Anh chật vật với 83.000 tủ lạnh hỏng chất đống

Khoảng 83.000 tủ lạnh phế thải đang chất đống khắp nước Anh do hoạt động tái chế ngưng trệ, còn cơ sở lưu trữ quá tải.

Tại làng Little Hautbois (hạt Norfolk, Anh), 3.000 tủ lạnh, tủ đông nằm ngổn ngang trên đường, kèm rào chắn và hệ thống camera giám sát. Lượng thiết bị này bị loại bỏ do hư hỏng, hoặc người dùng muốn đổi chiếc mới theo nhu cầu và thị hiếu nội thất. Bà Kate Murrell, Phó giám đốc quản lý chất thải tại Hội đồng hạt Norfolk, cho biết hoạt động tái chế thiết bị này đã ngưng trệ vài tháng.

Tình trạng dồn ứ tủ lạnh hỏng diễn ra trên khắp nước Anh, tại các hạt Nottinghamshire, Durham, Oxfordshire, Warwickshire, thành phố Newport, với khoảng 83.000 chiếc.

Các tủ này chứa foam cách nhiệt, chất làm lạnh (gas lạnh) như CFC hoặc HFC - nhóm chất có nguy cơ phá hủy tầng ozone và làm nóng hành tinh. Theo quy định, chúng phải được thu gom và xử lý tại cơ sở tái chế chuyên dụng. Tuy nhiên, cả nước chỉ có 8 nhà máy tái chế lớn. Trong đó, một cơ sở đóng cửa do doanh nghiệp giải thể cuối năm ngoái, hai nhà máy bị cháy.

Bên cạnh đó, mùa hè nóng kỷ lục năm nay khiến cơ sở tái chế hoạt động cầm chừng, bởi hoạt động thu gom, tái chế gas lạnh chỉ an toàn với nhiệt độ dưới 30 độ C. Nắng nóng cũng làm tủ lạnh và tủ đông hoạt động quá công suất, dễ hỏng, tăng lượng thiết bị thải bỏ.

Tình trạng trên khiến nhiều bãi lưu trữ vượt quá sức chứa, buộc địa phương ngưng tiếp nhận tủ lạnh, tủ đông cũ. Ông Andrew Pau, người đứng đầu cơ quan quản lý rác thải hạt Warwickshire, gọi đây là "khủng hoảng quốc gia". Hạt này hiện tồn đọng khoảng 1.000 chiếc tủ hỏng. Chính quyền địa phương kêu gọi người dân giữ đồ hỏng trong nhà, hoặc nhờ đơn vị bán lẻ thu gom.

Từ năm 2014, Anh ban hành chỉ thị rác điện và điện tử (WEEE), áp dụng với cả tủ lạnh, buộc nhà sản xuất quy mô trên 5 tấn một năm có trách nhiệm thu gom, tái chế. Khuôn khổ cơ chế này gọi là chương trình tuân thủ của nhà sản xuất (PCS), tương tự chính sách trách nhiệm nhà sản xuất mở rộng (EPR) tại các nước, với ý tưởng "người gây ô nhiễm phải trả tiền".

Tuy nhiên, ông Jon Hubbard, Chủ tịch Ủy ban khu dân cư của Hiệp hội Chính quyền địa phương, cho biết năng lực xử lý, tái chế sụt giảm khiến nhà sản xuất khó tuân thủ. Do đó, trách nhiệm thu gom, lưu trữ, tái chế tủ lạnh được san sẻ sang hội đồng địa phương. Ông cho rằng nhà sản xuất, tái chế cần có kế hoạch kinh doanh bài bản để khôi phục năng lực tái chế, trước mắt là hỗ trợ hoạt động lưu trữ.

Bên cạnh đó, ông David Santillo, nhà khoa học cấp cao tại Đại học Exeter, nhận định doanh nghiệp có thể sản xuất tủ lạnh bền hơn, kéo dài thời gian sử dụng. Người dùng cũng nên hình thành thói quen ưu tiên sửa chữa, thay vì thải bỏ ngay khi hỏng.

Trước thực trạng nhiều bãi chứa quá tải, Hiệp hội Chính quyền địa phương kêu gọi chính phủ hành động khẩn cấp. Hiệp hội cũng cảnh báo địa phương không thể tiếp tục gánh trách nhiệm lưu trữ, khi lượng tủ lạnh tồn đọng ngày một tăng.

Người phát ngôn Bộ Môi trường, Thực phẩm và Nông thôn Anh cho biết bộ đã gửi công văn tới đơn vị đảm nhiệm chương trình tuân thủ của nhà sản xuất (PCS), yêu cầu họ "thực hiện tất cả biện pháp phù hợp để nhanh chóng khắc phục tình trạng này". Trước mắt, cơ quan này cấp phép cho các điểm lưu trữ tạm thời đến tháng 4/2027, nhằm duy trì hoạt động tiếp nhận tủ lạnh hỏng.

Trong khi đó, tại Norfolk, khu vực lưu trữ tạm thời tại làng Little Hautbois đã gần đạt sức chứa tối đa. Hội đồng địa phương vẫn chưa biết khi nào lượng tủ lạnh cũ nơi này có thể vơi bớt.

Bảo Bảo (theo BBC, The Guardian, SWNS)