng 5, Alice, sinh viên một trường đại học thuộc hiệp hội Russell tại Anh, nộp luận văn tốt nghiệp. Dù tự đánh giá "không phải bài luận hay nhất" từng viết, cô rất ngạc nhiên khi nhận được email từ nhà trường cáo buộc mình dùng AI.

Alice mô tả trải nghiệm "đầy áp lực cảm xúc" với chương trình đào tạo về âm nhạc của bản thân. Cô gửi ghi chú và bản nháp đầu tiên của bài luận cho nhà trường, nhưng vẫn được thông báo mình sẽ phải trả lời chất vấn từ hội đồng kỷ luật.

Lo sợ không thể nhận bằng và lãng phí hàng chục nghìn bảng Anh tiền học, Alice tìm đến bộ phận hỗ trợ sinh viên của trường, nhưng được trả lời họ đang quá bận. Cô tiếp tục tìm đến tư vấn pháp lý. Louise O'Driscoll, luật sư chuyên về giáo dục, nhận thù lao hơn 3.000 bảng Anh và giúp cô bác bỏ cáo buộc gian lận.

Theo Financial Times, giải pháp thuê luật sư ngày càng phổ biến với những sinh viên bị cáo buộc có hành vi sai phạm liên quan đến AI trong bối cảnh trường đại học siết chặt việc lạm dụng công nghệ. O'Driscoll cũng nhận định, có "sự gia tăng đáng kể" các trường hợp tương tự năm nay.

Vài năm qua, nhiều trường học và giáo viên sử dụng phần mềm phát hiện AI nhằm tìm ra học sinh gian lận, nhưng hiệu quả kém ổn định. Theo ABC News, năm 2024, Đại học Công giáo Australia (ACU) ghi nhận hơn 5.000 vụ nghi ngờ vi phạm học thuật liên quan đến AI, nhưng 1/4 số này sau đó được minh oan vì Turnitin, phần mềm kiểm tra đạo văn phổ biến, gặp lỗi.

Dữ liệu của Trung tâm Nghiên cứu Pew chỉ ra, 35% trang web xuất bản kể từ khi ChatGPT ra mắt tháng 11/2022 đến tháng 7/2026 có dấu hiệu viết bởi AI, tăng mạnh so với mức 18% cuối 2023. Khi công nghệ này ngày càng phổ biến trong xã hội, nỗ lực phân biệt giữa nội dung của con người và sản phẩm máy móc cũng tăng.

Theo Business Insider, LinkedIn khuyến khích người dùng báo cáo bài đăng trông giống "rác AI". Nền tảng Substack gắn nhãn bài viết nghi ngờ do AI tạo ra. Google cũng phát triển công cụ giúp người dùng kiểm tra hình ảnh và video mà họ xem có phải sản phẩm AI hay không. Anthropic cũng đóng dấu nhận diện lên văn bản tạo bằng mô hình Claude của công ty.

Giới chuyên gia nhận định, AI mang tới nhiều ích lợi, nhưng cũng tạo nên "kỷ nguyên của sự ngờ vực", nơi độc giả liên tục đặt câu hỏi liệu những gì họ đang đọc có phải do AI hay không, còn người làm nội dung cố gắng hết sức để chứng minh "tính người" của tác phẩm.

Thu Thảo tổng hợp