Ngày 19/1, Chính phủ ban hành Nghị định 29 về sàn giao dịch carbon trong nước. Theo đó, hai loại hàng hóa được giao dịch là hạn ngạch khí nhà kính và tín chỉ carbon.
Các bên tham gia giao dịch hạn ngạch là các cơ sở phát thải khí nhà kính phải kiểm kê hàng năm, như nhà máy nhiệt điện, sắt thép, xi măng.
Cơ chế giao dịch được thiết kế tương tự thị trường chứng khoán nhưng có một số đặc thù. Doanh nghiệp muốn mua bán phải mở tài khoản tại công ty chứng khoán, tách biệt với các tài khoản giao dịch tài chính khác. Kết quả giao dịch sẽ được Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) công bố vào cuối ngày.
Điểm khác biệt lớn so với chứng khoán phái sinh hay cơ sở là hoạt động thanh toán tiền và chuyển giao tín chỉ được thực hiện tức thời theo từng giao dịch, thay vì áp dụng cơ chế bù trừ trung tâm (CCP).
Hạn ngạch là lượng khí nhà kính quy đổi sang CO2 mà cơ sở được cơ quan quản lý cho phép phát thải trong một năm. Nếu phát thải vượt mức được phân bổ, doanh nghiệp sẽ phải mua lượng dôi dư từ các cơ sở khác trên sàn giao dịch.
Tín chỉ carbon (carbon credit) là một loại giấy phép hoặc chứng chỉ có thể giao dịch, có giá trị mua bán và cung cấp cho người nắm giữ tín chỉ quyền phát thải một tấn CO2 hoặc loại khí thải khác nằm trong danh sách khí thải nhà kính.
Các công ty chứng khoán tham gia hệ thống có trách nhiệm kiểm tra số dư tiền và hàng hóa (hạn ngạch, tín chỉ) của khách hàng trước khi đặt lệnh. Hàng tháng, đơn vị này phải gửi sao kê tài khoản tiền và lưu ký cho doanh nghiệp.
Ngân hàng được chọn thanh toán giao dịch cần đảm bảo vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng và có lãi trong hai năm gần nhất. Họ có trách nhiệm quản lý chi tiết số dư tiền gửi thanh toán giao dịch hạn ngạch, tín chỉ của doanh nghiệp theo thông tin do công ty chứng khoán cung cấp, nhằm đảm bảo thanh toán đúng giao dịch.
Việt Nam vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon trong nước đến năm 2028, miễn phí dịch vụ. Phí này sẽ được tính từ năm 2029, khi sàn được vận hành chính thức.
Thủy Trương