VSIP (Công ty Liên doanh khu công nghiệp Việt Nam - Singapore) hiện diện từ năm 1996 theo hợp tác giữa hai quốc gia. Năm 2026 đánh dấu tròn 30 năm đơn vị hoạt động tại Việt Nam với hơn 22 khu công nghiệp tại 15 tỉnh thành. Mô hình khu công nghiệp của VSIP đóng góp quan trọng cho Việt Nam trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa.
Đến nay, sau khi tạo nền móng cho các ngành công nghiệp truyền thống và chế tạo sản xuất, VSIP chuyển mình sang thời kì mới, hướng đến thu hút dòng vốn FDI xanh, công nghệ cao. Trọng tâm chiến lược hiện nay là phát triển các khu công nghiệp thông minh, bền vững.
Ông Nguyễn Chí Toàn - Giám đốc khối Phát triển bất động sản công nghiệp VSIP có buổi trao đổi với VnExpress về cột mốc 30 năm và những chuyển động chiến lược hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, đón các doanh nghiệp toàn cầu.
- VSIP được xem là hình mẫu cho hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Singapore trong 30 năm qua. Đơn vị bắt đầu như thế nào và vì sao chọn Bình Dương là điểm xuất phát?
- VSIP thành lập trên nền tảng đề xuất và hỗ trợ trực tiếp từ lãnh đạo cấp cao của hai quốc gia, hình thành trong bối cảnh Việt Nam bắt đầu mở cửa, thu hút đầu tư quốc tế.
Ý tưởng hình thành VSIP bắt đầu từ cuối những năm 1994, đầu năm 1995, Việt Nam khi đó gần như mới bắt đầu phát triển khu công nghiệp, có lợi thế về đất đai, nguồn nhân lực và tiềm năng phát triển. Singapore thì nhiều thế mạnh về công nghệ, kinh nghiệm và kiến thức phát triển công nghiệp tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Sự hợp tác giữa hai bên vì vậy rất phù hợp với bối cảnh thời điểm đó.
Khi được đề xuất, các bên đã tiến hành nhiều khảo sát ở các địa điểm khác nhau. Cuối cùng, Bình Dương, khi đó còn thuộc tỉnh Sông Bé – được lựa chọn nhờ vị trí gần TP HCM, điều kiện hạ tầng phù hợp và đáp ứng tốt các tiêu chí phát triển theo kinh nghiệm của Singapore.
- Trong 30 năm qua, đâu là những thành tựu và dấu ấn nổi bật nhất của VSIP?
- 30 năm là chặng đường đủ dài. Từ khu công nghiệp VSIP I - Bình Dương, chúng tôi đã mở rộng ra hơn 15 tỉnh, thành trong cả nước vận hành 22 khu công nghiệp và đặt mục tiêu trong năm nay sẽ nâng con số này lên 30 - tương ứng với dấu mốc 30 năm phát triển.
Hệ thống khu công nghiệp VSIP thu hút hơn 1.000 doanh nghiệp từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó có nhiều tập đoàn lớn, các thương hiệu toàn cầu..
Nếu tính cả hệ sinh thái dịch vụ, đô thị và các hoạt động hỗ trợ liên quan đến các khu công nghiệp, số lao động gián tiếp mà VSIP tạo ra có thể lên tới hơn một triệu người. Chúng tôi hút khoảng 28,6 tỷ USD vốn FDI. Với sự hiện diện gần một nửa số tỉnh, thành trong cả nước, mức độ đóng góp của VSIP cho phát triển công nghiệp và kinh tế địa phương là khá rõ nét.
Tổng quỹ đất do VSIP phát triển vào khoảng hơn 12.800 ha, tương đương gần 10% diện tích đất khu công nghiệp của cả nước.
Hiện nay, chúng tôi không chỉ tập trung vào mở rộng quy mô mà đang chuyển mạnh sang hướng phát triển xanh, bền vững, ứng dụng công nghệ cao, nhằm đáp ứng yêu cầu mới của nhà đầu tư và nền kinh tế.
- Các khu công nghiệp VSIP vẫn giữ được mức độ lấp đầy cao dù đã qua 30 năm phát triển, yếu tố cốt lõi là gì?
- Khi đầu tư, doanh nghiệp sẽ cân nhắc hai yếu tố chính là chất lượng hạ tầng và vị trí. Hiện nay có thêm một yếu tố mới là phát triển bền vững.
Ngay từ VSIP I - Bình Dương, chúng tôi đã lựa chọn mô hình "vừa đủ gần" để kết nối hạ tầng, vừa đủ xa trung tâm TP HCM để tận dụng được quỹ đất, nguồn nhân lực và chính sách ưu đãi. Đến nay, nguyên tắc này vẫn được áp dụng. Hầu hết các khu VSIP đều nằm trong bán kính khoảng 1-1,5 giờ di chuyển đến các hạ tầng trọng điểm như cảng biển, sân bay và cao tốc.
Về hạ tầng, VSIP luôn đặt ra tiêu chuẩn cao, trong đó yếu tố bền vững là trọng tâm. Các nhà đầu tư quan tâm rất nhiều đến môi trường, nước, năng lượng, dịch vụ, pháp lý và giấy phép. VSIP cam kết tuân thủ đầy đủ các tiêu chí này và đảm bảo tính minh bạch, kỷ luật trong suốt quá trình vận hành.
Chính việc giữ đúng cam kết từ những ngày đầu đến nay đã tạo được sự tin tưởng lớn từ nhà đầu tư. Nhiều dự án mới đến với VSIP nhờ sự giới thiệu của chính các nhà đầu tư đang hoạt động trong hệ thống. Kênh này giúp thu hút đầu tư gián tiếp một cách hiệu quả.
- Ông đề cập đến việc chuyển dịch để đáp ứng nhu cầu nhà đầu tư thế hệ mới. Quá trình này gồm những gì?
- Từ 2021–2022, chúng tôi đã xác định phát triển xanh, bền vững, tiết kiệm năng lượng không còn là câu chuyện khuyến khích hay định hướng mang tính tham khảo nữa, mà là việc xác định cần làm.
Nếu chúng ta không làm thì sẽ đi lùi, bởi nhà đầu tư và nhà sản xuất trên thế giới hiện nay đều theo những tiêu chuẩn này. Do đó, VSIP đã chuyển hướng chiến lược, không chỉ dừng lại ở việc cung cấp hạ tầng cho sản xuất mà phải nâng cao chất lượng, công nghệ và tiêu chuẩn vận hành theo yêu cầu toàn cầu.
Để đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư, trước tiên chúng tôi phát triển theo hướng đa dạng hóa về địa điểm và phân khúc. Nhà đầu tư cần quỹ đất lớn, chi phí hợp lý thì họ sẵn sàng đi xa hơn. Nhà đầu tư lựa chọn miền Bắc vì gần thị trường Trung Quốc; miền Trung vì chi phí lao động cạnh tranh hơn; hoặc miền Nam vì lợi thế kết nối và đô thị hóa cao.
Cũng có những nhà đầu tư chấp nhận chi phí cao hơn để đổi lấy các điều kiện đặc thù như nguồn lao động chất lượng cao, kết nối hạ tầng quốc tế, gần cảng biển, sân bay và trung tâm đô thị lớn để phục vụ logistics và di chuyển nhanh. Tương ứng với từng nhu cầu đó, VSIP dành những quỹ đất phù hợp để thu hút các ngành công nghệ cao như bán dẫn, trung tâm dữ liệu, nghiên cứu và phát triển (R&D), khoa học công nghệ. Mô hình này được áp dụng cho tất cả các dự án phát triển mới và đồng thời nâng cấp các khu hiện hữu theo cùng tiêu chuẩn.
Song song đó, chúng tôi tập trung mạnh vào hạ tầng xanh: sử dụng năng lượng tái tạo, đẩy nhanh quá trình xanh hóa, tăng diện tích cây xanh, tái sử dụng nước thải và phát triển các đơn vị trực thuộc chuyên hỗ trợ nhà đầu tư về năng lượng, môi trường và vận hành bền vững như giải pháp năng lượng mặt trời VSSES hay công ty điện BVP. Qua các đợt tiếp thị toàn cầu tại châu Âu và châu Á, nhiều tổ chức tư vấn lớn đánh giá mô hình khu công nghiệp VSIP đang triển khai sát với nhu cầu thực tế của thị trường hiện nay.
- Để xây dựng khu công nghiệp xanh, VSIP triển khai những giải pháp cụ thể nào?
- Về hạ tầng, VSIP tập trung tối ưu hóa sử dụng năng lượng và tài nguyên. Chúng tôi đang phát triển các trung tâm lưu trữ năng lượng tái tạo, trong đó năng lượng dư thừa được tích trữ và cung cấp lại cho nhà đầu tư vào những thời điểm thiếu hụt. Bên cạnh đó là các giải pháp điện mặt trời mái nhà (VSSES), được hầu hết khách hàng trong các khu VSIP đồng thuận và triển khai khi xây dựng nhà máy.
Về nước và nước thải, chúng tôi hướng đến mô hình tái sử dụng tuần hoàn. Nước thải sau xử lý được tái sử dụng ở mức cao nhất có thể, đáp ứng tiêu chuẩn để đưa trở lại phục vụ sản xuất và vận hành, giảm tối đa việc khai thác tài nguyên mới.
Chúng tôi cũng phối hợp với nhà đầu tư và đối tác để tăng diện tích cây xanh. Ví dụ như chương trình trồng 50.000 cây xanh cùng Lego và các đối tác khác, nhằm tăng khả năng hấp thụ carbon, cải thiện môi trường. Chúng tôi mong muốn có thêm nhiều mảng xanh hơn nữa từ các sự kiện tương tự.
Trong thu hút đầu tư, VSIP ưu tiên các ngành công nghệ cao, tăng trưởng xanh. Tất cả khu công nghiệp VSIP đều được định hướng vận hành theo mô hình thông minh, hiện đại, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế và cam kết phát thải ròng thấp.
- Thu hút các ngành công nghệ cao đòi hỏi nhu cầu năng lượng lớn, hạ tầng thông minh. VSIP đáp ứng thế nào?
- Với các khu công nghiệp thế hệ mới như VSIP III – Bình Dương, nếu quy mô khoảng trên 1.000 ha và thu hút vài trăm nhà đầu tư thông thường, nhu cầu điện bình quân chỉ khoảng trên dưới 200 MW và chúng tôi đủ sức đáp ứng. Tuy nhiên, để thu hút các ngành đặc thù như trung tâm dữ liệu hay bán dẫn, nhu cầu điện cao hơn rất nhiều.
Trong quy hoạch của VSIP, chúng tôi đang chuẩn bị dư địa điện lên đến trên 600 MW để sẵn sàng phục vụ các nhà đầu tư có yêu cầu khắt khe. Bên cạnh đó là các cam kết về sử dụng năng lượng tái tạo, giảm phát thải trong vận hành hằng ngày, tuần hoàn nước thải và tăng cường diện tích cây xanh.
Ngoài ra, VSIP triển khai mô hình quản lý thông minh với trung tâm điều hành tập trung. Trước đây, một khu công nghiệp cần hàng trăm bảo vệ để tuần tra, giám sát. Hiện nay, hệ thống camera, cảm biến và tự động hóa cho phép giám sát toàn bộ khu công nghiệp từ một trung tâm duy nhất.
Từ trung tâm điều hành này, VSIP có thể theo dõi giao thông nội khu, mức độ ô nhiễm, chất lượng nước thải, tình trạng cây xanh và phát hiện sớm sự cố tại từng nhà máy để kịp thời xử lý. Đây là nền tảng quan trọng để vận hành khu công nghiệp thông minh, hiệu quả và bền vững.
- Việc đầu tư rất nhiều để chuyển đổi, là thách thức hay cơ hội?
- Nếu nhìn ở góc độ ban đầu, khi chúng ta chưa làm và chưa quen, thì ai cũng sẽ nghĩ đây là thách thức, là khó khăn. Nhưng với VSIP, chúng tôi nhìn đây là cơ hội.
Xuất phát điểm của việc chuyển đổi này đến từ nhu cầu thực tế của nhà đầu tư. Nếu chúng ta không xanh hóa, không có đủ điều kiện để doanh nghiệp giảm phát thải, không đáp ứng được yêu cầu về điện, nước, hạ tầng và chi phí vận hành thì nhà đầu tư sẽ không đến.
Bên cạnh đó, đây cũng là trách nhiệm của doanh nghiệp đối với sự phát triển chung. Các nhà đầu tư, đặc biệt là các tập đoàn lớn, khi xây dựng nhà máy mới đều phải đáp ứng các tiêu chí rất khắt khe về môi trường. Nếu không đạt được các tiêu chuẩn này, họ sẽ không thể xuất khẩu vào những thị trường khó tính như Mỹ hay châu Âu.
Chính vì vậy, khi VSIP chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về phát triển bền vững, chúng tôi có cơ hội tiếp cận rộng hơn với nhà đầu tư toàn cầu, đặc biệt là các tập đoàn lớn và các ngành công nghệ cao. Điều này giúp việc phát triển thêm khu công nghiệp, tiếp thị ra thị trường quốc tế và thu hút đầu tư trở nên thuận lợi hơn.
- Khi quy mô mở rộng, VSIP làm thế nào để cân bằng giữa lợi ích với nhà đầu tư, trách nhiệm với cộng đồng, địa phương?
- Trong hệ sinh thái của VSIP, các nhà đầu tư không chỉ đơn thuần đến thuê đất, xây nhà máy rồi hoạt động riêng lẻ. Chúng tôi hướng tới việc tạo ra một hệ sinh thái nơi các doanh nghiệp có thể tương tác, hợp tác, sử dụng sản phẩm, dịch vụ của nhau và cùng phát triển.
Đây là những yếu tố chúng tôi duy trì xuyên suốt trong 30 năm qua và sẽ tiếp tục nâng cao trong giai đoạn tới.
Với cộng đồng, ở tất cả các khu công nghiệp của VSIP, từ Bắc vào Nam, mỗi dự án đều gắn với các hoạt động trách nhiệm xã hội hằng năm. Chúng tôi tham gia nhiều chương trình cụ thể như hỗ trợ xây dựng trường học, đóng góp cho quỹ người nghèo, hỗ trợ công tác phòng chống thiên tai, lũ bão tại địa phương.
Những hoạt động này diễn ra thường xuyên, trải rộng trên nhiều địa phương khác nhau. Có thể khẳng định đây là trách nhiệm đồng hành xuyên suốt của VSIP trong quá trình phát triển tại Việt Nam.
Ngoài các hoạt động an sinh xã hội thường niên, xanh hóa môi trường là một định hướng lâu dài. Một mô hình tiêu biểu đang được triển khai tại Bình Dương là trồng cây xanh, trong đó có sáng kiến trồng 50.000 cây xanh cùng Lego. Mô hình này đang được nhân rộng từ nhiều đối tác, ở nhiều nơi.
Khi các tập đoàn đầu tư vào VSIP, ngoài việc tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường trong xây dựng và vận hành nhà máy, chúng tôi đều đặt ra yêu cầu cùng tham gia các chương trình xanh hóa, tăng diện tích cây xanh, góp phần giảm phát thải carbon và cải thiện chất lượng môi trường sống tại địa phương.
Trong lựa chọn nhà đầu tư, VSIP xác định rất rõ quan điểm phát triển dài hạn. Chúng tôi không lựa chọn những nhà đầu tư có nguy cơ gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường hoặc không mang lại giá trị bền vững cho địa phương trong tương lai.
Phát triển khu công nghiệp không chỉ là câu chuyện thu hút vốn đầu tư, mà còn là việc tạo ra môi trường sống, môi trường làm việc tốt hơn cho người lao động và cư dân xung quanh.
Quan điểm này được VSIP duy trì nhất quán trong suốt quá trình phát triển và sẽ tiếp tục là nền tảng cho các chiến lược mở rộng trong giai đoạn tiếp theo.
Nội dung: Hoài Phương - Thiết kế: Thái Hưng
Ảnh: VSIP