Doanh nghiệp thích ứng quy định EUDR qua quản trị chuỗi giá trị cà phê

Đại diện Nestlé Việt Nam đánh giá quy định chống phá rừng của EU (EUDR) là cơ sở để doanh nghiệp số hóa dữ liệu vườn cây, thúc đẩy nông nghiệp tái sinh và gia tăng giá trị chế biến cà phê.

Tại hội thảo "Nâng cao giá trị, đảm bảo tuân thủ và thúc đẩy tăng trưởng xanh trong ngành cà phê và ca cao" do Tổ chức quốc tế 4C phối hợp Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) tổ chức ngày 17/9 tại TP HCM, ông Bạch Thanh Tuấn, Phó chủ tịch VICOFA, cho biết kim ngạch xuất khẩu cà phê toàn ngành đạt khoảng 9 tỷ USD trong năm 2025. Trong đó, EUDR đặt ra yêu cầu minh bạch hóa nguồn gốc dữ liệu. Theo ông Cyril Loisel, Bí thư Thứ nhất Phái đoàn EU tại Việt Nam, quy định nhằm ngăn các mặt hàng liên quan đến phá rừng lưu thông vào thị trường này, dự kiến áp dụng từ ngày 30/12 với doanh nghiệp quy mô lớn, vừa và từ 30/6/2027 với doanh nghiệp nhỏ.

Đánh giá về tác động của EUDR, ông Phạm Phú Ngọc, Giám đốc Nông nghiệp Nestlé Việt Nam kiêm Trưởng đại diện doanh nghiệp tại Tây Nguyên, cho rằng thách thức lớn nhất của quy định nằm ở việc chứng minh nguồn gốc hợp pháp và tọa độ địa lý của từng mảnh vườn. Theo ông Ngọc, để đáp ứng yêu cầu này, doanh nghiệp phải quản trị chuỗi cung ứng khép kín từ người nông dân, thương lái trung gian cho đến nhà máy chế biến. "Doanh nghiệp nào chuẩn bị sớm về dữ liệu vùng trồng sẽ có ưu thế hơn trong việc duy trì thị phần xuất khẩu sang châu Âu", ông Ngọc nhận định.

Từ thực tế triển khai chương trình Nescafé Plan tại Việt Nam từ năm 2011, đại diện Nestlé cho biết đơn vị đã liên kết với hơn 23.000 nông hộ tại các tỉnh Tây Nguyên để xây dựng hệ thống dữ liệu số. Nhằm hỗ trợ nông dân thích ứng với yêu cầu của EUDR, Nestlé cùng các đối tác chi trả chi phí đo vẽ tọa độ ranh giới đất canh tác, tích hợp phần mềm quản lý và hỗ trợ thủ tục cấp chứng nhận theo chuẩn quốc tế. Đại diện doanh nghiệp nhận định việc số hóa dữ liệu vườn cây đòi hỏi sự tham gia trực tiếp của nông dân, do đó doanh nghiệp phải kết hợp việc kiểm soát nguồn gốc với hoạt động chuyển giao kỹ thuật để nông dân thấy rõ lợi ích kinh tế.

Ở khâu canh tác, ông Phạm Phú Ngọc cho hay doanh nghiệp định hướng nông dân chuyển dịch sang mô hình nông nghiệp tái sinh. Phía doanh nghiệp hướng dẫn nông dân đo lường lượng nước tưới, tính toán lượng phân bón dựa trên nhu cầu thực tế của cây trồng và ưu tiên các giải pháp sinh học để giảm thiểu hóa chất. Bên cạnh đó, doanh nghiệp khuyến khích mô hình trồng xen tiêu, mắc ca trong vườn cà phê. Theo đánh giá của Nestlé, phương pháp xen canh không chỉ giúp giữ ẩm cho đất và bảo vệ đa dạng sinh học theo tiêu chuẩn xanh, còn tạo thêm nguồn thu nhập phụ, giúp người trồng cà phê phân tán rủi ro khi thị trường nông sản biến động giá.

Bên cạnh việc quản lý vùng nguyên liệu, đại diện Nestlé nhận định việc đầu tư công nghệ chế biến sâu là yếu tố then chốt để gia tăng giá trị thương mại cho cà phê sau khi đã đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật. Doanh nghiệp này cho biết đã giải ngân gần 580 triệu USD vào các cơ sở chế biến cà phê chất lượng cao tại Việt Nam để xuất khẩu thành phẩm sang gần 40 thị trường. Tháng 8 vừa qua, đơn vị đưa vào vận hành dây chuyền đóng gói cà phê hòa tan hũ thủy tinh với công suất 350.000 hũ mỗi ngày để phục vụ 11 quốc gia. Đại diện doanh nghiệp cho rằng việc vận hành cùng lúc nhiều thị trường xuất khẩu đòi hỏi quy trình kiểm soát chất lượng đồng nhất và sự linh hoạt cao trong khâu đóng gói.

Theo nhìn nhận từ phía Nestlé, việc tuân thủ các quy định quốc tế như EUDR đòi hỏi nguồn lực đầu tư dài hạn và sự phối hợp đồng bộ giữa các mắt xích trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp này xem các rào cản kỹ thuật của thị trường nhập khẩu là cơ sở để các nhà sản xuất tái cấu trúc vùng trồng, nâng cao năng lực quản trị dữ liệu và chuyển đổi mô hình canh tác theo hướng bền vững hơn.

Thanh Thư