Ở tuổi 75, ông Johnathan Hạnh Nguyễn đứng đầu Imex Pan Pacific Group (IPPG) - tập đoàn đa ngành với hơn 1.200 điểm bán lẻ trên toàn quốc, đạt doanh thu trung bình khoảng 14.000 tỷ đồng mỗi năm (tương đương 685 triệu USD).

Thông qua hơn 25 công ty con và liên doanh, IPPG hiện đại diện cho ít nhất 139 thương hiệu toàn cầu tại Việt Nam, trải dài từ thời trang cao cấp, ẩm thực, đồ uống, bán lẻ miễn thuế cho tới dịch vụ sân bay.

Nếu trong chuyến đi tới Việt Nam, du khách mua đồng hồ Rolex sản xuất tại Thụy Sĩ, áo Burberry hay một chiếc vòng Cartier nạm kim cương, rất có thể giao dịch đó đi qua mạng lưới kinh doanh trị giá nửa tỷ USD của ông Johnathan Hạnh Nguyễn. Vì vậy, ông được nhiều người gọi bằng danh xưng "vua hàng hiệu" của Việt Nam.

Tuy sở hữu quy mô lớn, IPPG vẫn mang dấu ấn của một "đế chế gia đình" khi các thành viên gồm vợ, con của ông đóng vai trò điều hành.

Không cạnh tranh nội bộ

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn có 8 người con: 6 con với vợ đầu tiên (quốc tịch Philippines) và hai con với vợ hiện tại. Vợ ông đồng thời cũng là Tổng giám đốc điều hành của IPPG.

7 trong số 8 người con hiện làm việc trong tập đoàn IPPG theo mô hình: không có sự cạnh tranh nội bộ giữa các anh chị em.

Nhiều người trong số này quen mặt với công chúng như: fashionista Tiên Nguyễn - điều hành DAFC (doanh nghiệp chuyên phân phối, kinh doanh các mặt hàng thời trang cao cấp); Louis Nguyễn - chồng Hà Tăng, Phó tổng giám đốc Phát triển kinh doanh tập đoàn, CEO của ACFC, phụ trách mảng F&B. Một số người con kín tiếng hơn nhưng đều giữ vị trí lãnh đạo.

"Tôi phân chia trách nhiệm rõ ràng để không có sự chồng chéo hay xung đột. Mỗi người con phụ trách một mảng riêng và vận hành độc lập", nhà sáng lập kiêm Chủ tịch IPPG nói.

Nguyên tắc này đã được áp dụng ngay từ những ngày đầu thành lập IPPG, cách đây hơn bốn thập kỷ. Hiện tập đoàn vận hành 10 đơn vị kinh doanh, trải rộng trên 6 lĩnh vực. Hiệu quả hoạt động được đánh giá hàng năm, lợi nhuận phân chia theo kết quả và quyền hạn được xác lập rõ ràng.

"Tôi không quản lý vi mô. Ai làm tốt hơn thì hưởng nhiều hơn. Ai yếu hơn thì phải học hỏi và cải thiện", ông nói thêm.

Trong đời sống gia đình, doanh nhân vẫn duy trì sự kỷ luật. Với ông, cuối tuần là thời gian cả nhà dành cho những bữa cơm chung và đây là quy tắc bắt buộc.

"Nếu tôi gọi, tất cả đều phải về nhà. Có 20 chỗ ngồi và chỗ nào cũng phải có người", ông nói. Ngoại lệ duy nhất là khi một thành viên đang ở nước ngoài vì nhiệm vụ đặc biệt.

Là một người cha và giờ đây đã là ông ngoại, ông Johnathan Hạnh Nguyễn cho biết tự hào vì quy tắc giúp tạo nên gia đình gắn kết. Các thành viên cùng nhau tham gia sâu hơn vào việc vận hành doanh nghiệp, cùng hỗ trợ để củng cố hoạt động kinh doanh.

Nhất quán trong kinh doanh

Trong điều hành nội bộ, ngoài kỷ luật, ông Johnathan Hạnh Nguyễn còn duy trì mục tiêu nhất quán: không phát triển dàn trải mà chỉ mở rộng theo những lĩnh vực có khả năng giữ dòng tiền ở lại trong nước, góp phần phát triển kinh tế.

Như khi đất nước đẩy mạnh hội nhập với thị trường toàn cầu vào thập niên 1990, ông nhanh chóng nắm bắt cơ hội, ký kết các thỏa thuận phân phối với những nhà mốt xa xỉ quốc tế. Ông nói quyết định này như "ván cược" nhưng vẫn kiên quyết thực hiện vì tin rằng: thu nhập tăng lên cùng dòng khách quốc tế sẽ tạo ra một lớp khách hàng mới - những người yêu thích những món đồ cao cấp, xa xỉ.

Theo doanh nhân, hàng xa xỉ không chỉ là sự hưởng thụ của giới giàu có, mà còn là công cụ thúc đẩy phát triển kinh tế. Bán lẻ cao cấp giúp giữ dòng tiền ở lại trong nước, đồng thời hỗ trợ du lịch và tạo việc làm.

"Có người Việt Nam nào sang Singapore mà không mua đồ hiệu đâu", ông gợi mở, đồng thời nói rằng nếu du lịch phát triển mà không có gì để mua sắm, khách sẽ không ở lại lâu và cũng không chi tiêu nhiều.

Từ tầm nhìn này, tập đoàn trở thành một trong những đơn vị đầu tiên giành được quyền phân phối các thương hiệu thời trang xa xỉ như Burberry, Ferragamo hay Bally rồi mở rộng sang mảng rượu mạnh cao cấp, mỹ phẩm.

Năm 2005, Duy Anh Fashion and Cosmetics ra đời, chuyên phân phối hàng xa xỉ cao cấp của tập đoàn. Doanh nghiệp được điều hành bởi người vợ hiện tại của ông, bà Lê Hồng Thủy Tiên - cựu diễn viên và là một trong những gương mặt nổi bật của điện ảnh Việt Nam thập niên 1990.

Bốn năm sau, IPPG lấn sân sang phân khúc trung cấp, nhắm tới tầng lớp trung lưu đang tăng trưởng nhanh. Thông qua Âu Châu Fashion and Cosmetics, tập đoàn trở thành nhà phân phối chính thức tại Việt Nam của hàng chục thương hiệu toàn cầu như Nike, Gap, Calvin Klein và Mango.

"Khi làm việc với các thương hiệu toàn cầu, chỉ có ba từ quan trọng: niềm tin, niềm tin và niềm tin" ông nhấn mạnh, lưu ý rằng các thương hiệu sẽ chấm dứt hợp đồng ngay lập tức nếu phát hiện nhà phân phối địa phương trộn lẫn hàng giả để tối đa hóa lợi nhuận. Vì vậy suốt nhiều thập niên, IPPG kiên định "giữ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp ở mức cao nhất".

Tập đoàn này đang nắm khoảng 70% thị phần cao cấp trong nước, đồng thời đầu tư mạnh vào bất động sản bán lẻ mang tính biểu tượng. Năm 2011, IPPG cải tạo Rex Arcade tại TP HCM, hai năm sau là Tràng Tiền Plaza tại Hà Nội, biến cả hai thành các trung tâm mua sắm xa xỉ tọa lạc tại khu vực trung tâm của hai thành phố lớn nhất Việt Nam.

Đơn vị cũng mở rộng sang mảng nhượng quyền chuỗi thức ăn nhanh, đưa các thương hiệu toàn cầu như Burger King, Domino's Pizza, Popeyes và Dunkin' Donuts vào các đô thị lớn.

Đến năm 2015, khi hàng hóa và dịch vụ mang thương hiệu đã trở nên phổ biến hơn tại Việt Nam, tập đoàn đã tạo dựng được chỗ đứng khi vận hành khoảng 600 cửa hàng trên toàn quốc.

Trước khi tạo chỗ đứng trong ngành hàng xa xỉ, ông Johnathan Hạnh Nguyễn cho biết bản thân học được sự kỷ luật từ ngành hàng không - lĩnh vực đòi hỏi sự chính xác, an toàn rất cao. "Hàng không là nơi tôi được rèn giũa kỷ luật, nơi tôi hiểu rõ nhất và cũng là lĩnh vực mà tôi luôn cảm thấy có trách nhiệm lớn nhất", doanh nhân 75 tuổi khẳng định.

Sự gắn bó của ông với lĩnh vực hàng không bắt đầu vào năm 1974, khi sang Mỹ du học. Hoàn thành bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh, ông làm thanh tra tài chính tại một công ty thầu phụ của Boeing vào đầu thập niên 1980. Theo đề nghị của chính quyền Việt Nam, ông trở về nước năm 1985, tận dụng kinh nghiệm trong ngành cùng các mối quan hệ cá nhân tại Philippines (thông qua người vợ đầu) để thúc đẩy việc thiết lập đường bay thương mại trực tiếp giữa TP HCM và Manila - một trong những tuyến bay quốc tế thương mại đầu tiên của Việt Nam sau chiến tranh.

Hiện IPPG và các đơn vị liên quan nắm giữ cổ phần chiến lược tại các nhà cung cấp dịch vụ sân bay hàng đầu Việt Nam, khoảng 45% tại Sasco (Công ty Dịch vụ Hàng không Tân Sơn Nhất) và hơn 10% tại Công ty Dịch vụ Sân bay Nội Bài.

Tập đoàn đang cung cấp dịch vụ, đặc biệt là chuỗi cửa hàng miễn thuế, tại 5 sân bay thuộc các trung tâm kinh tế và du lịch lớn như TP HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Khánh Hòa và Phú Quốc. Phần lớn doanh thu và lợi nhuận của IPPG hiện nay lại đến từ mảng dịch vụ sân bay, đóng góp khoảng một nửa tổng lợi nhuận của tập đoàn.

Ông được bổ nhiệm làm Chủ tịch Sasco năm 2017. Chỉ một năm sau đó, lợi nhuận trước thuế của công ty đạt 409 tỷ đồng - gấp gần 2,5 lần so với năm 2014, thời điểm trước khi IPPG trở thành cổ đông chiến lược. Ông khẳng định mong muốn lớn nhất là cùng nhà nước phát triển ngành hàng không, cam kết bảo toàn vốn nhà nước trong các liên doanh này. "Nếu vốn nhà nước bị thất thoát, tôi sẽ đền bù gấp đôi", doanh nhân tuyên bố.

Năm 2016, IPPG khởi công dự án nhà ga quốc tế trị giá 180 triệu USD tại sân bay Cam Ranh (Khánh Hòa), cửa ngõ của thành phố biển Nha Trang. Dự án có 55% vốn sở hữu của IPPG, chính thức vận hành từ tháng 6/2018 với công suất ban đầu 2,5 triệu lượt khách quốc tế mỗi năm, được thiết kế để nâng công suất lên khoảng 8 triệu lượt vào năm 2030.

Những khoản đầu tư chiến lược này cho phép công ty con chủ lực IPP Travel Retail quản lý danh mục rộng lớn các dịch vụ thương mại tại sân bay, từ bán lẻ đến quảng cáo. Công ty này được điều hành bởi người con trai thứ ba của ông, Phillip Nguyễn. Mảng miễn thuế thường đóng góp từ một phần ba đến hai phần ba doanh thu và lợi nhuận hàng năm của Sasco, tùy theo nhu cầu đi lại.

Đại dịch Covid-19 đã tác động đến ngành hàng không trong giai đoạn 2020-2023. Tuy nhiên, đến năm 2024, các doanh nghiệp dịch vụ sân bay của IPPG đã phục hồi lợi nhuận về mức trước đại dịch. Các dự án hạ tầng hàng không mới được kỳ vọng sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội cho tập đoàn, bao gồm Nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất, sân bay quốc tế Long Thành (Đồng Nai) và việc mở rộng sân bay Phú Quốc.

Tham vọng mở rộng

Trong tương lai, tập đoàn đặt kế hoạch thực hiện 45 dự án trên khắp Việt Nam, bao gồm khu nghỉ dưỡng cao cấp, tổ hợp đô thị tích hợp, trung tâm bán lẻ và tài chính cao cấp, khu phi thuế quan và các đô thị thông minh.

"Các dự án này được hoạch định chiến lược, phù hợp với trọng tâm của chúng tôi là hàng không, du lịch và bán lẻ", ông nói, đồng thời cho biết IPPG sẵn sàng bàn giao thiết kế dự án cho nhà nước và để các đối tác phù hợp khác triển khai.

Mục tiêu tiếp theo của ông và đơn vị là phát triển ngành du lịch Việt Nam, đặc biệt ở mảng du lịch mua sắm, nâng lượng khách quốc tế lên khoảng 50 triệu lượt mỗi năm, từ mức khoảng 20 triệu hiện nay. Doanh nhân tin IPPG đã đạt đủ quy mô để củng cố và phát triển thị trường dịch vụ sân bay, bán lẻ miễn thuế trong nước, qua đó hỗ trợ cho tầm nhìn này.

"Chìa khóa thành công không nằm ở việc bạn thông minh đến đâu mà nằm ở việc bạn có mối quan hệ tốt với các thương hiệu hay không. Chúng tôi là đối tác của 139 thương hiệu - đủ cơ sở để hướng đến tương lai", ông nói.

Nhìn lại hành trình hơn 40 năm trên thương trường, ông Johnathan Hạnh Nguyễn xem những danh xưng như "vua đồ hiệu" chỉ là cách gọi vui cộng đồng dành cho mình. Ông tự hào vì đã đóng vai trò "đi trước, mở đường", "làm được những điều từng hứa" ở cả vai trò lãnh đạo lẫn người cha. Nhà sáng lập cũng cho biết nhận được sự ủng hộ của gia đình và mức độ tín nhiệm từ Chính phủ Việt Nam - thể hiện qua khoảng 400 huân chương lẫn giải thưởng mà ông và IPPG nhận được trong nhiều thập kỷ.

Với ông, sự ghi nhận được xây dựng trên nền tảng minh bạch và tuân thủ pháp luật; đặt yêu cầu cho tập đoàn giữ gìn giá trị này ngay cả khi doanh nhân rút lui khỏi vai trò điều hành.

Hoài Phương