TP HCM muốn đưa công nghệ cao thành nhóm xuất khẩu chủ lực

TP HCM muốn hàng hóa có hàm lượng công nghệ cao và trung bình chiếm 70% kim ngạch xuất khẩu đến năm 2030, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào R&D, chuyển giao công nghệ.

Thông tin được nêu trong Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2026-2030 được UBND TP HCM ban hành. Trong đó, thành phố vừa đặt mục tiêu mở rộng quy mô vừa nâng chất lượng hàng hóa xuất nhập khẩu.

Tăng hàm lượng công nghệ cho hàng xuất khẩu

Đầu tàu kinh tế của cả nước muốn đưa nhóm hàng công nghiệp chế biến chế tạo thành đầu tàu xuất khẩu với 90% tỷ trọng. Con số này tăng 15% so với cơ cấu hiện nay. Các sản phẩm có hàm lượng công nghệ trung bình và công nghệ cao đạt khoảng 70%.

Định hướng này phản ánh thay đổi chiến lược phát triển xuất khẩu của thành phố. Địa phương hướng tới gia tăng giá trị hàng hóa, tăng tỷ lệ nội địa hóa và hàm lượng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo trong sản phẩm xuất khẩu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố xác định một số nhóm ngành ưu tiên như điện tử, vi mạch bán dẫn, máy vi tính và linh kiện, thiết bị năng lượng tái tạo, cơ khí chính xác và công nghiệp hỗ trợ... Thành phố cũng định hướng thu hút các tập đoàn đa quốc gia đầu tư vào lĩnh vực bán dẫn, linh kiện điện tử và công nghệ cao thông qua ưu đãi, đồng thời hỗ trợ hoạt động nghiên cứu - phát triển (R&D), kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước nhằm nâng tỷ lệ giá trị nội địa trong chuỗi sản xuất.

Mô hình phát triển công nghiệp truyền thống của thành phố, vốn hình thành sau giai đoạn đổi mới, sẽ được tái cấu trúc với định hướng công nghệ cao, tự động hóa, tuần hoàn, giảm phát thải. Thành phố cho biết sẽ xây dựng, triển khai đề án chuyển đổi, chuyển dịch các khu công nghiệp, khu chế xuất trên địa bàn.

Song song đó, các ngành xuất khẩu thâm dụng tài nguyên, phát thải sẽ không được khuyến khích phát triển. Thay vào đó, địa phương ưu tiên các sản phẩm kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thân thiện môi trường.

Tăng trưởng dựa trên đa dạng hóa thị trường

Thành phố đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bình quân 10-11% mỗi năm. Kế hoạch cho biết sẽ tiếp tục khai thác các thị trường truyền thống như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, đồng thời mở rộng sang Trung Đông, Nam Á, châu Phi, Mỹ Latinh và các thị trường Halal nhằm giảm phụ thuộc vào một khu vực xuất khẩu.

Để tạo nền tảng cho sự chuyển dịch này, TP HCM nêu kế hoạch đầu tư cho hạ tầng logistics và kết nối chuỗi cung ứng. Thành phố đặt mục tiêu doanh thu ngành logistics tăng 13-16% mỗi năm, đóng góp 8-10% GRDP và giảm chi phí logistics xuống còn 11-14% vào năm 2030. Đồng thời, hơn 80% hàng hóa xuất khẩu được kỳ vọng sẽ đi trực tiếp qua hệ thống cảng biển, cảng hàng không, ga đường sắt và cảng cạn của thành phố.

Một định hướng đáng chú ý khác là xây dựng các khu thương mại tự do thế hệ mới gắn với trung tâm logistics thông minh, cảng trung chuyển quốc tế và sân bay hàng hóa. Kế hoạch cũng đặt mục tiêu phát huy vai trò của Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) để phát triển các dịch vụ tài chính phục vụ xuất nhập khẩu, như tài trợ thương mại, bảo hiểm và quản trị rủi ro tỷ giá.

Doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ nhằm đáp ứng tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, ESG, CBAM và Halal; đồng thời thúc đẩy đầu tư công nghệ sạch, sử dụng năng lượng tái tạo và mở rộng thương mại điện tử xuyên biên giới.

Trong lĩnh vực thương mại điện tử, kế hoạch đặt mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là SME, tham gia các nền tảng quốc tế như Amazon và Alibaba thông qua các chương trình đào tạo, tư vấn và hỗ trợ chi phí ban đầu. Song song đó, thành phố khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số trong hoạt động tiếp thị, bán hàng và quản trị kênh phân phối quốc tế.

Ngoài xuất khẩu trực tiếp, TP HCM cũng nghiên cứu phát triển mô hình "xuất khẩu tại chỗ" thông qua du lịch mua sắm. Thành phố dự kiến thí điểm một đến hai trung tâm outlet gắn với khu thương mại, du lịch và logistics nhằm thu hút khách quốc tế, đồng thời quảng bá các sản phẩm chủ lực và hàng Việt chất lượng cao.

Hoạt động nhập khẩu được cơ cấu theo hướng chọn lọc hơn. Thay vì khuyến khích nhập khẩu hàng loạt, thành phố ưu tiên máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ hiện đại và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, đặc biệt từ các quốc gia có nền công nghiệp phát triển.

Chiến lược mới hướng tới mục tiêu đưa TP HCM cán cân thương mại thặng dư bền vững, tiếp tục giữ vai trò trung tâm xuất nhập khẩu lớn nhất cả nước, đồng thời từng bước trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực Đông Nam Á, với hoạt động thương mại dựa nhiều hơn vào công nghệ, giá trị gia tăng, từ đó tăng năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hoài Phương