Thứ bảy, 21/3/2026
Thứ hai, 9/3/2026, 11:30 (GMT+7)

Danh tướng đầu tiên chủ trương 'tiên phát chế nhân'

Đáp án: Lý Thường Kiệt.

Lý Thường Kiệt (1019–1105), tên thật Ngô Tuấn, tự Thường Kiệt, là danh tướng kiệt xuất thời nhà Lý. Ông nổi tiếng với chiến công chỉ huy cuộc kháng chiến chống Tống (1075–1077) và bài thơ "Nam quốc sơn hà" – được xem như bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của Việt Nam.

Ngoài tài thao lược quân sự, Lý Thường Kiệt còn nổi tiếng là vị quan nhân đức, chăm lo dân sinh, phát triển Phật giáo và xây dựng nhiều công trình ở Thanh Hóa như chùa Linh Xứng, chùa Báo Ân. Ông qua đời năm 1105, được truy phong Việt Quốc công, thờ phụng tại nhiều địa phương. Gia phả họ Ngô ghi ông là hậu duệ đời thứ chín của Ngô Quyền.

Tên ông hiện được đặt cho nhiều con đường, trường học và di tích trên khắp Việt Nam, tượng trưng cho tinh thần tự chủ và ý chí quật cường của dân tộc.

Sử thần nhà Lê Trung hưng Ngô Thì Sĩ, trong sách Việt sử tiêu án, đã đề cao Lý Thường Kiệt qua việc so sánh chiến công đánh Tống của ông với các chiến thắng của Ngô Quyền, Lê Đại Hành và Trần Hưng Đạo:

'Nước ta đánh nhau với quân nước Trung Hoa nhiều lần, từ vua Nam Đế trở về trước, việc đã lâu rồi, sau này vua Ngô Tiên Chúa đánh Bạch Đằng, vua Lê Đại Hành đánh trận Lạng Sơn, vua Trần Nhân Tôn đánh đuổi được Toa Đô, Thoát Hoan, những trận được vẻ vang đó là câu chuyện hãnh diện của nước ta, nhưng đều là giặc đến đất nước, bất đắc dĩ mà phải ứng chiến. Còn đến đường đường chính chính đem quân vào nước người, khi đánh không ai địch nổi, khi kéo quân về không ai dám đuổi theo, như trận đánh Ung Liêm này thật là đệ nhất võ công, từ đấy người nước Tầu không dám coi thường chúng ta, đến những đồ cống, hình thức thơ từ, không dám hà trách, chỉ sợ lại sinh ra hiềm khích. Đến thơ từ của nước ta đưa cho Trung Hoa chỉ dùng có hai tấm ván sơn đen, liệt tên vài vị đại thần dùng ấn tín Trung thư môn hạ mà đóng vào, thế thì triều Lý được trịch với Tống nhiều lắm'.

Sử gia đời Nguyễn Phan Huy Chú trong sách Lịch triều hiến chương loại chí, quyển IX, có nhận xét về vị trí của Lý Thường Kiệt so với các nhà chính trị, quân sự khác của Đại Việt thời Lý:

'Danh tướng triều Lý chỉ có Lê Phụng Hiểu, Lý Thường Kiệt là hơn cả. Công dẹp nạn, mở mang bờ cõi của hai người rõ rệt đáng ghi, không hổ là bậc tướng có tiếng và tài giỏi. Còn như Đào Cam Mộc giúp vua lên ngôi, Tông Đản đánh giặc, dẫu có công lao một thời, nhưng mưu lược không rõ rệt; công việc trong lúc làm quan không thấy gì cho nên không chép'.

>> Thử giải những ô chữ khác

Quay lại