Arteta - từ cánh tay phải đến đối trọng của Guardiola

Trong suy nghĩ của ban huấn luyện tuyển Anh do Thomas Tuchel dẫn dắt, Arsenal hiện là hình mẫu lý tưởng của một đội bóng Ngoại hạng Anh. Họ thậm chí muốn tái hiện một phần lối chơi này tại World Cup 2026. "Họ có thể làm mọi thứ - xuyên qua, vòng ra hoặc vượt tuyến. Arsenal được tổ chức tuyệt vời, kỷ luật và mỗi cầu thủ đều hiểu rõ vai trò. Họ đã đạt tới đẳng cấp mà phần còn lại chưa có", một nguồn tin thân cận của tuyển Anh nói với Daily Mail.

Sự ngưỡng mộ dành cho Mikel Arteta lan rộng trong giới huấn luyện. Trái lại, một bộ phận người hâm mộ và chuyên gia lại chỉ trích Arsenal vì góp phần khiến bóng đá mùa này trở nên thực dụng hơn. Một HLV tại Ngoại hạng Anh nhận xét: "Mọi người nói nhiều về Pep Guardiola, điều đó xứng đáng. Nhưng Arteta lúc này cũng vậy, đặc biệt ở cách ông giải quyết các bài toán chiến thuật theo hướng mới. Tôi thà gặp Man City còn hơn Arsenal. Sự lì lợm của họ có thể khiến bạn phát điên".

Arteta và Guardiola quen nhau từ thời còn là cầu thủ tại Barcelona. Khi Arteta ra mắt đội một ở tuổi 17 trong một trận giao hữu, chính Guardiola là người rời sân nhường chỗ.

Sau khi giải nghệ, ông làm trợ lý cho Guardiola tại Man City trong ba mùa, rồi trở về Arsenal năm 2019 trong thương vụ gây tranh cãi. Khi đó, phía Man City cho rằng Arsenal tiếp cận "trái phép", còn Arteta được cho là đã thu dọn đồ đạc rời nhà ở Didsbury, Manchester trong đêm.

Trở lại sân Emirates với vai trò mới, Arteta lập tức tuyên bố cần thay đổi văn hóa và thái độ của đội bóng đang sa sút. Quá trình này không diễn ra nhanh chóng.

Sau khi đoạt Cup FA 2020 với đội hình thừa hưởng từ Unai Emery, Arsenal tiếp tục cải thiện và vừa trải qua ba mùa liên tiếp về nhì Ngoại hạng Anh - hai lần sau Man City, một lần sau Liverpool. Để cải thiện, Arteta đưa về những cầu thủ quen thuộc từ Man City như Oleksandr Zinchenko và Gabriel Jesus, không chỉ vì chuyên môn mà còn vì tính cách và tư duy chiến thắng.

Tuy nhiên, bước ngoặt lớn lại nằm ở một điểm mà ông và Guardiola từng không hoàn toàn đồng thuận: bóng chết.

Arteta cho biết ông đã nhận ra tiềm năng của bóng chết từ 10 năm trước, khi còn là cầu thủ. Ý tưởng đó được ông kiên trì theo đuổi.

Tại Man City, chính Arteta là người đề xuất đưa HLV tình huống cố định Nicolas Jover về từ Brentford năm 2019. "Mikel thấy rõ những gì Jover làm ở Brentford và cách cầu thủ tin tưởng vào điều đó. Với ông, việc biến bóng chết thành vũ khí là điều hiển nhiên", một nguồn tin tiết lộ.

Hiện tại, Jover tiếp tục làm việc cùng Arteta tại Arsenal, nơi ông thậm chí nhận thưởng mỗi khi đội ghi bàn từ tình huống cố định. Thống kê cho thấy Arsenal ghi gần 40% số bàn từ bóng chết mùa này - cao nhất dưới thời Arteta - trong khi Man City chỉ khoảng 17%.

Một nguồn tin từ LĐBĐ Anh (FA) nhận xét: "Bóng đá hiện đại khiến khu trung tuyến rất khó xuyên phá. Arsenal là đội tìm ra lời giải sớm nhất: thay vì đâm đầu vào bế tắc, họ chọn cách vượt qua. Đơn giản nhưng thông minh và dũng cảm".

Những người từng làm việc tại Man City mô tả Arteta là người "ám ảnh" với việc cải thiện. Ông thường xuyên làm việc với mọi bộ phận - từ phân tích, tuyển trạch đến dữ liệu - để hiểu cách một CLB vận hành.

So với trước đây, Arteta đã thay đổi đáng kể. Arsenal hiện tại thực dụng hơn, linh hoạt hơn và sẵn sàng điều chỉnh cách chơi.

Họ không còn quá phụ thuộc vào kiểm soát bóng, mà tăng cường pressing, tranh chấp và thậm chí làm chậm nhịp trận đấu khi cần. Ở một trận gặp Brighton, Arsenal từng "lấy đi" hơn 30 phút chỉ bằng việc kéo dài thời gian đưa bóng vào cuộc.

Arteta cũng mạnh tay thay đổi nhân sự. Những cầu thủ từng là trụ cột như Granit Xhaka, Aaron Ramsdale hay Zinchenko đều bị đẩy đi khi không còn phù hợp - tương tự cách Guardiola từng làm tại Man City.

Bên cạnh chiến thuật, ông đặc biệt quan tâm đến tâm lý. Cầu thủ Arsenal được yêu cầu di chuyển chậm trước các tình huống cố định để tạo áp lực lên đối thủ - một chi tiết nhỏ nhưng mang tính toán.

Ba mùa về nhì liên tiếp khiến Arsenal đối mặt nguy cơ trở thành "kẻ về nhì vĩ đại". Tuy nhiên, mùa này họ vẫn còn cơ hội cạnh tranh bốn danh hiệu.

Cựu hậu vệ Lee Dixon cho rằng đội bóng đang sử dụng chỉ trích làm động lực, giống thế hệ Arsenal thập niên 1990. "Chúng tôi từng bị chế giễu với kiểu '1-0 cho Arsenal', nhưng không ai quan tâm. Điều quan trọng là chiến thắng. Arteta đủ tỉnh táo để truyền điều đó cho cầu thủ", Dixon nói.

Ông cũng nhấn mạnh yếu tố tâm lý đang là chìa khóa, trong bối cảnh chất lượng chung của Ngoại hạng Anh mùa này không đủ để bám đuổi Arsenal.

Từ nay đến cuối mùa, Arsenal sẽ gặp Man City hai lần - một tại chung kết Cup Liên đoàn ở Wembley hôm nay, và một đại chiến ở Ngoại hạng Anh trên sân Etihad. Đây có thể là cơ hội để Guardiola lật ngược tình thế.

Tuy nhiên, đối thủ lần này là một phiên bản quen mà lạ: Arteta - trợ lý cũ - đã tiếp thu, cải biến và thậm chí đi trước ông ở một số khía cạnh. Cuộc đối đầu không chỉ là trận đấu giữa hai đội bóng mạnh nhất nước Anh, mà còn là màn so tài giữa hai tư duy chiến thuật - nơi Arteta đang chứng minh ông không còn chỉ là "bản sao" của Guardiola.

Hồng Duy (theo Daily Mail)