Những năm qua, chính quyền xã Bắc Hà chú trọng đầu tư, duy tu và quản lý hệ thống cấp nước sinh hoạt nông thôn, góp phần cải thiện điều kiện sống, nâng cao vệ sinh môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Theo UBND xã, toàn xã hiện có 46 công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn, cung cấp nước cho 1.237 hộ dân cùng các trường học trên địa bàn. Riêng khu vực trung tâm xã do chi nhánh Cấp nước Bắc Hà (Công ty cổ phần Cấp nước tỉnh Lào Cai) quản lý. Các công trình chủ yếu khai thác nguồn nước từ khe suối và mạch nước tự nhiên, qua bể lọc thô rồi dẫn về các khu dân cư.
Một công trình khai thác nguồn nước từ khe suối và mạch nước tự nhiên của người dân xã Bắc Hà. Ảnh: Nguyễn Oanh
Ông Cao Trọng Đại, Trưởng phòng Kinh tế xã Bắc Hà, cho biết sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, xã đã chỉ đạo rà soát toàn bộ hệ thống công trình và nhu cầu sử dụng nước của người dân. Phần lớn công trình được giao cho tổ, đội cấp nước tại thôn trực tiếp quản lý, vận hành. Cách làm này phát huy vai trò tự quản của cộng đồng, giúp công trình hoạt động ổn định và bền vững hơn.
Tuy nhiên, theo ông Đại, công tác quản lý và vận hành hệ thống cấp nước nông thôn vẫn còn không ít khó khăn. Một số công trình được đầu tư từ lâu đã xuống cấp, đường ống hư hỏng gây thất thoát nước. Đội ngũ quản lý chủ yếu làm việc kiêm nhiệm, thiếu cán bộ chuyên trách; kinh phí bảo trì, bảo dưỡng còn hạn chế.
Bên cạnh đó, nhiều công trình phục vụ chủ yếu cho hộ dân là đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế còn khó khăn, nên việc thu phí sử dụng nước gặp nhiều trở ngại. Ý thức bảo vệ công trình của một bộ phận người dân chưa cao, vẫn xảy ra tình trạng tự ý đấu nối, sử dụng nước lãng phí, ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành.
Tại thôn Trung La - một trong những địa bàn có công trình cấp nước sinh hoạt điển hình của xã Bắc Hà, người dân ghi nhận rõ những thay đổi tích cực. Bà Lồ Thị Dín, thôn Trung La, cho biết trước đây gia đình phải gánh nước từ khe suối cách nhà hơn một km, rất vất vả. Từ khi có công trình cấp nước, sinh hoạt thuận tiện hơn, trẻ em được sử dụng nước sạch thường xuyên, sức khỏe cải thiện rõ rệt.
Theo ông Thào Seo Pao, Trưởng thôn Trung La, hệ thống cấp nước của thôn được xây dựng hơn 10 năm trước, hiện cung cấp nước cho khoảng 100 hộ dân của ba thôn, trong đó riêng thôn Trung La có 46 hộ. Nguồn nước cơ bản bảo đảm, song nhiều đoạn ống đã cũ, thường xuyên rò rỉ, đặc biệt vào mùa khô khiến áp lực nước giảm. Tổ quản lý công trình chỉ có ba người, đều kiêm nhiệm nên việc kiểm tra, bảo dưỡng chưa được thực hiện thường xuyên.
UBND xã Bắc Hà cho biết đã nhiều lần hỗ trợ sửa chữa các hạng mục xuống cấp, song do nguồn kinh phí hạn hẹp nên mới chỉ khắc phục tạm thời. Người dân địa phương mong muốn được đầu tư thay thế hệ thống đường ống chính, đồng thời được tập huấn kỹ thuật để chủ động hơn trong công tác vận hành và bảo trì.
Bên cạnh những khó khăn, phong trào bảo vệ nguồn nước và sử dụng nước tiết kiệm đang dần được người dân Bắc Hà hưởng ứng. Nhiều hộ đã nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh khu vực đầu nguồn, không xả rác, không làm ô nhiễm khe suối.
Thời gian tới, UBND xã Bắc Hà định hướng tăng cường xã hội hóa công tác cấp nước sinh hoạt, huy động thêm các nguồn lực đầu tư. Đồng thời, địa phương sẽ phối hợp với các ngành chuyên môn tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ các công trình xuống cấp để kịp thời sửa chữa, cùng với việc đẩy mạnh tuyên truyền, xây dựng quy chế sử dụng nước tiết kiệm và bảo vệ công trình công cộng.
Ánh Dương