Làn sóng bạo lực bùng phát tại nhiều bang ở Mexico sau khi lực lượng đặc nhiệm nước này hôm 22/2 mở chiến dịch đột kích, tiêu diệt Nemesio Oseguera Cervantes, biệt danh "El Mencho", thủ lĩnh băng đảng ma túy Jalisco New Generation Cartel (CJNG) tại bang Jalisco.
Băng CJNG sau đó mở nhiều cuộc tấn công nhằm vào lực lượng chính phủ ở miền tây Mexico, phóng hỏa nhà cửa và phương tiện trên đường phố, đấu súng với lực lượng an ninh.
Quân đội Mexico đã triển khai gần 10.000 binh sĩ đến khu vực miền tây để kiểm soát tình hình. Họ vấp phải những cuộc tấn công, phục kích ác liệt từ các tay súng của CJNG, vốn khét tiếng bạo lực và được vũ trang mạnh không kém quân đội.
Khói đen bốc lên trong bãi đỗ xe của siêu thị Costco thuộc Puerto Vallarta, thị trấn du lịch nổi tiếng của Mexico thuộc bang Jalisco, khi các tay súng băng đảng tấn công lực lượng an ninh.
Du khách người Mỹ Steve Perkins, 57 tuổi, đang kẹt tại Puerto Vallarta cùng vợ và bạn bè sau khi hàng loạt hãng hàng không hủy chuyến. Perkins nói ông nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn, tiếng la hét của người dân quanh khách sạn giữa các đợt giao tranh.
"Có lúc chúng tôi thấy 7-8 cột khói đen kịt bao quanh. Toàn bộ khu trung tâm trong vịnh bị bao phủ bởi khói đen. Rất đáng sợ", ông nói.
Cảnh sát Mexico chĩa súng khỏi cửa sổ ôtô khi tuần tra tại Guadalajara, thủ phủ bang Jalisco, ngày 23/2.
Thống đốc Jalisco Pablo Lemus Navarro đã kích hoạt tình trạng "báo động đỏ", đình chỉ giao thông công cộng và kêu gọi người dân ở trong nhà. Chính quyền bang cũng thông báo đóng cửa trường học và hoãn các sự kiện đông người cho đến khi bạo lực lắng xuống.
Vệ binh Quốc gia giải tán đám đông bên ngoài Văn phòng Tổng Công tố ở thủ đô Mexico City.
Bộ trưởng An ninh Mexico Omar Garcia Harfuch ngày 23/2 cho biết 25 thành viên Lực lượng Vệ binh Quốc gia thiệt mạng trong các đợt tấn công báo thù của CJNG.
Khoảng 30 nghi phạm bị tiêu diệt ở Jalisco, nơi xảy ra ít nhất 6 vụ tấn công trả thù của băng đảng ma túy. Tổng cộng hơn 70 người thiệt mạng, gồm quân nhân, dân thường, công chức và các tội phạm băng đảng, trong ba ngày qua.
Bộ trưởng Quốc phòng Mexico Ricardo Trevilla cho biết quân đội đã tiêu diệt thêm một thành viên cấp cao của CJNG trong ngày 23/2, được cho là đầu não điều phối các vụ báo thù với mức thưởng hơn 1.000 USD cho mỗi binh sĩ bị sát hại.
Xe tải bị thiêu rụi trên tuyến đường dẫn vào thành phố Guadalajara. Giới chức Mexico ước tính CJNG đã thiết lập hơn 250 chốt chặn phong tỏa giao thông ở 20 bang trên cả nước và đốt cháy nhiều phương tiện.
Tại Guadalajara, thành phố lớn thứ hai Mexico, giao thông khá thưa thớt vào sáng đầu tuần, khi người dân không dám ra đường vì lo sợ bạo lực băng đảng.
Hơn 1.000 người đã bị kẹt tại sở thú Guadalajara và phải ngủ trên xe buýt trong đêm. Giám đốc sở thú Luis Soto Rendon cho biết nhiều người chọn lánh nạn tại đây từ sáng 22/2 khi bạo lực bùng phát và họ nhận ra về nhà lúc này quá nguy hiểm.
Những người buộc phải đi làm cũng rất thận trọng khi di chuyển trong thành phố. Irma Hernandez, một nhân viên bảo vệ khách sạn 43 tuổi tại Guadalajara, cho biết xe buýt không hoạt động nên cô không có cách nào tới chỗ làm, buộc sếp của cô phải sắp xếp xe riêng để đón.
Siêu thị tại Guadalajara bị đập phá giữa làn sóng bạo lực băng đảng.
CJNG được xem là một trong những tổ chức tội phạm đông đảo và bạo lực nhất Mexico. Ông trùm Oseguera Cervantes, 59 tuổi, sáng lập băng đảng này trong giai đoạn 2007-2009 và kiểm soát nhiều khu vực tại Jalisco.
Băng đảng khét tiếng với các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng an ninh, sử dụng vũ khí hạng nặng, thiết bị không người lái mang chất nổ và từng bắn hạ trực thăng quân sự.
Vào tháng 2/2025, chính phủ Mỹ đã liệt CJNG vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài.
Mexico hy vọng cái chết của trùm ma túy El Mencho sẽ làm giảm áp lực từ chính quyền Tổng thống Donald Trump trong trấn áp các băng đảng ma túy. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại tình hình bạo lực sẽ tồi tệ hơn khi băng đảng này thực hiện các hoạt động trả thù.
Quân nhân Mexico canh gác tuyến đường dẫn vào thị trấn Tapalpa, nơi diễn ra cuộc đột kích khiến El Mencho thiệt mạng.
Giới phân tích cảnh báo cái chết của El Mencho có thể châm ngòi cho cuộc đấu đá tranh giành địa bàn và ảnh hưởng giữa CJNG và băng đảng Sinaloa đối địch, khiến bạo lực trở nên tồi tệ hơn.
Thanh Danh (Theo AP)