Khi ngành logistics tiến gần đến năm 2026, thị trường vận tải đang trải qua giai đoạn trì trệ hiếm thấy. Nhu cầu kéo dài ở mức thấp cùng áp lực biên lợi nhuận dai dẳng khiến những điểm yếu từng bị bỏ qua nay trở nên rõ rệt. Việc của các doanh nghiệp logistics bên thứ ba (3PL) không nằm ở cước vận chuyển rẻ hơn, mà ở việc xây dựng những mạng lưới thông minh, linh hoạt và tự động hóa cao hơn.
Không thể cạnh tranh bằng giá rẻ
Cước vận tải vốn đã chạm đáy, khó có khả năng giảm sâu hơn trong năm tới. Lương tài xế tiếp tục tăng nhanh hơn lạm phát, trong khi chi phí bảo hiểm leo thang do trộm cắp và gian lận hàng hóa đã "ăn mòn" phần lớn dư địa lợi nhuận còn lại.
Điều này đặt các 3PL trước ngã rẽ. Cạnh tranh đơn thuần bằng giá không còn khả thi. Những doanh nghiệp chiến thắng vào năm 2026 sẽ là những đơn vị ưu tiên hiệu suất chiến lược, nâng cao hiệu quả, tăng sức chống chịu và khả năng thích ứng.
Xây dựng lô hàng và mạng lưới thông minh hơn
Các 3PL bứt phá trong năm 2026 sẽ là những doanh nghiệp xây dựng mạng lưới dựa trên dữ liệu, có khả năng loại bỏ lãng phí. Tối ưu hóa mạng lưới - từng được nhắc đến nhiều nhưng triển khai chưa đồng đều - nay trở thành năng lực thiết yếu.
Chuỗi cung ứng hiện đại ngày càng phân tán. Nhà sản xuất phụ thuộc nhiều hơn vào các đối tác gia công, thường nằm xa trụ sở hoặc trung tâm phân phối. Khoảng cách địa lý này có thể đẩy mạnh chi phí vận chuyển hàng đầu vào. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, việc hiểu rõ tác động chi phí và mức độ phục vụ khi thiết kế mạng lưới phân phối trở nên quan trọng hơn.
Các 3PL giàu năng lực cung cấp dịch vụ phân tích mạng lưới, lập bản đồ toàn bộ các điểm nút - từ nhà cung cấp, nhà máy đến trung tâm phân phối và điểm giao cuối - nhằm chỉ ra những bất cập. Từ đó, doanh nghiệp có thể đưa ra quyết định tái bố trí, hợp nhất hoặc hợp tác trong tầm nhìn 3 đến 5 năm.
Các 3PL biết kết hợp kinh nghiệm con người với AI và máy móc sẽ vượt qua những khó khăn trong ngành. Ảnh: CreativeSeven
Một bài toán khác là lượng đặt hàng tối thiểu (MOQ). Khuyến khích đơn hàng lớn có thể làm tăng chi phí vận chuyển trước mắt nhưng về dài hạn lại giúp giảm tổng chi phí đến tay khách hàng. Song song đó là tối ưu hóa vận tải: gom các lô hàng nhỏ thành chuyến xe tối ưu, phối hợp phương thức vận chuyển và điều phối luồng hàng để giảm quãng đường rỗng. Nếu chưa xử lý hiệu quả các lô LTL (vận chuyển hàng lẻ, không đầy xe) kém hiệu quả, doanh nghiệp đã bị tụt lại phía sau.
Nền tảng của tất cả là công nghệ hiển thị theo thời gian thực. Tích hợp ELD (thiết bị ghi nhận dữ liệu hành trình điện tử) và GPS đã vượt xa việc "theo dõi vị trí" đơn thuần, cho phép phát hiện lệch tuyến, dự báo trễ chuyến và cảnh báo rủi ro trộm cắp hay tuân thủ ngay lập tức. Đây không còn là lợi thế cạnh tranh mà là điều kiện tối thiểu của một mạng lưới hiện đại, an toàn.
Tối ưu kế hoạch nhân sự
Dù tự động hóa phát triển, lao động vẫn là trung tâm chi phí then chốt và nhiều biến động. Lương tài xế tăng, cạnh tranh lao động kho bãi và vận hành vẫn gay gắt.
Để ứng phó, các 3PL đầu tư vào công cụ dự báo và lập kế hoạch nhân sự nâng cao, giúp cân đối nguồn lực với biến động nhu cầu, đặc biệt ở các ngành có mùa cao điểm dồn dập như bán lẻ, nơi tới 60% sản lượng năm có thể rơi vào ba tháng. Nhờ làm "phẳng" các đỉnh - đáy, doanh nghiệp tránh được chi phí dư thừa do thừa người và sụt giảm năng suất khi thiếu nhân lực.
Bên trong tổ chức, nhiều 3PL cũng tự động hóa các khâu hành chính không tạo doanh thu, từ nhập đơn đến xếp lịch. Những công việc từng làm thủ công như check-in tài xế hay xác nhận tuyến đường đang được thay thế bằng quy trình AI, giúp đội ngũ tập trung vào các hoạt động giá trị cao hơn như chăm sóc khách hàng - yếu tố khác biệt thực sự của 3PL hiện đại.
Giảm phụ thuộc lao động nhờ tự động hóa và robot
Hệ thống nâng đỡ tự động, băng chuyền có AI hỗ trợ hay robot dỡ container đã cho thấy hiệu quả đầu tư rõ rệt, thường hoàn vốn sau 2 đến 3 năm. Với các trung tâm xử lý hàng chục nghìn kiện mỗi ngày, tự động hóa không chỉ là lựa chọn hiệu quả mà là giải pháp duy nhất có thể mở rộng, khi lao động thủ công không còn đáp ứng nổi.
Ngoài kho bãi, các nền tảng AI đang tái định hình khối back-office, liên tục tối ưu lô hàng và điều chỉnh lịch trình mà không cần can thiệp con người. Mục tiêu không phải thay thế con người mà tái phân bổ họ vào những công việc tạo giá trị cao hơn, đồng thời giảm rủi ro thiếu hụt nhân lực.
Nắm bắt giai đoạn ổn định
Dự báo cho thấy năm 2026 có thể tương đối ổn định, dù chưa phục hồi mạnh. Đây là "khoảng lặng hiếm hoi" để doanh nghiệp chuẩn bị cho chu kỳ tiếp theo. Đầu tư công nghệ và rà soát quy trình trong giai đoạn ổn định cho phép thử nghiệm, tích hợp và hoàn thiện trước khi thị trường biến động trở lại.
Các 3PL có tầm nhìn cần tận dụng thời điểm này để hiện đại hóa hệ thống, lựa chọn đối tác tự động hóa và xây dựng kịch bản ứng phó với rủi ro thuế quan hay gian lận. Trong cuộc đua công nghệ, chậm chân đồng nghĩa đã tụt hậu.
Triển vọng 2026 cho thấy một sự dịch chuyển căn bản trong cách 3PL cạnh tranh. Người dẫn đầu sẽ không phải là đơn vị có giá thấp nhất mà là những doanh nghiệp sở hữu hệ thống thông minh, kết nối, mạng lưới tối ưu và mức độ tự động hóa ngày càng cao. Khi chuỗi cung ứng trở nên phức tạp, các 3PL biết kết hợp kinh nghiệm con người với AI và máy móc chính là những đơn vị định hình chương tiếp theo của ngành.
Hải My (Theo Food Logistics)