Một đoàn tàu chạy qua Hà Nội, tiến vào lối đi giăng đèn lồng. Khi tàu chuẩn bị tới ga, một nữ du khách nhảy xuống đường ray để tạo dáng chụp ảnh. Vài giây trước khi tàu lao đến kèm theo tiếng còi lớn, cô lùi lại vị trí an toàn, chụp và đăng bài lên mạng xã hội.
Đây là một ngày bình thường ở phố đường tàu Hà Nội, đoạn đường ray dài 400 m với các quán cà phê hai bên, nơi du khách uống bia và xem tàu chạy sát qua người, đôi khi va vào cả bàn ghế.
Chỉ trong vài năm, phố đường tàu đã trở thành điểm đến thu hút lượng lớn khách du lịch tại Việt Nam, bên cạnh vịnh Hạ Long hay địa đạo Củ Chi. Tuy nhiên, chính quyền địa phương nhiều lần nỗ lực đóng cửa khu vực này kể từ khi nó trở nên nổi tiếng trên mạng vào năm 2017.
Lần đầu tiên cơ quan chức năng đóng cửa nơi này vào năm 2019, sau đó là 2022 và gần đây nhất là các đợt rà soát năm 2025 sau sự cố một du khách suýt bị cuốn vào gầm tàu khi chụp ảnh. Bất chấp những nỗ lực, du khách vẫn tìm đến trải nghiệm mỗi ngày.
Phố đường tàu Hà Nội ngày 11/10/2025, hai ngày sau khi video tàu đâm văng bàn ghế lan truyền trên mạng. Ảnh: Hoàng Giang
Tâm lý sợ bỏ lỡ là lý do thúc đẩy khách đến thăm phố đường tàu, cũng giống như người lần đầu tới Paris, nhất định phải ngắm tháp Eiffel. Charlotte Russell, người sáng lập The Travel Psychologist, phân tích con người là sinh vật xã hội và nếu thấy người khác tận hưởng một trải nghiệm, việc muốn làm điều tương tự là tự nhiên.
"Hội chứng sợ bỏ lỡ khi thấy người khác đến phố đường tàu là một phần bản năng", bà nói.
Bearix Stewart-Frommer, sinh viên y khoa người Mỹ, đồng tình với phân tích này. Cô biết đến phố đường tàu qua mẹ. Cô không có động lực sâu xa nào để đến, chỉ tò mò vì địa điểm nổi tiếng trên mạng, được nhiều người bàn tán.
Tuy nhiên, Russell cũng nhấn mạnh yếu tố rủi ro chính là sự mới lạ, đặc biệt đối với những người đến từ các nước như Anh - nơi người dân quen với các quy định, rào chắn và vạch sơn an toàn. Ngược lại, phố đường tàu mang lại cảm giác chân thật, khó tin khi chứng kiến. Thực tế khiến nhóm khách này nhìn nhận lại các quy chuẩn của nước mình và thấy được những góc nhìn khác.
Khách trải nghiệm ở phố đường tàu Hà Nội. Ảnh: Scott Campbell
Tuyến đường sắt Bắc - Nam được người Pháp xây dựng năm 1902, kết nối Hà Nội và TP HCM. 54 năm sau, Tổng cục Đường sắt xây dựng các dãy nhà thấp tầng dọc đoạn đường ở trung tâm Hà Nội cho cán bộ nhân viên. Đến những năm 1970, khu vực này bị coi là khu dân cư nghèo. Người dân thường xuyên bị đánh thức bởi tiếng tàu chạy làm rung chuyển nhà cửa.
"Đây vốn là con phố bình thường có đường ray chạy qua", Minh Anh, một người dân Hà Nội làm việc tại xưởng rượu cho biết. "Khi hình ảnh khu phố lan rộng mạng xã hội, tôi thực sự bất ngờ".
Nhi Nguyễn, hướng dẫn viên của A Taste of Hanoi, từng dẫn khách qua đây trước khi nơi này nổi tiếng, cho biết trước năm 2017 người dân vẫn sinh hoạt bình thường và không loạt quán cà phê cạnh đường ray như bây giờ. Cô nhớ nơi này mang cảm giác nguyên bản hơn - xe máy dựng cách đường ray chỉ vài mét, quần áo phơi ngoài hiên và người dân nấu ăn trên bếp gas nhỏ.
Phố đường tàu hơn 10 năm trước. Ảnh:Vietnam In Focus
Đầu năm 2013, Colm Pierce và Alex Sheal, đồng sáng lập công ty du lịch nhiếp ảnh Vietnam in Focus tại Hà Nội, ra mắt tour "Hà Nội trên đường ray" nhằm giới thiệu cách người dân địa phương thích nghi với cuộc sống cạnh đường tàu. Cùng lúc, tháng 6/2013, Instagram ra mắt tính năng chia sẻ video. Một năm sau, chương trình "Tough Trains" của kênh Travel Channel ghi hình Pierce đi dọc phố đường tàu, mở đầu cho làn sóng du lịch tới đây.
Năm 2017, một người dân bắt đầu bán bia và cà phê, mời du khách nán lại xem tàu chạy qua. Nhận thấy cơ hội kinh doanh, hàng quán xung quanh nhanh chóng mọc lên. Con hẻm cũ kỹ được đặt tên "Phố đường tàu", trang trí thêm đèn lồng và đèn nháy. Du khách học được cách đến trước 30 phút so với lịch tàu chạy, hình thành trải nghiệm đặc trưng - khách được chủ quán dẫn vào các quán ven đường ray, phục vụ đồ uống, chờ khoảnh khắc tàu rít lên chạy qua.
Julia Husum, nữ sinh viên đại học từ Na Uy, đến thăm phố đường tàu vào tháng 2 và cho biết thích trải nghiệm này.
"Chúng tôi đặt nắp chai bia lên đường ray để tàu nghiền phẳng làm đồ lưu niệm", cô nói, cho biết sẽ quay lại.
Liệu phố đường tàu có nổi tiếng nếu không có mạng xã hội là câu hỏi nhiều người đặt ra? Trên thế giới, nhiều người có sức ảnh hưởng đã hành động bất chấp nguy hiểm tại các điểm du lịch, ví dụ leo xuống vách đá ở Dubrovnik hay đứng trên bức tường của cầu Charles ở Prague để chụp ảnh. Tại phố đường tàu, du khách cũng bất chấp an toàn của bản thân để có một bức ảnh đẹp.
Trong khi người dân tranh luận và chính quyền đề xuất dừng vĩnh viễn các đoàn tàu khách, du khách vẫn vượt rào chắn sau mỗi lần đóng cửa. Hiện có hơn 100.000 bài đăng gắn thẻ phố đường tàu trên Instagram.
Hướng dẫn viên địa phương Ngô Phương Loan đánh giá sự thúc đẩy kinh tế là không thể phủ nhận, mang lại nguồn thu nhập cho các gia đình sống dọc khu phố. Mặt khác, nơi này cũng có những thách thức về văn hóa. Khi một khu vực trở thành "tâm điểm" mạng xã hội, di sản lịch sử có thể bị mai một. Thay vì tìm hiểu xem tuyến đường sắt này đã hoạt động thế nào từ thời thuộc địa, mọi người thường rời đi chỉ với một bức ảnh và bỏ lỡ phần hồn thực sự của khu vực.
Hiện tại, công ty Vietnam in Focus đã chuyển các tour nhiếp ảnh sang một khu vực đường sắt khác ít người lui tới hơn nhằm giới thiệu lối sống ven đường tàu.
"Phố đường tàu ngày càng nổi tiếng và đông đúc. Chúng tôi đã khảo sát Hà Nội và tìm thấy một khu chợ địa phương chạy dọc theo tuyến đường sắt ở vùng ngoại ô - một điểm đến mới".
Chu kỳ này có thể sẽ lặp lại cho đến khi giới du lịch trên mạng xã hội phát hiện ra địa điểm đó. Sức hút của phố đường tàu vẫn tồn tại nhưng có thể dịch chuyển sang các không gian mới.
Hoài Anh (Theo BBC)