Trong cuộc họp báo trưa 3/1 tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo quân đội nước này hơn 9 tiếng trước đó đã tiến hành "cuộc phô diễn sức mạnh chưa từng thấy kể từ Thế chiến II", đột kích vào Venezuela để bắt vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro.
Đứng cạnh ông Trump, tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, cho biết chiến dịch mang tên "Quyết tâm Tuyệt đối" này được chuẩn bị và lên kế hoạch từ hồi tháng 8/2025, với một nhóm điệp viên Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) âm thầm xâm nhập Venezuela.
Với nhiệm vụ thu thập thông tin về Tổng thống Maduro, trong vài tháng sau đó, các điệp viên CIA di chuyển khắp Caracas mà không bị phát hiện, thu thập mọi thông tin tình báo về lịch trình sinh hoạt hàng ngày của lãnh đạo Venezuela.
Tướng Caine cho biết nhờ thông tin từ những điệp viên này, Mỹ nắm rõ lịch trình di chuyển của ông Maduro, đồ ăn hàng ngày, thậm chí cả những thú cưng mà ông nuôi. Kết hợp với nguồn tin từ nội gián và đội máy bay không người lái tàng hình, CIA có thể phác họa chi tiết đến từng phút về thói quen và hoạt động của ông Maduro.
Tổng thống Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores trong cuộc vận động tranh cử tại Caracas, Venezuela hồi tháng 7/2024. Ảnh: AP
Các thông tin đó là điều kiện tiên quyết để Mỹ quyết định tiến hành chiến dịch đột kích vào Venezuela, với mũi nhọn là đội đặc nhiệm tinh nhuệ Delta của Lục quân Mỹ, đơn vị thường xuyên đảm nhận những nhiệm vụ rủi ro nhất trên lãnh thổ nước ngoài.
Đội Delta đã nhiều lần diễn tập phương án "bắt và sơ tán mục tiêu" tại thao trường mô phỏng đầy đủ khu dinh thự của ông Maduro do Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt xây dựng ở bang Kentucky. Họ luyện tập phá cửa thép với tốc độ ngày càng nhanh.
Quân đội Mỹ đã sẵn sàng hành động, nhưng chờ điều kiện thời tiết thuận lợi và thời điểm có nguy cơ gây thương vong cho dân thường thấp nhất.
Trong thời điểm này, Mỹ tập hợp lực lượng tàu chiến hùng hậu cùng các chiến đấu cơ hiện đại và khoảng 15.000 quân ở vùng biển ngoài khơi Venezuela, nhằm tăng cường gây sức ép chính trị và quân sự để ông Maduro từ chức. Washington cáo buộc Tổng thống Maduro "điều hành đường dây ma túy", điều mà Caracas bác bỏ.
Khi căng thẳng với Mỹ leo thang, ông Maduro liên tục thay đổi nơi ở tại 6-8 địa điểm khác nhau. Không phải lúc nào phía Mỹ cũng biết chính xác ông sẽ ở đâu cho đến tối muộn. Để triển khai chiến dịch, quân đội Mỹ cần xác nhận chắc chắn ông Maduro đang có mặt ở khu nhà mà họ luyện tập đột kích.
Những ngày trước cuộc đột kích, Mỹ tăng cường triển khai máy bay trinh sát, máy bay tác chiến điện tử và máy bay không người lái Reaper có vũ trang, cùng trực thăng tìm kiếm cứu nạn và tiêm kích tới khu vực.
Washington cũng thực hiện nhiều bước đi khác nhằm gia tăng sức ép với ông Maduro và chuẩn bị cho chiến dịch bắt giữ. Mỹ đã triển khai chiến dịch chống ma túy phá hủy hàng chục "xuồng ma túy" và khiến ít nhất 115 người thiệt mạng ở vùng biển Caribe và phía đông Thái Bình Dương. CIA gần đây tiến hành cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào một cảng tại Venezuela.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết vào tháng 12/2025, ông Maduro đã tìm cách đàm phán, đề nghị cho Washington tiếp cận nguồn dầu mỏ của Venezuela. Thỏa thuận được hai bên đưa ra ngày 23/12 sẽ cho phép ông Maduro rời đất nước tới Thổ Nhĩ Kỳ.
Tuy nhiên, Tổng thống Venezuela sau đó bác bỏ thỏa thuận và sự đổ vỡ của cuộc đàm phán đã mở đường cho chiến dịch tập kích. Ông Trump cho phép quân đội Mỹ triển khai chiến dịch từ ngày 25/12, nhưng trao quyền quyết định thời điểm cụ thể cho Lầu Năm Góc và các chỉ huy quân sự.
Tổng thống Donald Trump (giữa) ngồi trong phòng tại Mar-a-Lago cùng các quan chức theo dõi chiến dịch đột kích Venezuela ngày 3/1. Ảnh: AP
Một quan chức Mỹ giấu tên cho hay Washington muốn tiến hành chiến dịch trong kỳ nghỉ lễ Giáng sinh và năm mới, bởi thời điểm đó nhiều quan chức chính phủ Venezuela đi nghỉ và nhiều binh sĩ nước này được nghỉ phép. Song thời tiết xấu bất thường ở Venezuela thời điểm đó đã khiến chiến dịch bị trì hoãn vài ngày.
Đến đầu tuần này, thời tiết dần được cải thiện. Chiến dịch bắt đầu khởi động từ khoảng 16h30 ngày 2/1, khi quan chức Mỹ phê chuẩn triển khai một số khí tài. Tuy nhiên, trong 6 giờ tiếp theo, họ tiếp tục theo dõi sát tình hình, gồm cả tình hình thời tiết và vị trí của ông Maduro.
Tối hôm đó, ông Trump ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago tại bang Florida, dùng bữa với các trợ lý và thành viên nội các. 22h30, trợ lý gọi điện cho ông để xin phê duyệt chiến dịch đột kích. 22h46, Tổng thống Mỹ chấp thuận.
"Chúc may mắn và thượng lộ bình an", ông Trump nói khi cùng các quan chức an ninh quốc gia cấp cao tập trung trong căn phòng ở Mar-a-Lago, nơi lắp đặt nhiều màn hình để quan sát từ xa chiến dịch đột kích táo bạo của Mỹ.
Hơn 150 máy bay quân sự, gồm máy bay không người lái, tiêm kích và oanh tạc cơ cất cánh từ 20 căn cứ quân sự và tàu hải quân hướng về Caracas. Khi các máy bay đầu tiên tiến vào Caracas, các cơ quan quân sự và tình báo Mỹ xác định rằng họ vẫn đảm bảo được yếu tố bất ngờ: ông Maduro không hề được cảnh báo trước. Vợ chồng ông vẫn tới nghỉ ngơi trong dinh thự tại căn cứ quân sự Fort Tiuna ở thủ đô Caracas, nơi được bảo vệ nghiêm ngặt với các tổ hợp phòng không Buk-M2E và đông đảo binh sĩ.
Khoảng 1h30 sáng 3/1, những tiếng nổ lớn vang khắp Caracas khi chiến đấu cơ Mỹ phóng tên lửa tập kích các trạm radar và hệ thống phòng không Venezuela. Theo một quan chức cấp cao Venezuela giấu tên, ít nhất 40 người đã thiệt mạng, bao gồm binh sĩ và dân thường.
Các hệ thống phòng không Venezuela, trong đó có tổ hợp Buk-M2E bảo vệ căn cứ Fort Tiuna, bị phá hủy. Tướng Caine cho hay đòn tập kích phủ đầu của Mỹ đã vô hiệu hóa lưới phòng không đối phương, mở đường cho trực thăng của Trung đoàn Không vận Tác chiến Đặc biệt số 160, đơn vị tinh nhuệ của lục quân Mỹ chở lực lượng đặc nhiệm bay thành đội hình tiến vào Caracas.
Mỹ tập kích căn cứ quân sự Venezuela bằng rocket phóng từ trực thăng và tên lửa tầm xa rạng sáng 3/1. Video: X/Sentdefender
Với biệt danh "Kẻ săn đêm", Trung đoàn Không vận Tác chiến Đặc biệt số 160 chuyên thực hiện các nhiệm vụ rủi ro cao vào ban đêm và ở độ cao thấp, như đổ bộ, rút quân và đột kích. Trong những tháng gần đây, họ đã tiến hành các chuyến bay huấn luyện gần bờ biển Venezuela.
Dù hệ thống phòng không đã bị chế áp, trực thăng Mỹ vẫn hứng chịu hỏa lực mặt đất khi tiếp cận khu dinh thự của ông Maduro vào khoảng 2h01. Tướng Caine cho hay trực thăng Mỹ đã đáp trả bằng "hỏa lực áp đảo".
Một trực thăng bị trúng đạn nhưng không rơi. Hai quan chức Mỹ cho biết có một số binh sĩ bị thương trong toàn bộ chiến dịch.
Đội Delta được đưa tới mục tiêu, nằm trong căn cứ Fort Tiuna. Khi đặt chân xuống mặt đất, lực lượng Delta nhanh chóng tiến vào tòa nhà để tìm ông Maduro.
Trong khi đó, ông Trump và các trợ lý chủ chốt theo dõi trực tiếp cuộc đột kích qua camera gắn trên một máy bay bay phía trên. Trong lúc tướng Caine tường thuật diễn biến trên màn hình, Tổng thống liên tục đặt câu hỏi về tiến trình chiến dịch.
"Tôi theo dõi nó đúng nghĩa như đang xem một chương trình truyền hình", ông Trump nói với Fox News sau đó.
Đặc nhiệm Delta sử dụng thuốc nổ để phá cửa xâm nhập tòa nhà và chỉ mất 3 phút để tiếp cận vị trí của ông Maduro. Ông Trump kể khi đặc nhiệm Mỹ tiếp cận phòng của ông Maduro, lãnh đạo Venezuela và vợ tìm cách chạy vào một căn phòng kiên cố bằng thép, nhưng không kịp đóng cửa.
"Ông ta đã cố chạy tới nơi trú ẩn. Cánh cửa rất dày, rất nặng. Ông ta tới được cửa, nhưng không thể đóng lại", ông Trump nói.
Khoảng 5 phút sau khi xâm nhập tòa nhà, đặc nhiệm Delta báo cáo đã bắt được ông Maduro.
Tổng thống Maduro (giữa) bị áp giải tại văn phòng Cơ quan phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) ở New York, Mỹ ngày 3/1. Ảnh: AFP
Chiến dịch có sự tham gia của một chuyên gia đàm phán con tin của FBI, đề phòng trường hợp ông Maduro cố thủ hoặc từ chối đầu hàng. Tuy nhiên, họ không cần sử dụng phương án này.
Lực lượng Delta nhanh chóng đưa vợ chồng ông Maduro lên trực thăng. Đến 4h29 sáng, họ được chuyển lên tàu đổ bộ USS Iwo Jima của hải quân Mỹ, đậu cách bờ biển Venezuela khoảng 160 km trong suốt chiến dịch.
Hai vợ chồng lãnh đạo Venezuela sau đó được đưa từ tàu tới căn cứ hải quân ở Vịnh Guantanamo, nơi FBI đã bố trí sẵn máy bay Boeing 757 để chở ông Maduro tới sân bay do quân đội kiểm soát ở phía bắc Manhattan, New York. Theo một quan chức, ông Trump tiếp tục theo dõi diễn biến chiến dịch cho đến khi toàn bộ lính đặc nhiệm Delta rời khỏi không phận Venezuela, bay ra đại dương.
"Tốc độ, sự dữ dội... Đó là một điều tuyệt vời, một công việc đáng kinh ngạc", ông Trump nói về chiến dịch.
Tuy nhiên, chiến dịch vấp phải sự phản đối dữ dội của cộng đồng quốc tế và cả người dân Mỹ. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres lo ngại chiến dịch đã tạo ra "tiền lệ nguy hiểm" về việc luật pháp quốc tế không còn được tôn trọng.
Loạt quốc gia cũng đã lên tiếng phản đối hành động quân sự của Mỹ. Bên trong nước Mỹ, nhiều cuộc biểu tình diễn ra ở các thành phố, phản đối chính quyền Tổng thống Trump can thiệp quân sự vào Venezuela và yêu cầu trả tự do cho ông Maduro.
Thanh Tâm (Theo CNN, WSJ)