Serhiy Beskrestnov, chuyên gia về công nghệ vô tuyến và tác chiến điện tử Ukraine, cho biết lực lượng nước này hôm 4/1 lần đầu phát hiện máy bay không người lái (UAV) tự sát Geran-2 của Nga được gắn tên lửa phòng không vác vai. Phi cơ còn được trang bị camera và modem vô tuyến, cho phép tổ vận hành điều khiển từ lãnh thổ Nga và chủ động chọn thời điểm khai hỏa.
"Tôi đã đề nghị các phi công quân sự chú ý tới mối đe dọa mới này. Họ nên tránh đối đầu trực diện và thận trọng hơn khi phát hiện những UAV bay theo quỹ đạo vòng tròn", Beskrestnov cho hay.
UAV Geran trang bị tên lửa vác vai Verba trong video đăng ngày 5/1. Video: X/bayraktar_1love
Ống phóng tên lửa có mã hiệu 9P333, cho thấy đây là tổ hợp tên lửa phòng không vác vai 9K333 Verba hiện đại nhất của Nga.
Tổ hợp Verba được quân đội Nga biên chế từ năm 2014, dần thay thế mẫu Igla. Tên lửa sử dụng đầu dò quang học đa phổ, với ba cảm biến riêng biệt để thu nhận tín hiệu tia tử ngoại, cận hồng ngoại và trung hồng ngoại, thay vì chỉ có hai cảm biến như dòng Igla-S.
Điều này giúp tên lửa Verba phân biệt mục tiêu với mồi bẫy tốt hơn, đồng thời hạn chế hiệu quả của những biện pháp đối phó như đèn hồng ngoại và bộ phát laser.
Tên lửa có thể tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách 6,5 km và độ cao 4,5 km. Đầu đạn nổ mảnh nặng 1,5 kg đủ sức tiêu diệt nhiều loại trực thăng, máy bay hạng nhẹ và UAV đối phương.
UAV Geran Nga mang tên lửa vác vai trong ảnh đăng ngày 4/1. Ảnh: Ukrainska Pravda
Ngoài các tổ phòng không mặt đất, Ukraine thường xuyên điều động tiêm kích, máy bay cánh quạt và trực thăng đối phó UAV tầm xa Nga. Điều này dường như đã thúc đẩy Nga thử nghiệm trang bị tên lửa đối không cho UAV Geran-2 triển khai ở Ukraine.
Thứ trưởng Quốc phòng Ukraine Yury Myronenko cho biết Nga đang sử dụng những chiếc Geran-2 có người điều khiển, để tấn công chiến đấu cơ làm nhiệm vụ đánh chặn UAV. Chúng kết nối với kíp vận hành thông qua hàng loạt đài ăng-ten tại khu vực Nga kiểm soát và lãnh thổ Belarus.
Hình ảnh được Ukraine công bố đầu tháng 12/2025 cho thấy một phi cơ Geran-2 Nga lắp giá phóng và tên lửa đối không tầm ngắn R-60, thường chỉ xuất hiện trên tiêm kích.
UAV Geran mang tên lửa đối không có thể được triển khai độc lập hoặc theo biên đội, đặc biệt tại khu vực tiền tuyến. Chúng sẽ làm nhiệm vụ ngăn chặn những vụ tập kích đường không bất ngờ của Ukraine, đồng thời phối hợp với UAV khác trong các chiến dịch tấn công hiệp đồng quy mô lớn.
"Sự xuất hiện của tên lửa đối không và phòng không vác vai trên UAV Nga sẽ khiến trực thăng, máy bay cánh bằng Ukraine đối mặt với nhiều rủi ro khi làm nhiệm vụ đánh chặn", cây viết Dylan Malyasov của chuyên trang quân sự Defence Blog nhận định.
Beskrestnov trước đó cũng đăng ảnh UAV Geran-2 gắn đèn pha hồng ngoại, nhận định đây có thể là một dạng thiết bị đối phó hồng ngoại định hướng (DIRCM), chuyên phát ra chùm tia hồng ngoại để làm mù đầu dò tên lửa tầm nhiệt và cảm biến trên khí tài đối phương.
Một khả năng khác là cụm đèn có thể giúp dẫn đường cho các UAV gắn cảm biến hồng ngoại khi tác chiến theo biên đội.
Đèn pha hồng ngoại gắn trên UAV Geran-2 Nga trong ảnh đăng hôm 2/1. Ảnh: Ukrainska Pravda
Nga đã nhiều lần cải tiến UAV Geran-2, trong đó có lắp đầu đạn nặng hơn, cảm biến quang điện và camera, cũng như chế tạo biến thể dùng động cơ phản lực có thể bay vượt tầm bắn của một số đơn vị phòng không Ukraine.
Lực lượng Nga cũng thay đổi chiến thuật tập kích với UAV Geran, trong đó có dùng phi cơ mở đường cho tên lửa, tấn công theo bầy để áp đảo phòng không Ukraine, thậm chí dùng biến thể lắp camera săn lùng các tổ phòng không cơ động của đối phương rồi chỉ thị mục tiêu cho UAV đồng đội tập kích.
Phạm Giang (Theo Ukrainska Pravda, Defence Blog)