Sau giai đoạn biến động khó lường của nền kinh tế, thị trường lao động năm nay được các chuyên gia dự báo bước vào chu kỳ điều chỉnh mới. Tuyển dụng hiện nay không còn là cuộc đua để lấp đầy sơ đồ tổ chức, mà trở thành bài toán tìm kiếm những cá nhân thực sự phù hợp với mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp.
Theo ông Phạm Thanh Hải, CEO của nền tảng tuyển dụng JobsGO, thị trường đang chuyển từ tư duy tuyển "đủ người" sang "đúng người", tạo ra một giai đoạn phân hóa rõ rệt về năng lực giữa các ứng viên.
Ứng viên nghe tư vấn tuyển dụng tại JobsGO. Ảnh: JobsGO
Ông Hải cho biết, trong bối cảnh chi phí vận hành tăng cao và áp lực về lợi nhuận đè nặng, các doanh nghiệp đang thay đổi phương thức tiếp cận nhân sự. Thay vì tuyển dụng ồ ạt để dự phòng, nhiều đơn vị chuyển sang mô hình tuyển dụng tinh gọn, tập trung vào giá trị thực tế mà mỗi cá nhân có thể đóng góp ngay lập tức. Xu hướng này kéo theo sự sụt giảm ở các vị trí dành cho người chưa có kinh nghiệm. Nhiều doanh nghiệp đang âm thầm cắt giảm các chương trình thực tập và vị trí mới bắt đầu (entry-level). Thay vào đó, họ ưu tiên giao việc theo dự án ngắn hạn hoặc sử dụng các giải pháp công nghệ để thay thế vị trí ít đòi hỏi chuyên môn sâu.
Theo nghiên cứu mới nhất của Đại học Stanford về thị trường lao động toàn cầu, số lượng việc làm cho nhóm lao động trẻ (từ 22-25 tuổi) trong các ngành nghề tiếp xúc nhiều với AI như lập trình và dịch vụ khách hàng giảm tới 16%.
Tại Việt Nam, dữ liệu từ hệ thống JobsGO cho thấy sự khốc liệt này thể hiện rõ nét trong ngành Công nghệ Thông tin. Trong năm 2025, có hơn 51.000 lượt ứng tuyển chỉ cho khoảng 3.600 tin đăng ở vị trí Lập trình và Phát triển phần mềm. Tỷ lệ trung bình 14 ứng viên tranh một vị trí cho thấy mức độ cạnh tranh ở nhóm nhân sự trẻ đang đạt mức cao nhất trong nhiều năm qua.
"Điều này đặt sinh viên mới tốt nghiệp vào tình thế tiến thoái lưỡng nan: cần kinh nghiệm để có việc làm nhưng lại cần tìm việc làm để tích lũy kinh nghiệm", ông Hải đánh giá.
Các chuyên viên tư vấn từ JobsGO chia sẻ kinh nghiệm cho ứng viên. Ảnh: JobsGO
Trước tiêu chuẩn tuyển dụng ngày càng nâng cao, theo chuyên gia từ JobsGO kinh nghiệm thôi chưa đủ. Khi doanh nghiệp ưu tiên những người có thể tạo ra kết quả ngay lập tức, cách thể hiện năng lực của ứng viên cần có sự đột phá. Những mẫu CV chỉ dừng lại ở việc liệt kê nhiệm vụ sẽ khó tạo được sự khác biệt. Nhà tuyển dụng hiện đại quan tâm nhiều hơn đến bằng chứng cụ thể về việc ứng viên đã giải quyết vấn đề gì, tác động của giải pháp đó ra sao và bài học rút ra là gì.
"Vì vậy, bên cạnh việc tối ưu CV theo hướng ngắn gọn và minh chứng bằng số liệu, ứng viên cần chủ động xây dựng hồ sơ năng lực (Portfolio) để chứng minh trực quan các sản phẩm hoặc dự án thực tế từng thực hiện", ông Hải nói rõ.
Mô hình Portfolio vốn phổ biến trong ngành sáng tạo như thiết kế hay kiến trúc, nay đang lan rộng sang các lĩnh vực khác như lập trình, marketing hay quản trị dự án. Với lập trình viên, đó có thể là các dự án cá nhân hoặc mã nguồn chia sẻ công khai; với nhân sự kinh doanh, đó là những biểu đồ tăng trưởng doanh số thực tế. Theo ông Hải, ở những vị trí đề cao năng lực thực hành, một Portfolio thuyết phục sẽ là điểm cộng lớn giúp hồ sơ vượt qua các vòng sàng lọc gắt gao. Đây cũng là cách để ứng viên tự tạo ra trải nghiệm khi chưa có cơ hội làm việc chính thức tại các tổ chức lớn.
Đứng trước bức tranh tuyển dụng chọn lọc, chuyên gia khuyến nghị người lao động không thể tiếp cận thị trường bằng tư duy cũ. Việc rà soát lại bộ kỹ năng là yêu cầu bắt buộc, trong đó tập trung vào những kỹ năng tạo ra giá trị trực tiếp và có thể định lượng. Chuyên gia nhấn mạnh thị trường năm nay không thiếu cơ hội, nhưng những cơ hội chất lượng chỉ dành cho người thực sự sẵn sàng. Doanh nghiệp đang tuyển chọn kỹ lưỡng hơn, buộc người lao động phải đầu tư nghiêm túc hơn cho cả năng lực chuyên môn lẫn cách thức trình bày hồ sơ. Việc hiểu rõ yêu cầu của vị trí ứng tuyển và thể hiện giá trị cá nhân cụ thể là "chìa khóa" để tồn tại và phát triển.
Bên cạnh đó, sự bùng nổ của công nghệ đang thúc đẩy quá trình tuyển dụng diễn ra nhanh chóng và minh bạch hơn, nhưng đồng thời khiến cuộc đua giành việc làm gay gắt. Công nghệ giúp nhà tuyển dụng sàng lọc ứng viên chính xác hơn, do đó những hồ sơ hời hợt hoặc thiếu sự đầu tư sẽ bị loại bỏ ngay từ vòng đầu tiên.
Ông Phạm Thanh Hải khẳng định thị trường sẽ không bao giờ đóng cửa với những người có năng lực thực sự và biết cách thích nghi. Ông cho rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở số lượng tin tuyển dụng mà nằm ở việc ứng viên sẵn sàng để chứng minh giá trị bản thân. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tinh thần cập nhật liên tục các xu thế sẽ quyết định vị thế của người lao động trong chu kỳ kinh tế mới này.
(Nguồn: JobsGO)