Số liệu nêu trong Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam 2026 của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương, công bố cuối tháng 12/2025. Báo cáo đánh giá thương mại điện tử đóng vai trò kênh phân phối trọng yếu, có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong hệ thống thương mại nội địa. Quy mô thị trường thương mại điện tử ước đạt 32 tỷ USD, tăng khoảng 22% so với năm trước, chiếm 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ. Việt Nam hiện thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á về tốc độ tăng trưởng của ngành.

Theo đại diện Cục, động lực chính đến từ tỷ lệ người dân sử dụng Internet vượt 80%, trong đó phần lớn thường xuyên mua sắm trực tuyến. Thanh toán số qua ví điện tử, ngân hàng số và các nền tảng thanh toán trực tuyến phổ biến rộng rãi. Hệ sinh thái logistics và giao hàng nhanh cũng được đánh giá ngày càng mở rộng.

Các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki và TikTok Shop tiếp tục giữ vai trò chủ đạo. Sự cạnh tranh giữa các sàn gắn với xu hướng mở rộng dịch vụ, đẩy mạnh chương trình khuyến mại, đồng thời điều chỉnh mức phí để thích ứng với yêu cầu quản lý mới. Trong đó Shopee, Lazada áp dụng giảm mức phí trung bình 6,5-15% từ đầu năm 2025. Song song, mua sắm qua mạng xã hội và hình thức livestream bán hàng đang trở nên phổ biến - nhất là trên nền tảng TikTok Shop, trở thành kênh tiêu thụ nhanh đối với các ngành hàng thời trang, mỹ phẩm, thực phẩm - tiêu dùng nhanh.

Doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khối nhỏ và vừa (SMEs), tham gia sâu vào các kênh phân phối số. Các chính sách hỗ trợ như Nghị định số 80, quy định hỗ trợ tối đa 50% chi phí duy trì tài khoản trên sàn thương mại điện tử (tối đa 50 triệu đồng mỗi năm trong vòng hai năm), tạo điều kiện để các đơn vị nhỏ, hộ kinh doanh cá thể và hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng trực tuyến.

Về triển vọng trung hạn, báo cáo dự báo thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ dự kiến tăng 10-12% mỗi năm, đến năm 2030 ước đạt 450 tỷ USD. Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử được kỳ vọng duy trì mức tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm, đưa quy mô bán lẻ trực tuyến lên khoảng 70 tỷ USD, đứng thứ ba Đông Nam Á, sau Thái Lan và Indonesia.

Lực đẩy dài hạn vẫn đến từ dân số đông, trong đó lực lượng trẻ (Gen Z, Gen Y) chiếm vai trò chủ đạo, sẵn sàng đón nhận những xu hướng mua sắm mới. Song song, các nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp cũng ứng dụng công nghệ, tăng hiệu quả số hóa để giảm chi phí vận hành, giúp hàng hóa dễ tiếp cận người mua. Hạ tầng logistics, mô hình kho thông minh, kho vệ tinh giúp giảm thời gian, chi phí vận chuyển.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng dự báo về những xu hướng mua sắm trong giai đoạn tới. Trong đó, hành vi mua sắm của người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030 kết hợp của hai yếu tố nổi bật là số hóa toàn diện và già hóa dân số. Người tiêu dùng trẻ ưu tiên tốc độ, tiện lợi, cá nhân hóa và tiêu dùng bền vững, trong khi nhóm cao tuổi chú trọng yếu tố an toàn, độ tin cậy, dịch vụ hỗ trợ và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

"Sự đa dạng này buộc doanh nghiệp và hệ thống phân phối phải thay đổi mạnh mẽ, xây dựng mô hình linh hoạt, đa tầng, lấy khách hàng làm trung tâm. Nếu tận dụng tốt, Việt Nam có cơ hội không chỉ mở rộng quy mô thị trường nội địa mà có thể xây dựng được nền thương mại hiện đại, bền vững và bao trùm", báo cáo đánh giá.

Song song triển vọng, báo cáo cũng chỉ ra một số thách thức như việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chi phí logistics, hệ thống bảo mật của một số cổng thanh toán nhỏ. Do đó, để phát triển thị trường, Việt Nam cần đầu tư hạ tầng số, thanh toán điện tử và logistics thông minh, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh ở nông thôn tiếp cận sàn thương mại điện tử, mở rộng cơ hội tham gia thị trường.

Hoài Phương