Cách các phường TP HCM giải ngân nhanh, nhận thưởng trăm tỷ

Tính giá đất đền bù theo thị trường, điều chuyển vốn khỏi dự án chậm, sớm thanh toán cho nhà thầu... giúp các địa phương giải ngân nhanh vốn đầu tư công, được thưởng 100-200 tỷ đồng.

Gần 18h ngày 19/10, cuộc họp giữa lãnh đạo UBND phường An Lạc và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường mới kết thúc. Hai công trình trường Hoàng Thế Thiện, hồ bơi sẽ được ưu tiên vốn; ba dự án khác thống nhất được giá bồi thường.

"Không để vốn nằm ở những dự án chưa đủ điều kiện giải ngân, điều tiết ngay các công trình đang làm tốt, đảm bảo khối lượng, tiến độ", ông Lê Minh Nhựt, Phó chủ tịch UBND phường, kết luận.

Điều chuyển vốn linh hoạt giữa các dự án là một trong những cách làm giúp An Lạc, quy mô dân số hơn 172.000 người, đẩy nhanh tiến độ. Năm nay, phường được giao 1.425 tỷ đồng vốn đầu tư công, thuộc nhóm địa phương nhận vốn lớn của TP HCM. Đến giữa tháng 10, tỷ lệ giải ngân đạt hơn 86%, tương đương trên 1.200 tỷ đồng. Phường cam kết hoàn thành toàn bộ kế hoạch vốn vào cuối năm.

Theo ông Nhựt, Ban Quản lý dự án rà soát tiến độ theo tuần, tháng, đánh giá khả năng hấp thụ vốn của 63 dự án được giao làm chủ đầu tư. Thay vì để tiền chờ ở những công trình vướng mặt bằng, thủ tục pháp lý, phường chuyển vốn sang các dự án đủ điều kiện triển khai.

Cơ chế cho phép chủ đầu tư điều chuyển vốn nội bộ giúp nguồn lực được phân bổ sát tiến độ thực tế, đồng thời tạo áp lực thi đua giữa các nhà thầu. Phường cũng đẩy nhanh nghiệm thu, thanh quyết toán khối lượng hoàn thành để đơn vị thi công sớm nhận tiền.

"Chúng tôi xóa định kiến với đơn vị thi công làm với nhà nước thì lâu nhận được tiền", ông Nhựt nói. Ngoài 63 dự án được giao vốn, phường còn quản lý 10 dự án, trong đó có công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng để mở rộng quốc lộ 1A qua địa bàn.

Cách An Lạc khoảng 8 km, tại phường Bình Đông, công trình mở rộng đường D4 từ 2 m lên 20 m, dài gần nửa km, nối đường Phạm Thế Hiển với Tạ Quang Bửu đang được thi công khẩn trương. Dự án thu hồi 7.635 m2 đất, ảnh hưởng 69 hộ dân. Trong gần ba tháng, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng hoàn tất, với gần 245 tỷ đồng được giải ngân.

Đây là một trong những công trình phường Bình Đông hoàn thành bồi thường mà không phải cưỡng chế thu hồi đất. Địa phương cũng đã giải phóng mặt bằng cho nhiều dự án hạ tầng của thành phố như rạch Bà Lớn, đường Bình Tiên, quốc lộ 1A, với tổng kinh phí gần 3.500 tỷ đồng.

Theo ông Nguyễn Đức Huy, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Bình Đông, kết quả này đến từ việc kết hợp chính sách bồi thường với cách làm sát dân của chính quyền cơ sở.

Phương án bồi thường được xây dựng trên cơ sở giá đất cụ thể, có đơn vị tư vấn thẩm định độc lập. Sau đó, phương án được niêm yết công khai tại UBND phường và khu phố trong 10 ngày để người dân góp ý.

Ngoài đất, nhà cửa được tính bồi thường riêng. Với công trình hợp pháp, giá trị bồi thường được xác định theo đơn giá xây dựng mới do thành phố ban hành hàng năm, không trừ khấu hao.

"Cây xoài, cây mai, mái hiên gì cũng được cộng vào để tính với phương án tính đủ và có lợi cho người dân", ông Huy nói.

Thay vì chỉ thông báo phương án rồi chờ phản hồi, các tổ tuyên truyền, vận động của phường phối hợp với Mặt trận Tổ quốc, bí thư chi bộ và trưởng khu phố đến từng nhà tìm hiểu tâm tư, giải thích chính sách, tiếp nhận kiến nghị. Chính quyền còn hỗ trợ chi phí di dời, sửa nhà, tái định cư, thuê chỗ ở mới...

Bình Đông và An Lạc là hai trong số các địa phương được UBND TP HCM khen thưởng 100-200 tỷ đồng nhờ kết quả giải ngân đầu tư công nổi bật. Chính sách này nhằm cụ thể hóa chủ trương của Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang: địa phương làm tốt được động viên, khích lệ; nơi thực hiện không đạt yêu cầu bị phê bình.

Theo Phó chủ tịch UBND TP HCM Hoàng Nguyên Dinh, khối phường, xã được giao khoảng 40.000 tỷ đồng vốn đầu tư công. Trong 9 tháng, các địa phương đóng góp đáng kể vào kết quả chung, với tỷ lệ giải ngân bình quân khoảng 72%.

Ở cấp thành phố, các chủ đầu tư được giao vốn lớn cũng đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP HCM được giao 60.948 tỷ đồng, lớn nhất thành phố. Đến hết tháng 9, đơn vị giải ngân 47.259 tỷ đồng, đạt 77,5%.

Dự án kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị phụ trách, đạt 75% tiến độ thi công, dự kiến thông xe kỹ thuật cuối năm nay. Trong khi đó, dự án rạch Xuyên Tâm đạt khoảng 30%; hai gói thầu XL-01 và XL-02 phấn đấu hoàn thành vào tháng 12/2027, sớm hơn hợp đồng khoảng 7 tháng.

Năm nay, TP HCM được giao hơn 147.000 tỷ đồng vốn đầu tư công, cao nhất trong 34 tỉnh, thành, chiếm 14,6% tổng kế hoạch vốn cả nước. Áp lực giải ngân rất lớn, nhất là khi tiến độ những tháng đầu năm còn thấp.

Tại hội nghị giao ban kinh tế - xã hội sau 5 tháng, tỷ lệ giải ngân của thành phố mới đạt khoảng 16-17%, thấp hơn nhiều so với yêu cầu đặt ra. Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được gọi kết quả này là "lẹt đẹt", ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng.

Tuy nhiên, tiến độ đã cải thiện rõ trong những tháng tiếp theo. Đến 30/9, thành phố giải ngân hơn 111.000 tỷ đồng, đạt 75,5% kế hoạch, cao hơn 26,3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước và vượt mức bình quân cả nước 62,9%.

Riêng quý III, số vốn giải ngân cao gấp 1,16 lần kết quả sáu tháng đầu năm. Trong ba tháng của quý, TP HCM được Bộ Tài chính đánh giá là một trong hai địa phương có giá trị giải ngân cao nhất cả nước, đồng thời đạt tỷ lệ cao hơn bình quân chung.

Theo Sở Tài chính, bên cạnh sự chủ động của phường, xã, việc thành phố đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cũng góp phần rút ngắn thời gian xử lý công việc. Chính quyền cơ sở được tăng thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư các dự án nhóm B, C, qua đó chủ động hơn trong chuẩn bị dự án và tổ chức thực hiện kế hoạch vốn trung hạn.

Ông Nguyễn Minh Phong, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường An Lạc, cho rằng việc phân cấp cho phường, xã phê duyệt giá bồi thường cũng giúp đẩy nhanh tiến độ. Khi gặp khó khăn, địa phương có thể nhận hỗ trợ chuyên môn từ sở, ngành thay vì chờ xử lý toàn bộ hồ sơ ở cấp thành phố.

Một giải pháp khác là điều hành vốn linh hoạt, siết kỷ luật, không để vốn chờ dự án. Từ đầu năm đến nay, TP HCM đã thực hiện 8 đợt điều chuyển vốn, tổng cộng hơn 45.000 tỷ đồng, từ các dự án chậm hoặc chưa có khả năng giải ngân sang những công trình có khối lượng thực hiện và tiến độ tốt.

Phó chủ tịch UBND phường An Lạc Lê Minh Nhựt cho biết địa phương dự kiến dùng 200 tỷ đồng tiền thưởng để đại tu các trường học đã xây dựng 15-20 năm, đáp ứng nhu cầu dạy và học. Phần kinh phí còn lại sẽ dành nâng cấp, dặm vá các tuyến đường, hẻm thấp, thường xuyên ngập nước, sụt lún; chỉnh trang nhà bia, công viên cây xanh và lắp camera an ninh.

"Khoản thưởng là sự động viên rất lớn, giúp người dân thấy rằng cán bộ làm tốt thì chính người dân được thụ hưởng thành quả", ông Nhựt nói, cho biết phần thưởng còn ghi nhận sự đóng góp của người dân khi bàn giao mặt bằng đúng hạn.

Lê Tuyết